Chiến tranh Iran gây khủng hoảng chi phí sống tại Canada? Thực phẩm, tiền nhà, mọi thứ đều leo thang

Описание: Trong những ngày gần đây, nền kinh tế Canada đang bước vào một giai đoạn đầy bất ổn khi cùng lúc phải đối mặt với nhiều áp lực đến từ cả bên ngoài lẫn bên trong. Từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là các diễn biến liên quan đến Iran, cho đến những dấu hiệu suy yếu rõ rệt của thị trường lao động trong nước, tất cả đang tạo nên một bức tranh kinh tế nhiều gam màu xám, khiến các nhà hoạch định chính sách phải thận trọng hơn bao giờ hết.

Chiến tranh tại Trung Đông, dù cách Canada nửa vòng trái đất, nhưng lại có tác động trực tiếp và nhanh chóng đến đời sống người dân thông qua giá năng lượng. Khi căng thẳng leo thang, thị trường dầu mỏ toàn cầu phản ứng gần như ngay lập tức, với giá dầu tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung. Điều này kéo theo giá xăng tại Canada tăng lên, không chỉ ảnh hưởng đến chi phí đi lại mà còn làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa, từ đó đẩy giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu leo thang. Một khi giá cả tăng trên diện rộng, áp lực lạm phát sẽ quay trở lại, và đây chính là điều mà Ngân hàng Trung ương Canada lo ngại nhất trong thời điểm hiện nay.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Trung ương Canada đang rơi vào một thế khó chưa từng có. Sau một thời gian dài duy trì lãi suất cao nhằm kiểm soát lạm phát, nhiều người kỳ vọng rằng năm 2026 sẽ là thời điểm bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế và giảm gánh nặng cho người vay. Tuy nhiên, những diễn biến mới từ chiến tranh đã khiến mọi kế hoạch trở nên bất định. Nếu ngân hàng trung ương quyết định giảm lãi suất quá sớm, lạm phát có thể bùng phát trở lại do tác động từ giá dầu và chi phí năng lượng. Ngược lại, nếu tiếp tục giữ lãi suất ở mức cao, nền kinh tế có nguy cơ chậm lại sâu hơn, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn, và người dân tiếp tục chịu áp lực tài chính lớn, đặc biệt là những người đang vay mua nhà hoặc có nợ tiêu dùng.

Chính sự giằng co này đã khiến giới phân tích mô tả tình hình hiện tại như một “đám mây đen” bao phủ nền kinh tế Canada. Không ai có thể chắc chắn chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu, giá dầu sẽ tăng đến mức nào, và những tác động dây chuyền sẽ lan rộng ra sao. Điều này khiến việc đưa ra quyết định chính sách trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, bởi mọi bước đi đều tiềm ẩn rủi ro lớn.

Trong khi đó, những dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động đang ngày càng rõ rệt. Theo các số liệu mới nhất, tỷ lệ thất nghiệp tại Canada đã tăng lên khoảng 6.7%, tương đương với khoảng 1.5 đến 1.6 triệu người không có việc làm. Đáng chú ý, chỉ trong tháng gần nhất, nền kinh tế đã mất đi gần 84.000 việc làm, một con số được xem là cú sụt giảm mạnh nhất trong nhiều năm gần đây nếu không tính giai đoạn đại dịch. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang bắt đầu thắt chặt hoạt động, cắt giảm chi phí và hạn chế tuyển dụng trong bối cảnh triển vọng kinh tế không chắc chắn.

Một điểm đáng lo ngại hơn nữa là sự suy giảm không chỉ diễn ra ở một ngành cụ thể mà lan rộng ra nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, bán lẻ cho đến dịch vụ. Các khu vực như Ontario đang chịu ảnh hưởng rõ rệt khi nhiều doanh nghiệp đối mặt với chi phí cao và nhu cầu tiêu dùng yếu đi. Đặc biệt, nhóm lao động trẻ và những người mới gia nhập thị trường lao động đang gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định, dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm này tăng cao hơn mức trung bình.

Điều khiến bức tranh trở nên phức tạp hơn là một phần sự “cải thiện giả” trong các số liệu trước đó. Có thời điểm tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ, nhưng nguyên nhân không phải do kinh tế tạo ra nhiều việc làm hơn, mà là do một bộ phận người lao động đã ngừng tìm việc, khiến họ không còn được tính vào lực lượng lao động. Khi những người này quay trở lại tìm việc, tỷ lệ thất nghiệp lại tăng lên, phản ánh thực trạng khó khăn thực sự của thị trường.

Nhìn về phía trước, các dự báo cho thấy tình hình có thể tiếp tục xấu đi trong những tháng tới nếu các yếu tố bất ổn không được kiểm soát. Trong kịch bản cơ bản, tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng lên mức từ 6.8% đến hơn 7%, nhưng nếu chiến tranh kéo dài và giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, con số này hoàn toàn có thể vượt 7.5%. Khi đó, nguy cơ nền kinh tế rơi vào trạng thái tăng trưởng chậm hoặc thậm chí suy thoái nhẹ là điều không thể loại trừ.

Đối với người dân Canada, những diễn biến này không chỉ là các con số thống kê mà là những tác động rất thực tế trong cuộc sống hàng ngày. Giá xăng tăng khiến chi phí đi lại cao hơn, giá thực phẩm leo thang làm giảm sức mua, trong khi cơ hội việc làm lại trở nên khan hiếm hơn. Những người đang có khoản vay, đặc biệt là vay mua nhà với lãi suất thả nổi, tiếp tục phải đối mặt với áp lực tài chính lớn khi lãi suất chưa thể giảm như kỳ vọng. Tất cả những yếu tố này kết hợp lại tạo nên một vòng xoáy khó khăn, trong đó chi phí sinh hoạt tăng, thu nhập không tăng tương ứng, và rủi ro mất việc ngày càng hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, chính phủ Canada cũng đang đứng trước những lựa chọn không dễ dàng khi chuẩn bị cập nhật ngân sách mùa xuân.