Wandel met Emilia | Weekendje Ulrum-Schiermonnikoog | Wadden, Friesland | 17-19 Januari 2026

Описание: De naam Ulrum (Ollerom in Gronings) stamt uit Uluringhem van de 10-11de eeuw, je kunt het zo uitleggen: Wulfher is een Friese naam, ingi - gemeenschappelijk, heem- huis. Huis van Wulfher dus. Het dorp ligt op 2 wierden (wierd hier is net als terp toen ik in Holwerd was; een verhoogde oppervlakte om erop te wonen). Op de ene staat een ca. 800 jaar oude kerk, op de andere stond vroeger Asingaborg (borg = burcht, versterkt kasteel). Asingaborg is niet later dan in 1429 gebouwd, maar in 1809 werd gesloopt door verval en economische redenen. Nu is hier het Asingapark aangelegd.
Hoewel ik in provincie Groningen verbleef, maakt Schiermonnikoog een deel uit van Friesland. Door de eilanders wordt het ook Lytje Pole benoemd, wat hier 'klein eilandje' betekent. Hmm, over welk eiland zou je dit kunnen zeggen.... 🤔🤔🤔😉 Ja, dat klopt, Schiermonnikoog. Ze hebben hun eigen taal en zelfs een volkslied. Bovendien blijkt dat niet Vlieland maar trouwens dit eiland kent het minst bewoners tussen Nederlandse gemeentes. Minder dan 1000 eilanders en ca. 200 auto's op eiland. Lekker rustig!
In de middeleeuwen was het eiland een uithof van het klooster bij Dokkum, waar de monniken grijze pijen droegen. Het woord schier betekent grijs, oog betekent eiland, dus je kunt nu zelf het raadsel oplossen. Lukt het?
Toen Friesland protestants werd (1580), verloor de klooster alle bezittingen, inclusief dit eilandje. Het gewest Friesland verkocht het eiland (door geldnood) slechts 60 jaar later aan particulieren, en dit duurde tot de Tweede wereld oorlog. Eerst werd het door Duitse particulier gekocht, en na de oorlog werd door Nederland geconfisqueerd. In de 1987 kocht de gemeente Schiermonnikoog het eiland van de Staat, en pas daarna was het weer volledig publiek geworden - na zo'n 400 jaar 'in de handen van X'.
Een particulier eigendom te zijn betekent niet per se dat het slecht is. John Eric Banck liet bijvoorbeeld in de 19de eeuw een nieuwe Waddendijk aanleggen en de duinen beplanten om zandverstuivingen te verhinderen. Daarna liet de familie Von Bernstorff de naaldbossen aanplanten als de productiebossen. In dat bos kun je een prachtig wandeling maken! Helemaal natuurlijk, veel hoogtemeters, stilte. Ik kon van dichtbij een specht bekijken.
Maar het hoogtepunt van het eiland is vanzelfsprekend de vuurtoren! Oftewel vuurtorenS. In 1854 werden er 2 vuurtorens gebouwd, Noorder- en Zuidertoren, waarvan tegenwoordig alleen Noordertoren nog in dienst is (net als in Egmond aan Zee!). En wat bezig zijn ze daar! Volgens mij is het de laatste nog steeds bemande vuurtoren in Nederland (24/7). Chapeau!
Waarom waren er nou oorspronkelijk 2 vuurtorens? Vroeger kende men de lichtkarakters niet, daarom plaatste men soms meerdere vuurtorens om een lijn langs gevaarlijke ondiepten te vormen. Zulke oer-vuurtorens hadden vast licht. In 1910 kreeg Noordertoren draaiend licht, daardoor werd zijn broertje overbodig. De Zuidertoren diende daarna als watertoren en tegenwoordig als radio antenne, de toren werd wit geschilderd, terwijl de Noordertoren rood is geworden.
Retour naar het vasteland was zalig. Met uitzicht op de ondergaande zon, die langzaam het water in duikte. De eerste straal van het vuurtorenlicht. De wereld wordt steedswdonkerder. Zo stil was het...
Ook het rondje 's nachts in de omgeving was raar. Toen ik het dorp verliet, was er geen straatverlichting meer. Alleen maar.... dikke mist. Zo dik was het dat ik helemaal geen verschil meer zag tussen straat, wetering, lucht of bomen. Alleen maar een streepje sneeuw aan de andere kant van de wetering gaf me richtingsgevoel. Of waar zou ik moeten afslaan. Het voelde alsof de ruimte verdwenen was. Dat je nergens bent. Raar, heel raar, en naar. Het lukt me niet om het juist om te schrijven.
De volgende dag wandelde ik nog effe in de buurt waar ik verbleef. Ik liep van Ulrum naar oud vissersdorp Zoutkamp, via Niekerk naar Leens en terug. Het gebied telde veel bedrijven, molens en kalkovens (wat ik nog nooit gezien heb). In kalkovens werden de schelpen gebranden. In het filmpje zie je eentje. En daar was ook een haven in Leens! Het veranderde in de jaren 60, toen de Lauwerszee ingepolderd werd (net als Zuiderzee). De dorpen werden stil, veel authentieke 17-18de eeuwse huisjes werden gesloopt...
Een leuke detaille: langs de ingangstraten van Leens en Ulrum kun je standbeelden van lokale kunstenares M.Barends. leuk!