Jak wyglądał Jezus? Obraz Jezusa w Biblii, sztuce wczesnochrześcijańskiej i u autorów patrystycznych

Описание: Doceń naszą pracę i postaw nam kawę! https://buycoffee.to/podcasthistorykow

Czy Jezus był długowłosy i brodaty? Nowy Testament nie mówi nam o tym, jak miał wyglądać. Brak wiedzy o jego wyglądzie przysporzył więc problemów autorom wczesnochrześcijańskim. Spór toczył się zarówno o to, czy Jezus był brzydki (!), czy może przystojny. Ale argumentów dostarczały tu jedynie interpretacje proroctw, a nie jakakolwiek pamięć pierwszych wyznawców. Także gdy chrześcijaństwo zaczęło w końcu tworzyć sztukę figuralną musiało opierać się na pojedynczych inspiracjach biblijnych i na adaptacji „pogańskich” wzorców, co zaowocowało wieloma sposobami wyobrażeń wyglądu Jezusa, z których ten brodaty nie był początkowo ani tak oczywisty, ani popularny.

Co znajdziesz w odcinku?
00:00 Wstęp
00:26 Czy Nowy Testament mówi coś o wyglądzie Jezusa?
12:39 Nadnaturalne formy postaci Jezusa w ewangeliach
20:54 Jezus w Apokalipsie i formy nieantropomorficzne
24:13 Brzydki czy atrakcyjny? Wygląd Jezusa według Celsusa i Orygenesa
34:03 Doketyzm, realność ciała i zmiennokształtność Jezusa w apokryfach
43:43 Długie włosy i broda a kwestia żydowskiej mody męskiej na Bliskim Wschodzie
49:37 Najwcześniejsze przedstawienia Jezusa - Dura Europos
53:32 "Dobry Pasterz" - inspiracje biblijne i pozabiblijne
56:51 Jezus jako Orfeusz, Helios, Dionizos, Endymion
01:03:56 Brodaty Jezus (w końcu!)
1:13:31 Podsumowanie, wnioski, zakończenie

Autorzy Podcastu:
Sławomir Poloczek, historyk starożytności (doktorat na Wydziale Historii UW), specjalizujący się w badaniach nad dziejami religii hebrajskiej, wczesnym chrześcijaństwem i relacjami obu wobec "pogańskich" kultur ościennych. Publikacje naukowe: https://uw.academia.edu/S%C5%82awomir...

Piotr Łapiński, historyk niepraktykujący, pasjonat historii i dobrych opowieści.

Źródła (wybór)
Novum Testamentum Graece et Latinae, ed. E. Nestle, K. Aland, B. Aland et al., (wyd. 26) Stuttgart 1979
Ignacy Antiocheński, "Do Kościoła w Symrnie", (w:) Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Świderkówna, oprac. M. Starowieyski, (wyd. 2) Kraków 2010, s. 136-139
Orygenes, Przeciw Celsusowi, tłum. oprac. S. Kalinkowski, (wyd. 2) Warszawa 1986
List Lentulusa, tłum. oprac. M. Starowieyski, (w:) Apokryfy Nowego Testamentu, t. III, Listy i apokalipsy chrześcijańskie, M. Starowieyski (red.), Kraków 2001, s. 112-113
Klemens Aleksandryjski, Kobierce zapisków filozoficznych dotyczących prawdziwej wiedzy, t. 1-2, tłum. oprac. J. Niemirska-Pliszczyńska, Warszawa 1994
Klemens Aleksandryjski, Wychowawca, tłum. oprac. M. Szarmach, Toruń 2012
Dzieje Piotra, tłum. Z. Izydorczyk, M. Bielewicz; tłum. oprac. wersji koptyjskiej W. Myszor (w:) Apokryfy Nowego Testamentu, op. cit., t. II/1, s. 480-528
Dzieje Jana, tłum. oprac. M. Starowieyski, tamże, s. 293-338
Wniebowstąpienie Izajasza, tłum. S. Kur, oprac. R. Zarzeczny, (w:) Apokryfy Nowego Testamentu, t. III, op. cit., s. 134-168
R. van den Broek (ed.), Pseudo-Cyril of Jerusalem: On the Life and the Passion of Christ. A Coptic Apocryphon, Leiden 2013

Podstawowa literatura przedmiotu (wybór)
M. Simon, Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, tłum. E. Bąkowska, Warszawa 1981
F.W. Deichmann, Archeologia chrześcijańska, tłum. E. Jastrzębowska, Warszawa 1994
B. Filar, Archeologia chrześcijańska, Warszawa 1999
E. Jastrzębowska, Sztuka wczesnochrześcijańska, Kraków 2008
Po Jezusie. Pierwsze wieki chrześcijaństwa, R. Dupont-Roc, A. Guggenheim (red.), Lutynia 2022, zwł. s. 68-69
E. Kitzinger, „The Cult of Images in the Age before Iconoclasm”, Dumbarton Oaks Papers, 8 (1954), s. 83–150
A. Grabar, Christian Iconography. A Study of its Origins, Princeton NJ 1968
Th.F. Matthews, The Clash of Gods. A Reinterpretation of Early Christian Art, Princeton NJ 1993
M.R. Jensen, Understanding Early Christian Art, Abington-New York 2000
P. Foster, „Polymorphic Christology. Its Origins and Development in Early Christianity”, Journal of Theological Studies 58 (2007), s. 66-99
The Eedermans Encyclopedia of Early Christian Art and Archaeology, t I, A-J, P.C. Finney (red.), Grand Rapids MI 2017
J.E. Taylor, What did Jesus look like?, London-New York 2018
Internet:
Paul D., Jesus Shapeshifter in Early Christian Tradition, blog; Is That in the Bible? (2016)
R.M. Jensen, What Did Early Christians Think Jesus Looked Like?, Bible Odyssey

Tagi:
Biblia, Nowy Testament, apokryfy NT, Chrystus, biblistyka, archeologia, ikonografia, sztuka wczesnochrześcijańska, sztuka bizantyjska, gnoza, gnostycyzm, spory chrystologiczne, Klemens Aleksandryjski, judeochrześcijaństwo, judaizm, chrześcijaństwo, starożytność, późny antyk, katakumby, Rzym, Dura Europos

Errata:
00: 55: 59 jest "jagnięcia", powinno być "cielęcia"