“Zelforganisatie groeit vanuit de werkvloer” - Irina De Landtsheer over zelfsturing bij de overheid

Описание: In deze aflevering van De Nieuwe CEO gaat Bart Van Zele in gesprek met Irina De Landtsheer, manager organisatieondersteuning bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Dat is een onafhankelijk onderzoeksinstituut van de Vlaamse overheid.

Misschien verwacht je niet meteen een verhaal over zelforganisatie en leiderschap vanuit een overheidscontext. Toch laat dit gesprek zien dat ook binnen een grote publieke organisatie ruimte kan ontstaan voor teams die meer autonomie krijgen en verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen werk.

De verandering bij INBO begon al in 2015. Op de werkvloer leefde ontevredenheid over verschillende zaken, zoals verzuiling en een grote afstand tussen directie en medewerkers. In plaats van dat probleem top-down op te lossen, koos de organisatie ervoor om het gesprek open te trekken. Wat liep er precies mis? En hoe zou het anders kunnen?

Wat volgde was een voorbereidingstraject van twee jaar. Niet geleid door consultants of management alleen, maar vanuit een brede werkgroep van medewerkers. Veertig personeelsleden dachten mee over hoe de organisatie anders kon werken. In eerste instantie zonder directe inmenging van de directie, zodat mensen vrijuit konden spreken en ideeën konden ontwikkelen.

Uit dat traject groeide een nieuwe manier van organiseren, gebaseerd op de principes van de innovatieve arbeidsorganisatie. Teams werden het centrale punt van samenwerking. Kleine teams van ongeveer acht tot twaalf mensen werken samen aan een duidelijk eindresultaat en krijgen daarbij een grote mate van autonomie om hun werk zelf te organiseren.

Dat betekent niet dat management overbodig wordt. Integendeel. Volgens Irina blijft er nood aan een duidelijke strategie, richting en kaders. De rol van management verschuift wel. Van klassieke hiërarchische aansturing naar faciliteren, coachen en ondersteunen van teams.

Tijdens het gesprek wordt ook duidelijk dat zo’n verandering niet zonder uitdagingen verloopt. Teams moeten leren omgaan met conflicten, feedback geven en gezamenlijke beslissingen nemen. Dat vraagt vaardigheden die niet altijd vanzelf aanwezig zijn. Achteraf bekeken had INBO daar sneller ondersteuning voor kunnen voorzien.

Een ander belangrijk inzicht: zelforganisatie is nooit “af”. Het is geen project met een duidelijk eindpunt. Zelfs jaren na de start blijft de organisatie bijsturen. Nieuwe teams ontstaan, de organisatie groeit en teams komen telkens weer nieuwe vraagstukken tegen. Zelforganisatie vraagt dus voortdurende aandacht en ontwikkeling.

Vandaag telt INBO ondertussen meer medewerkers dan bij de start van het traject. Toch blijft de kern hetzelfde: teams krijgen ruimte om hun werk zelf te organiseren, binnen duidelijke strategische kaders.

Voor ondernemers en leiders zit er een duidelijke les in dit verhaal. Volgens Irina ontstaat duurzame verandering vooral wanneer ideeën vanuit de werkvloer kunnen groeien. Dat zorgt voor draagvlak, betere inzichten en een sterkere betrokkenheid van medewerkers.

In deze aflevering ontdek je onder meer:
hoe een overheidsorganisatie de stap naar zelforganisatie voorbereidde
waarom een voorbereiding van twee jaar geen overbodige luxe was
welke rol directie en management blijven spelen in autonome teams
waarom conflicten en feedback geven vaak de moeilijkste stap zijn
en waarom zelforganisatie nooit een eindpunt heeft

Een verrassend en genuanceerd gesprek over zelforganisatie binnen de overheid, de rol van leiderschap en het belang van betrokken teams.

🎧 De Nieuwe CEO is de podcast voor ondernemers en leiders die willen bouwen aan sterke teams en organisaties waarin verantwoordelijkheid gedeeld wordt.

Deze podcast is een initiatief van Le Dernier Domino.