Ahli Sunna & Vahhabi

Описание: Ibn Boz “Majma ul – Fatava” 28-tom, 402-bet: “Qiyomat kuni, Allohning soyasidan o’zga soya bo’lmaydigan kunda, Alloh yetti toifadagi bandalarini O’z soyasi ostiga olishligi” to’g’risidagi hadisdan kelib chiqqan holda, Allohga nisbatan “soya” sifatini qo’llash yoki isbot qilish tushuniladimi – ma’nosida savol berildi. Ibn Boz javob beradi: Ha, hadisda kelgani sababli Allohning “soya” sifati borligiga ishonishimiz kerak. Bu hadisning ba’zi bir boshqa rivoyatlarida “soya” Allohning al-Kursiysidan bo’ladi deb keltirilgan. Lekin ikki sahihda ham (Buxoriy va Muslim nazarda tutiladi) aynan Allohning (mohiyatiga oid) “soya”si deb keltirilgan va bu Uning (mohiyatan) faqat O’ziga xos bo’lgan“soya”si ekanligini bildiradi.”
Endi esa bu borada ibn Usayminning “Al-Kitab Al –Musamma sharhu Riyoz us-Solihiyn” kitobining 3- tom, 348-betidagi fikrini kuzatamiz.
Ibn Usaymin bu yerda Alloh “soya” ni ataylab tanlangan bandalari uchun alohida yaratishini ta’kidlaydi. Ya’ni, qiyomat kuni Quyosh shu darajada katta va shu darajada odamlarga yaqin bo’ladiki, uning taftidan soya topolmay sarson bo’lamiz va Alloh Ta’olo bu quyoshdan muxofaza qilish uchun o’sha kuni tanlangan toifadagi bandalari uchun alohida “soya” yaratadi va uni ostiga oladi. Keyin esa, “soya”ni Allohning mohiyatiga yoki arshga tegishli degan gaplarni inkor qiladi va quyosh arsh va Allohning ustida bo’la olamasligini, “soya” esa aynan quyosh ulardan teparoqda turganida vujudga kelishi mumkinligini hisobga olib, Allohning yoki arshning (jismonan) “soya”si bor deb ta’kidlaydiganlarni shunchaki “nodon” emas, balki “eshshakdan ham nodonroq” deb aytadi. Chunki Alloh Ta’olo o’z soyasini solishi uchun odamlar va quyosh orasida turishi mumkin emas, deydi.
Anglashingiz mumkinki, ibn Usaymin bu hadisni sharhlashda “aql”ga murojaat qildi. Salafiylar esa bunday uslubni “kalom” deyishadi va bu uslubni “harom aqida” deb hisoblashadi. Chalkashlikni qarang, Ibn Boz Allohga jismonan “soya” sifatini isbot qiladi, ibn Usaymin esa ibn Bozning bu fatvosidan bexabar holda, Allohga “soya” sifatini qo’llaganlarni (jumladan, Ibn Bozni ham)“eshshakdan nodon” deya haqoratlaydi va salafiylik uslubida harom qilingan “aqliy” muhokama bilan hadisni sharxlaydi.