Σαλβία η ερυθρανθής (Salvia sclarea) στις όχθες του Βοϊδομάτη κοντά στη Γέφυρα της Κλειδωνιάς

Описание: Salvia sclarea ή Σάλβια η ερυθρανθής (φασκόμηλο πλατύφυλλο, αηγιάννης, γοργόγιαννη)

Η Salvia sclarea είναι διετές ή πολυετές ποώδες αρωματικό και φαρμακευτικό φυτό, με χνουδωτούς βλαστούς διακλαδιζόμενους, που φτάνουν σε ύψος τα 30 έως 90 εκ. Είναι κοινό φυτό με ευρεία εξάπλωση σε όλη σχεδόν την Ελλάδα σε πετρώδεις πλαγιές, ξέφωτα δασών, αλλά και στις άκρες δρόμων, σε υψόμετρο μέχρι 1100 μ. Στην αγγλική βιβλιογραφία θα το συναντήσουμε ως clary ή clary sage. Ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae. Συνώνυμα: Sclarea vulgaris Mill., Salvia altilabrosa Pan.
Τα φύλλα του είναι έμμισχα, πλατιά, ωοειδή, μήκους 7 - 18 εκ., στη βάση στρογγυλά ή καρδιόσχημα, με ρυτιδωμένη επιφάνεια και πριονωτή περιφέρεια. Αναδίδουν άρωμα μοσχοκάρυδου.
Τα ζυγόμορφα και ερμαφρόδιτα άνθη φύονται πάνω στον ανθικό άξονα ανά 4-6 σε κάθε σπόνδυλο, σχηματίζοντας μεγάλη επιμήκη ταξιανθία. Στη βάση των επάλληλων σπονδύλων φυτρώνουν μεγάλα φυλλοειδή βράκτια, πλατιά και οξυκόρυφα, σε χρώμα απαλό μοβ-λιλά ή λευκορόδινο, με πιο έντονο περίγραμμα. Η δίχειλη στεφάνη μήκους 2 - 2,8 χιλ. έχει χρώμα λιλά ή απαλό γαλάζιο και σχηματίζεται από 5 πέταλα (2 άνω, 3 κάτω). Το άνω χείλος της είναι δρεπανοειδές, με ανοικτό ουρανί ή λιλά χρώμα, ελαφρά τριχωτό εξωτερικά και άτριχο εσωτερικά, αποτμημένο ως ελάχιστα στρογγυλεμένο, ενώ το κάτω χείλος είναι τρίλοβο, με μεγαλύτερο το μεσαίο λοβό και με βάση που κάποιες φορές έχει ανοικτό ρόδινο χρώμα, μεσαίο τμήμα λευκό, τελευταίο τμήμα επίσης λευκό και που τις περισσότερες φορές λυγίζει προς τα κάτω (σαν να κρέμεται), εξωτερικά τριχωτό και εσωτερικά άτριχο. Ο κάλυκας κωδωνοειδής, πράσινος και αδενώδης, καταλήγει σε 5 μυτερά, τριγωνικά, καστανά ή ρόδινα και ανισοϋψή δόντια. Έχει 2 στήμονες με στύλο μπλε και στίγμα δίλοβο που προεξέχει το άνω χείλος. Ανθίζει από Μάιο έως Ιούλιο. Οι καρποί είναι θραυστόκαρποι με 4 κάρυα.
Το φυτό έχει μακρά ιστορία ως βότανο και σήμερα καλλιεργείται για το αιθέριο έλαιό του. Οι περιγραφές της φαρμακευτικής χρήσης του φυτού ανάγονται στα γραπτά του Θεόφραστου (4ος αιώνας π.Χ.), του Διοσκουρίδη (1ος αιώνας μ.Χ.) και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου (1ος αιώνας μ.Χ.). Οι σπόροι του έχουν ένα βλεννώδη υμένα, με τον οποίο, σε παλιά γιατροσόφια*, αφαιρούσαν ξένα αντικείμενα από το μάτι κάποιου, αφού τοποθετούσαν ένα σπόρο, περιμένοντας να προσκολληθεί πάνω του.
Επίσης, με ένα αφέψημα από τους σπόρους, ανακούφιζαν τους πόνους των ματιών.
Το όνομα του γένους Salvia, προέρχεται από το όνομα που έδωσε στο φυτό ο Πλίνιος, το οποίο είναι δανεισμένο από την Ακκαδική λέξη salmu (=βοηθώ), την αρχαία Ινδική sarvah και την αρχαία Περσική haruba (Λινναίος). Κατ' άλλους προήλθε από τη λατινική λέξη salvere που σημαίνει σώζω ή θεραπεύω.
Το όνομα του είδους sclarea προέρχεται από τη λατινική λέξη clarus που σημαίνει "καθαρός, λαμπρός, σαφής", αντικατοπτρίζοντας τον ρόλο του φυτού στη θεραπεία των οφθαλμολογικών παθήσεων.
Τα συγκεκριμένα φυτά τα βιντεοσκόπησα στις 9 Ιουνίου 2025 στις όχθες του Βοϊδομάτη ποταμού κοντά στη Γέφυρα της Κλειδωνιάς.