Czy tłuszcze nasycone są złe? Masło i olej kokosowy

Описание: Miniatury filmów zostały wykonane samodzielnie przez autora niniejszego kanału lub pobrane na zasadzie CC0 (Creative Commons Zero) z domen publicznych i w żaden sposób nie naruszają niczyich praw autorskich.

Tłuszcze nasycone zawierają krótko-, średnio- lub długołańcuchowe kwasy tłuszczowe nasycone. Oskarżane o powodowanie miażdżycy, otyłość, choroby serca i układu krążenia, odgrywają dużą rolę w naszej diecie. W większości przypadków tłuszcze nasycone są kojarzone jako te „złe”, których powinniśmy unikać. Niemniej, jest to spojrzenie bardzo jednostronne i często błędne.

Tłuszcze nasycone długołańcuchowe mogą wpływać niekorzystnie na profil lipidowy, powodować zwiększenie cholesterolu LDL lub trójglicerydów. Nie jest to jednoznaczne ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na miażdżycę. Tłuszcze długołańcuchowe (powyżej 15 atomów węgla) są ciężkostrawne, do ich prawidłowego trawienia potrzebna jest żółć oraz enzymy trzustkowe i jelitowe – lipazy. Energia uwalniana z długołańcuchowych kwasów tłuszczowych wymaga udziału wielu białek transportowych, między innymi karnityny. Tłuszcze te nie wchłaniają się całkowicie. Mogą ulegać deestryfikacji w okrężnicy, pod wpływem bakterii jelitowych, powodując gazy, bóle brzucha i luźne stolce. Dotyczy to zwłaszcza osób z chorobami trzustki, pęcherzyka żółciowego i jelita grubego. Jednak nasycone długołańcuchowe kwasy tłuszczowe mają też korzystny wpływ na zdrowie. Używane są w tak zwanej diecie ketogennej w leczeniu napadów padaczkowych. Nadają się do smażenia lepiej niż oleje roślinne. Zmniejszają perystaltykę przewodu pokarmowego i opróżnianie żołądka. Skutecznie hamują łaknienie.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (poniżej 4 atomy węgla), takie jak kwas masłowy, są bardzo zdrowe, chociaż nie są zaliczane do niezbędnych kwasów tłuszczowych. Organizm człowieka wytwarza kwas masłowy w wyniku fermentacji błonnika w jelitach, pod wpływem bakteryjnej flory jelitowej. Stanowią łatwo dostępne źródło energii dla kolonocytów, nabłonka jelita cienkiego, żołądka, dwunastnicy, wchłaniane są bez udziału żółci i całkowicie, ulegają przemianom w inny sposób niż tłuszcze nasycone. Z tego względu polecane są zwłaszcza osobom z zaburzeniami żywienia, wchłaniania, stanami zapalnymi błony śluzowej przewodu pokarmowego, a także dla sportowców.

Średniołańcuchowe nasycone kwasy tłuszczowe (od 4 do 8 atomów węgla), takie jak kwas kaprylowy, kapronowy i mirystynowy, mają podobne właściwości, co kwasy krótkołańcuchowe, jednak dodatkowo działają bakteriostatycznie, fungistatycznie i wirusobójczo w badaniach in vitro. Hamuję rozwój takich bakterii, jak Salmonella, Shigella, E. Coli, Propionibacterium acnes, Clostridium, grzybów Candida, oraz wirusów z rodzaju Herpes i HIV. Podane doustnie wchłaniają się łatwo z przewodu pokarmowego. Niektóre kwasy tłuszczowe, takie jak monolaurynian sodu, biorą udział w prawidłowym przekaźnictwie komórkowym i sygnalizacji komórkowej. Spowalniają perystaltykę jelit. Często zawierają rozpuszczone antyoksydanty, w tym witaminy A i D.

Piśmiennictwo:
1. Pod. Red. Jana Gawęckiego i Lecha Hryniewieckiego ,,żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu” – Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.
2. Helena Ciborowska ,,Zastosowanie tłuszczów roślinnych w żywieniu człowieka” – Dietetyka Vol. 4, Nr 3-4/2010, str. 36-39.
3. Dariusz Włodarek ,,Dietetyka” – Format – AB, Warszawa 2005
4. Lupton JR. The Journal of Nutrition. 134: 479–82.
5. Thijssen, M.A. and R.P. Mensink. Springer. 2005, 171–172.