Przeciwnicy Mojżesza. Tradycja biblijna i apokryficzna o Jannesie i Jambresie

Описание: Doceń naszą pracę i postaw nam kawę! https://buycoffee.to/podcasthistorykow ☕

Jannes i Jambres to egipscy magowie, czarodzieje, kapłani, którzy mieli przeciwstawiać się Mojżeszowi i Aaronowi według Księgi Wyjścia. Jednak na kartach Biblii hebrajskiej nie mają nawet imion, które zostają im nadane dopiero w Drugim Liście do Tymoteusza. Ale już zdaniem autorów wczesnochrześcijańskich autor biblijny wziął je z jakiegoś apokryfu lub niespisanej tradycji ustnej. Jak wyglądała popularność egipskich magów w literaturze antycznej? W jaki sposób rozrastała się tradycja z nimi związana?

Co znajdziesz w odcinku?
00:00:00 Wstęp
00:00:44 Jannes i Jambres w Księdze Wyjścia
00:14:46 Kontekst kulturowy pojedynków czarodziejów
00:24:50 Kto nadał egipskim magom imiona?
00:38:37 Różnorodność tradycji o Jannesie i Jambresie
01:08:01 Apokryf(y) o Jannesie i Jambresie
01:42:36 Zakończenie

Autorzy Podcastu:
Sławomir Poloczek, historyk starożytności (doktorat na Wydziale Historii UW), specjalizujący się w badaniach nad dziejami religii hebrajskiej, wczesnym chrześcijaństwem i relacjami obu wobec "pogańskich" kultur ościennych. Publikacje naukowe: https://uw.academia.edu/S%C5%82awomir...

Piotr Łapiński, historyk niepraktykujący, pasjonat historii i dobrych opowieści.

Bibliografia (wybór):
Biblia Hebraica Stuttgartensia, ed. K. Elliger, W. Rudolph et al., A. Schenker, Stuttgart 1997
Septuaginta, ed. A. Ralhfs, popr. R. Hanhart, Stuttgart 2006
Novum Testamentum graece et latinae, ed. K. Aland, B. Aland et al., wyd. 27, Stuttgart 1979
Vulfila oder Die Gotischen Bibel, ed. E. Bernhardt, Halle 1875
Septuaginta, tłum. oprac. R. Popowski, Warszawa 2013
Opowiadania o cudownych zdarzeniach (= Papirus Westcara), [w:] Opowieści znad Nilu. Opowiadania egipskie z okresu Średniego Państwa, tłum. oprac. F. Taterka, Warszawa 2017, s. 232-296
Enmerkar i Ensuhkeszdana, [w:] Eposy sumeryjskie, tłum. oprac. K. Szarzyńska, Warszawa 2003, s. 28-38
Epos o Gilgameszu, tłum. oprac. K. Łyczkowska, Warszawa 2010
Rękopisy znad Morza Martwego, tłum. oprac. P. Muchowski, Kraków 2000
Apokryfy Starego Testamentu, red. R. Rubinkiewicz, Warszawa 1999
Testament Salomona, tlum. J. Kręcidło, [w:] Apokryfy Starego Testamentu. Pisma apokaliptyczne i testamenty, red. M. Parchem, Kraków-Mogilany 2010, s. 393-451
Aramejska Księga Gigantów oraz pokrewne teksty z Qumran, tłum. oprac. A. Tronina, Kraków-Mogilany 2021
Talmud babiloński: sefaria.org
M.J. Bin Gorion, Żydowskie legendy biblijne, tłum. R. Stiller, Katowice 2009
Apulejusz, Metamorfozy albo Złoty Osioł, tłum. E. Jędrkiewicz, Apologia, tłum. J. Sękowski, Warszawa 1999
Orygenes, Przeciw Celsusowi, tłum. S. Kalinkowski, (wyd. 2) Warszawa 1986
Palladiusz, Opowiadania dla Lausosa (Historia Lausiaca), tłum. S. Kalinkowski, oprac. M. Starowieyski, Kraków 1996
H. Odeberg, Ἰαννης, Ἰαμβρης, [w:] Theologisches Wörterbuch zum Neuen Testament, t. 3, Stuttgart 1938, s. 192–193
J. Trachtenberg, Jewish Magic and Superstition. A Study in Folk Religion, New York 1975 (1939)
L.E. Iselin, Zwei Bemerkungen zu Schürers »Geschichte des jüdischen Volkes im Zeitalter Jesu Christi«, ZWT 37 (1894), s. 321–326
M. McNamara, The New Testament and the Palestinian Targum to the Pentateuch, Roma 1966
A. Pietersma (red., tłum., kom.), The Apocryphon of Jannes and Jambres the Magicians, Leiden-New York-Köln 1994
A. Salvesen, The Legacy of Babylon and Nineveh in Aramaic Sources, [w:] The Legacy of Mesopotamia, red. S. Dalley, Oxford 1998, s. 139–162
T. Abush, K. van der Toorn, Mesopotamian Magic. Textual, Historical and Interpretative Perspectives, Groningen 1999
G. Schmelz, Zwei neue Fragmente des Apokryphos über die Zauberer Jannes und Jambres, [w:] Atti del XXII Congresso Internazionale di Papirologia, Firenze, 23-29 agosto 1998, Firenze 2001, s. 1199-1212,s.1207-1210
A. George, The Babylonian Gilgamesh Epic. Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts. t. 1. Oxford 2003
T.M. Erho, Ted, W.B. Henry, The Ethiopic Jannes and Jambres and the Greek Original, Archiv für Papyrusforschung und verwandte Gebiete 65/1 (2019), s. 176–223
A. Pietersma, Jannes und Jambres, t. 2, Weisheitliche, magische und legendarische Erzählungen, München 2019
P.A. Harland, „Egyptian / Persian / Judean wisdom: Judean legends of Jannes and Jambres as Magians in the Exodus account (third century CE and earlier)”, Ethnic Relations and Migration in the Ancient World [online]
Heidelberg historic literature – digitizer [online]
University of Michigan Library. Digital Collection [online]

Tagi: Tagi: Biblia hebrajska, Stary Testament, Nowy Testament, biblistyka, judaizm, wczesne chrześcijaństwo, polemika antyczna, poganie, Żydzi, Egipt, okres hellenistyczny, starożytny Egipt, Jerozolima, Księga Wyjścia, Septuaginta, literatura żydowska, literatura grecko-rzymska, literatura międzytestamentalna, apokryfy, exodus, eksodus, wyjście z Egiptu, diaspora, Książę Egiptu, Etiopia, Hyksosi, Kusz