Накыл-макаллар. Каракалпакша косыклар, Qaraqalpaqsha qosiqlar.

Описание: МИЙНЕТ ҲАҚҚЫНДА НАҚЫЛ-МАҚАЛЛАР (MÍYNET HAQQINDA NAQIL-MAQALLAR)
Мийнеттиң көзин тапқан,
Бақыттың өзин табады.
Жалқаў өз үйине өзи қонақ.
Ериншектиң еки досты бар,
Бири уйқы, бири күлки.
Ақылының кемлигин,
Күлки менен жеткерер.
Ырысқалының кемлигин,
Уйқы менен жеткерер.
Мийнет пенен рәҳәт,
Екеўи де барабар.
Жалқаў қарап отырып шаршайды,
Ериншек етигине сүринеди.
Қазыўдың тебигин теўип турман,
Бирақ реңгеси ҳайран етип тур.
Жол бойының жумысын,
Жолға шықсаң көрерсең.
Адамның қолы – гүл,
Маңлайдың тери – нур.
Ең гөззалық ақыл менен мийнетте,
Солар ғана жеткереди зийнетке.
Мийнети аздың мийўасы аз.
Жалқаў менен дос болсаң,
Аштан өлерсең.
Сылтаўдың астында қаларсаң.
Етпеген мийнет адамнан,
Қорадағы қой артық.
Ҳәрекетте – берекет бар.
Аз болсын саз болсын.
Бөдене болсын яғ болсын.
Еңбек етсен емерсең.
Керилген менен ҳеш ўақыт ериншеклик кетпейди,
Ериншеклик бийлеген – мақсетине жетпейди.
Еңбектиң наны мазалы,
Көп жегиң келсе,
Көп ислеўге де еринбе.
Мийнет пенен ер көгерер,
Жамғыр менен жер көгерер.
Мийнетин ким көрсе,
Рәҳәтин де сол көреди.
Жигит келсе иске,
Ғарры келсе асқа.
Көз қорқақ, қол батыр.
Талаплыға нур жаўар.
Ер егиз, еңбекте жалғыз.
Мийнет етсең емерсең.
Жигит малы жер астында.
Келген дәўлет,
Кеткен мийнет.
Билмесең сөйлеме,
Мийнетсиз ҳәзлик излеме.
Бийкардан ҳәмме безер.
Жақсы ислесең асынды жерсең,
Жаман ислесең басыңда жерсең.
Ердиң данқын еңбек шығарады.
Ериншеклик басқа бәле.
Талабында бардың соңыда бар.
Ислесең тислерсең.
Ериншек адам тиленшек келеди.
Азықлы адам шаршамас.
Мийнеттиң түби рәҳәт.
Жатқан постын астынан суў да өтпейди.
Жатқанға жан жуўымайды.
«Ҳарма» деген ҳәлге қуўат,
«Бар бол» деген бәринен зыят.
Ерте турған жигиттиң ырысы артық,
Ерте турған қатынның бир иси артық.
Шала-пула ислесең,
Қыста жупыны кийинерсең,
Ўақтында қызып ислесең,
Қызыллап қырман үйерсең.
Мийнетсиз өмир – қара көмир.
Тиси шыққан балаға,
Шайнап берген ас болмас.
Урашының да өзине ылайық қонағы бар.
Қолы қыймылдағанның аўзы қыймалдайды.
Басы жоқтың асы жоқ.
Мийнет етсең еринбей,
Тояды қарның тиленбей.
Азат басың болсын десең,
Қолдан келсе жумыс ислең.
Ерте жат та, ерте тур,
Бир пискекти артық ур.
Қыймылдаған қыр асады,
Бүлкилдеген жер теседи.
Абырой алайын десең артық ислеўге еринбе.
Жүрген озар, турған тозар.
Жалғыз жеген тас болар,
Көп пенен жеген ас болар.
Жазда төбеси қайнамағанның,
Қыста қазаны қайнамас.
Дәрьяның суўын бәҳәр тастырады,
Адамның кеўлин мийнет тастырады.
Жолаўшының парызы,
Жүрсе өтелер.
Саўдагердиң қарызы,
Берсе өтелер.
Жақсы ис күсейди,
Ақмақ қылыш ислейди.
Мийнеттиң зийнети қасында.
Жан қыйнамай жумыс питпес,
Талап қылмай муратқа жетпес.
Алтын отта белли,
Адам мийнетте белли.
Көпке жуўырған,
Аздан қуры қалады.
Жалқаўға сан жоқ,
Бийталапқа нан жоқ.
Мийнетте маңлайы терлемегенниң,
Қазаны ҳасла қайнамас,
Қайнаса да қойылмас.
Мийнетсиз рәҳәт жоқ.
Мийнет – рәҳәттиң тырнағы,
Мийнет иштейиң ашар,
Жалқаў мийнеттен қашар.
Адамды шаршатқан заттың,
Бәри мийнет.
Адамды рәҳәтлендирсе,
Бәри зийнет.
Жақсы мийнет – жарым ырыс.
Дарақты жер көгертер,
Адамды мийнет көгертер.
Көп жумысқа қыйналсаң,
Машақатқа тап боларсаң,
Азға қанаат етпесең,
Оған да зар боларсаң.
Исти билип исле,
Ақылды қосып исле.
Мийнеттиң жолы қатты, наны татлы.
Мийнет пенен танылған ердиң,
Мәңгиликке өшпейди тарийхтан аты.
Уйықламасаң ашылмайды қабағың,
Мийнет етпей ағармайды тамағың.
Еңбекли ер еринбес,
Мийнетсиз дүнья көринбес.
Ғайраты бар кисиниң,
Ләззети бар исиниң,
Ғайраты жоқ кисиниң,
Ләззети жоқ исиниң.
Ислегеннин аўзы асқа толады,
Жалқаўдың жумысы даў болады,
Айтатуғыны заң болады,
Көрмеген адамға таң болады.
Жатып ишер жалқаў болады,
Қос жақпас мылқаў болады.
Жаман адам қайыр бермес,
Қарыны тойып тамақ жемес.
Жалқаўдың күни қорлық.
Илимди мийнетсиз ийелеп болмас.
Бирди биреў береди,
Көпти мийнет береди.
Мийнет сүйген ҳеш ўақытта кем болмас.
Мийнеттен қашқанды адам деп болмас.
Билимсиз ис жоқ.
Мийнетсиз ас жоқ.
Мийнет пенен жер көгерер,
Илим менен ер көгерер.
Көп ислеген көп алады,
Тәсил салған итибарсыз қалады.
Мийнет мурадына жеткерер,
Сумлық абыройынды төккизер.
Ҳадал мийнет аздырмас,
Сумлық бойын жаздырмас.
Мийнет – билсең екинши анаң,
Жел тийгизбес болар панаң.
Мийнет етпей елге өкпелеме,
Төгин төкпей жерге өкпелеме.
Мийнети қатты болса,
Мийўасы татлы болады.
Мийнет абырой қосады,
Жалқаўды сумлық басады.
Жалқаўдың жаны татлы,
Мийнеттиң наны татлы.
Даңқын жаяр мийнет еткен,
Алғыс алар сыннан өткен.
Еңбек етсен емерсең,
Камалыңа жетерсең.
Мийнеттиң наны мазалы,
Мийнетсиз пал да ызалы.
Адам мийнети менен сулыў.
Адамның келбети ҳәм көрки – мийнет.
Жақсы жумыс басында.
Жалқаў үйдиң қасында.
Жақсыға көп ереди,
Жалқаўға шөп ереди.
Жақсының жаты болмас,
Жалқаўдың уяты болмас.
Питпей ис қалмайды,
Абырой менен питкен ис табылмайды.
Еңбектен қашқан дүмпекке жолығар,
Суў шығара алмай шалығар.
Көз жумбай суў кешиў жоқ.
Ҳәрекет болмай берекет болмайды. .
Хызмет етпе, хызмет етсең – миллет етпе.
Өзи ушын хызмет қылған адам,
Өзи ушын отлаған мал менен тең.
Халық ушын хызмет қылған адам,
Адамның суйген улына тең.