Κάρπαθος: «Πώς το τρίβγου το πιπέρι; ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΟΘΟΥΣ» 1/8

Описание: 1. Ένας κάττης μιαν ημέρα / Ποιος ήτον απού χόρευγε / Πέντε ποντικοί βαρβάτοι

_________________________________________________________________________

«Πώς το τρίβγου το πιπέρι;» ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΟΘΟΥΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ

Μια μοναδική καταγραφή, που αποτυπώνει την κεντρική ουσία μιας καρπάθικης παράδοσης εντελώς άγνωστης έξω από τον τόπο της, με πρωταγωνιστές στην ηχογράφηση αυτούς που πρωταγωνιστούν και στην πραγματικότητα.

Σε όλη την «Κάτω Κάρπαθο», το Όθος είναι το κέντρο της Αποκριάς. Παλιότερα σε κάθε χωριό τελούνταν τοπικά το «Πιπέρι» (όνομα που περικλείει ολόκληρη την εθιμοτυπία και όχι μόνο τον ομώνυμο χορό), με μικροπαραλλαγές αλλά βασικά σ' έναν κοινό κορμό, αλλά λίγο με την ερήμωση λόγω ξενιτιάς, λίγο για συγκυριακούς λόγους, το ένα μετά το άλλο χωριό το εγκατέλειψαν. Έτσι, όσοι Καρπάθιοι θέλουν να γλεντήσουν παραδοσιακά καρπάθικα την Αποκριά μαζεύονται στο Όθος.

Η Όλυμπος είναι διαφορετική περίπτωση, έχει δικά της ξεχωριστά έθιμα, άλλα τραγούδια, αλλά και μία δομική διαφορά: στην ολυμπίτικη Αποκριά δεν υπάρχει το στοιχείο της αθυροστομίας και των σεξουαλικών τραγουδιών. Το πολύ πολύ κάποια ελαφρώς σκωπτικά. Είναι μια σεμνή Αποκριά άλλου τύπου. Μαρτυρείται μόνο ένα πραγματικά αθυρόστομο τραγούδι, ο Γιάνναρος, και καναδυό ακόμη με σεξουαλικούς υπαινιγμούς, και φαίνεται ότι κι αυτά λέγονταν κατ' εξαίρεση σε ολιγοπρόσωπες παρέες χωρίς τη γενική αποδοχή της κοινότητας. Στην Όλυμπο δεν υπάρχει ούτε ο χορός του Πιπεριού ούτε ολωσδιόλου η ονομασία «Πιπέρι». Υπάρχουν φυσικά μεταμφιέσεις και διάθεση εύθυμη και ανατρεπτική (μια κλασική μεταμφίεση είναι να φορούν οι άντρες τις φορεσιές των γυναικών τους), άλλα σημεία όμως του εθίμου κάνουν τον Χορό της Αποκρέας να θεωρείται ο πιο σοβαρός της χρονιάς. (Για την ολυμπίτικη Αποκρέα, οι πληρέστερες πληροφορίες που έχω δει δημοσιευμένες είναι σ' αυτή την ούτως ή άλλως καταπληκτική συνέντευξη: https://archive.istorima.org/intervie...)

[...] Η συνέχεια στην επόμενη ανάρτηση:    • Κάρπαθος: «Πώς το τρίβγου το πιπέρι; ΑΠΟΚΡ...  . Για μια πλήρη περιγραφή του οθείτικου εθίμου, καθώς και για την ιστορία της παρούσας καταγραφής, βλ. https://karpathiandiaries.blogspot.co...

_____________________________________________________________________________________________

Τρία αθώα εύθυμα τραγουδάκια, που σήμερα δεν ακούγονται στο Πιπέρι. Μοιάζουν περισσότερο παιδικά παρά αποκριάτικα. Σ' ένα παλιότερο στάδιο της πιπεριάτικης εθιμοταξίας, τέτοια τραγούδια ήταν τα πρώτα που εισήγαν το κλίμα της ευθυμίας. Θα ακολουθήσουν κάποια πιο σκωπτικά, με πιο ενήλικο χιούμορ, μετά όσα περιέχουν και σεξουαλικούς υπαινιγμούς, κι έτσι σταδιακά θα φτάσουμε στα αθυρόστομα και απροκάλυπτα σεξουαλικά τραγούδια που θεωρούμε κατεξοχήν αποκριάτικα.

00:00 Ένας κάττης μιαν ημέρα (Χρήστος)
07:05 Ποιος ήτον απού χόρευγε (Μιχάλης)
10:45 Πέντε ποντικοί βαρβάτοι (Χρήστος)

α. Ένας κάττης μιαν ημέρα

Ένας κάττης μιαν ημέρα
βάζει ράσο σαν πατέρας.
Μπαίνει μες στο μοναστήρι
και διαβάζει το ψαλτήρι,
και διαβάζει τ' Ωρολόι
να 'ρθει το πεντικολόι.
-Ποντικοί, μη φοβηθείτε,
'λάτε να ξαγορευτείτε (=εξομολογηθείτε).
Κι απείτι και τους ήφερε στου φούρνου την καμάρα,
άγρια φωνή τούς ήσυρε, τους ήπιασε τρομάρα.
Τα μικρά ποντικαλάκια
ήρπα από τα κεφαλάκια,
τους μεγάλους πεντικάλους
ήρπαν από τους κεφάλους.
Και μια γρα πεντικαλίνα
με τα μοιρολόγια εκίνα:
-Μη με φάεις μένα, κάττη,
να σου μαγειρέψω ρύζι.
-Δεν το θέλω εγώ το ρύζι
κι εις τα δόντια μου καθίζει.
-Μη με φάεις μένα, κάττη,
να σου μαγειρέψω φά (=φάβα).
-Δεν το τρώω εγώ το φά
κι είν' τα δόντια μου κουφά.
-Μη με φάεις μένα, κάττη,
να σου μαγειρέψω χέλι.
-Δεν το τρώω εγώ το χέλι
και γλιστρά από το πιατέλι.
-Μη με φάεις μένα, κάττη,
να σου μαγειρέψω αβγό.
-Δεν το θέλω εγώ τ' αβγό,
μόνο θέλω ποντικό!

β. Ποιος ήτον απού χόρευγε

Ποιος ήτον απού χόρευγε οψές αργά στις στράτες,
κι ήλεγε τα τραγούδια του, να ξεγελούν τους κάττες;
Ποιος ήτον απού χόρευγε οψές εις τα δοκάρια
κι επέφτασι τα χώματα στ' αφέντη μου τα μάτια;
Ποιος ήτον απού χόρευγε οψές αργά στο δώμα
κι επέφτασι τα χώματα στ' αφέντη μου το στόμα;
Ποιος ήτον απού το 'νοιξε του πάππου μου τ' αρμάρι,
κι ήφαεν ούλο το τυρί και ούλο το χαβιάρι;
Μήε τ' αρμάριν ήνοιξα, μή' ήφαγα χαβιάρι,
μα εσύ γυρεύγεις αφορμή για να μας ...[?]

γ. Πέντε ποντικοί βαρβάτοι

Πέντε ποντικοί βαρβάτοι
μου χαλάσαν το κρεβάτι
και δυο-τρεις μουνουχισμένοι
μου το στρώσαν οι καημένοι.

Τις φωτογραφίες τις άντλησα από μια οθείτικη σελίδα φβ αφιερωμένη στο Πιπέρι (https://www.facebook.com/profile.php?...) και από ένα άρθρο για το Πιπέρι στον ιστότοπο Cibum (https://cibum.gr/nea/piperi-to-ethimo...)