Fluor w pożywieniu i pastach do zębów. Czy stwarza prawdziwe zagrożenie?

Описание: Miniatury filmów zostały wykonane samodzielnie przez autora niniejszego kanału lub pobrane na zasadzie CC0 (Creative Commons Zero) z domen publicznych i w żaden sposób nie naruszają niczyich praw autorskich.

Fluor jest bardzo aktywnym niemetalem i w przyrodzie występuje wyłącznie w postaci związków chemicznych, organicznych, nieorganicznych i kompleksowych z innymi metalami, takimi jak wapń, magnez, żelazo, mangan, miedź. Aniony fluorkowe wchłaniają się łatwo z przewodu pokarmowego, ale słabo z błon śluzowych, takich jak jama ustna. W pożywieniu fluor występuje głównie w wodzie pitnej w ilości od 0,1 do 5 mg na litr oraz rybach, konserwach rybnych, herbacie czarnej i zielonej, herbatach ekspresowych. W pastach do zębów zawartośc fluory wynosi od 500 do 1450 ppm, około 10% past dostępnych na rynku to pasty bezfluorkowe.

Fluor jest zaliczany do mikroelementów, nie podaje się dziennego zalecanego spożycia dla fluoru, ale maksymalne dopuszczalne dobowe narażenie lub spożycie, które wynosi do 4 mg. Dawki 2 mg na na kg. m.c. już są toksyczne, zaś 30 mg na kg m.c. - śmiertelne. Mechanizm toksycznego działania fluoru polega na blokowaniu aktywności enzymów glikolitycznych, łańcucha oddechowego, cyklu Krebsa oraz innych ważnych enzymów. Objawy, takie jak nudności, bóle brzucha, kolka, slinotok, zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia hormonalne, ataksja, pojawiają się w zaruciach ostrych i przewlekłych. Charakterystycznym objawem jest fluoroza kości i zębów, w postaci kremowych i żółtych plamkowych przebarwień. Niskie dawki fluoru działają bakteriostatycznie, kariostatycznie, remineralizująo na szkliwo zębów, oraz zmniejszają ryzyko wystąpienia osteoporozy i próchnicy zębów. Fluor hamuje aktywność bakteryjnej enolazy oraz zmniejsza ryzyko rozwoju płytki nazębnej. Należy także pamiętać, że inne produkty o działaniu bakteriobójczym i czyszczącym, takie jak woda utleniona, soda oczyszczona czy ksylitol, są pozbawione charakterystycznego dla fluoru działania remineralizującego i wzmacniającego szkliwo zębów.

Fluor powinien być stosowany z rozwagą. Dzieci do 6 lat powinny używać past do zębów o zmniejszonej zawartości fluoru – 500 ppm, pod kontrolą rodziców, wypluwać i nie połykać oraz w ilości nie większej niż ziarno grochu. Zbędne, a nawet niebezpieczne wydaje się fluorkowanie wody oraz stosowanie endogennego fluoru w postaci tabletek fluorowych. Należy także rozważyć ograniczenie spozycia herbaty czarnej i zielonej poniżej 8 szklanek dziennie oraz w rejonach o wysokiej zawartości fluoru w wodzie kranowej – zastępować ją wodą źródlaną. Fluor ulega kumulacji w kościach i zębach oraz niektórych narządach wewnętrznych, takich jak tarczyca i szyszynka, mózg – może wpływać na zachowanie się człowieka, w tym brać współudział w rozwoju depresji i nerwicy.

Piśmiennictwo:
1. Larsen MJ, Pearce EI. Arch Oral Biol. 1997 Jul;42: 475-80.
2. Kidd EA, Fejerskov O. J Dent Res. 2004;83 Spec No C:C35-8.
3. Petersson LG, Kambara M. Gerodontology. 2004 Jun;21:85-92.
4. Barber LR, Wilkins EM. J. Dent. Hyg. 2002 Fall;76:270-5.
5. Ten Cate JM. Caries Res. 2004;38:254-7.