“Zorg organiseer je niet in taakjes” - Matthias van Alphen over professionele autonomie en kaders

Описание: Wat mag je verwachten in deze aflevering

Hoe zelforganiserende wijkteams ontstonden vanuit pure noodzaak, niet vanuit theorie.
Waarom professionele autonomie alleen werkt binnen duidelijke kaders en leiderschap.
Wat ondernemers en kmo’s kunnen leren van zestig autonome teams in de zorg.

In deze aflevering van De Nieuwe CEO gaat Bart Van Zele in gesprek met Matthias van Alphen. In Vlaanderen misschien nog een nobele onbekende, maar in Nederland al jaren een referentie. We keren terug naar 2012, toen Matthias voor het eerst het idee opvatte om de aansturing van wijkzorg fundamenteel anders te organiseren. Eerst als bijdrager aan de transitie, later als eindverantwoordelijke voor zestig teams, 700 zorgprofessionals en een omzet van 29 miljoen euro. In 2019 maakte hij de overstap naar de softwaresector en richtte hij Adapta op, een bedrijf dat vertrekt vanuit professionele autonomie.

Je leert dat:
zorg organiseren in kleine, autonome teams veel structurele problemen oplost.
zelforganisatie niet betekent dat alles vrijblijvend wordt. Integendeel.
kaders en consequent leiderschap net zorgen voor meer vrijheid en vakmanschap.

Deze aflevering is voor ondernemers, leiders en managers die worstelen met controle, structuur en autonomie. Voor wie voelt dat alles centraal aansturen niet werkt, maar tegelijk beseft dat loslaten zonder kaders chaos creëert. En voor wie zelfsturing wil begrijpen als middel, niet als ideologie.

Matthias vertelt hoe hij na zijn studies in de wijkzorg terechtkwam en meteen botste op een systeem dat niet werkte. Zorg werd opgeknipt in taakjes, centraal gepland en uitgevoerd door zoveel mogelijk verschillende mensen. Cliënten zagen soms tientallen gezichten per maand. Niemand kon zijn werk nog goed doen. Toch bleven zorgprofessionals. Niet voor het systeem, maar voor de patiënt.

De echte ommekeer kwam toen een nieuw bestuur carte blanche gaf en Buurtzorg als inspiratie diende. Daar viel voor Matthias het kwartje. Kleinere teams, met duidelijke verantwoordelijkheden en autonomie over hun werk, lossen veel problemen vanzelf op. Niet omdat ze perfect zijn, maar omdat ze hun vak opnieuw kunnen uitoefenen.

De transitie gebeurde via een pilot en botste eerst op veel weerstand. “Het zal wel weer zo’n management ding zijn.” Toch bleek al vanaf dag één dat het werkte. Professionals kregen hun verantwoordelijkheid terug, cliënten vaste gezichten en de organisatie rust.

Een cruciaal element was het principe high trust, high penalty. De organisatie vertrok vanuit vertrouwen, maar misbruik werd niet getolereerd. Geen eindeloze controles, wel duidelijke afspraken en consequente opvolging. Dat creëerde geen angstcultuur, maar net veiligheid. Teams voelden zich ondersteund wanneer duidelijk werd ingegrepen.

Matthias maakt ook een belangrijke nuance. Niet alles en iedereen is geschikt voor zelforganisatie. Hij spreekt liever over professionele autonomie. In de zorg is er vaak snel consensus over wat goede zorg is. In ondersteunende diensten ligt dat anders. Daar zag hij dat zelfsturing vaak mislukte. De les. Maak de corebusiness autonoom waar dat past. Laat ondersteunende structuren ondersteunend blijven.

Tot slot trekt hij samen met Bart de brug naar kmo’s. Behandel mensen als volwassenen. En vertrek altijd vanuit je product of dienst. Kies pas daarna de organisatievorm. Want zodra een methode het doel wordt, loop je vroeg of laat vast.

⁠⁠⁠⁠Deze podcast is een initiatief van Le Dernier Domino⁠⁠⁠⁠.