Aktif kara delikli üç galaksi birleşiyor 🌌

Описание: ▪️ Astronomlar, evrende ilk kez üç galaksinin merkezindeki süper kütleli kara deliklerin aynı anda radyo dalgalarında aktif olduğu bir sistemi doğruluyor.

▪️ ABD Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi tarafından incelenen J1218/1219+1035 sistemi, Dünya’dan yaklaşık 1,2 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. Sistem, kütleçekimsel olarak birbirine bağlı üç galaksiden oluşuyor ve birleşme sürecinin aktif bir evresinde yakalanıyor. VLA ve VLBA ile yapılan yüksek çözünürlüklü radyo gözlemleri, her üç galaksinin merkezinde kompakt ve radyo-parlak çekirdekler olduğunu ortaya koyuyor.

▪️ Radyo verileri, sinyallerin yıldız oluşumuyla açıklanamayacak kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Her üç çekirdekte de gözlenen sinkrotron ışıması, kara deliklerin aktif galaksi çekirdeği olarak çalıştığını doğrulandı. Daha önce üçlü galaksi birleşmeleri gözlemlenmiş olsa da, üç süper kütleli kara deliğin aynı anda aktif olduğu bir sistem ilk kez görüldü.

▪️ Gözlemlenen radyo sinyallerinin kaynağı sinkrotron ışıması olarak tanımlanıyor. Işıma, yüksek enerjili elektronların güçlü manyetik alanlar içinde ışık hızına yakın hızlarda hareket etmesiyle oluşuyor ve genellikle kara deliklerin çevresindeki jetler ve akışlarla ilişkilendiriliyor.

▪️ Galaksi birleşmeleri sırasında gazın açısal momentumu bozuluyor ve madde galaksi merkezlerine doğru yönleniyor. Yeterli miktarda gaz kara deliğe ulaştığında, çekirdek aktif hale geliyor ve güçlü radyo dalgaları üretiyor. Çoğu birleşmede gaz tek bir merkeze yığılırken, diğer kara delikler pasif kalıyor.

▪️ J1218/1219+1035, galaksi evrimi ile kara delik büyümesi arasındaki ilişkinin yalnızca ikili değil, çoklu sistemlerde de birlikte ilerleyebildiğini gösteriyor. Gelecek gözlemler, birleşme süreci derinleştikçe bu kara deliklerin aktivitesinin nasıl değiştiğini izlemek için kritik bir laboratuvar sağlayacak.

📌 Makale, 15 Aralık’ta The Astrophysical Journal Letters’da yayınlandı.

İçerik: Ecehan Tanışık
Kurgu: Kamil Çapcı