Puszcza Białowieska: ostatni pierwotny las Europy, którego serce jest zamknięte

Описание: Puszcza Białowieska — ostatni pierwotny las nizinnej Europy. To jedyny taki las na całym kontynencie: skrawek dzikiej krainy, która niegdyś pokrywała całą Nizinę Środkowoeuropejską, a dziś przetrwała już tylko tutaj, na pograniczu Polski i Białorusi. Sto czterdzieści jeden tysięcy osiemset osiemdziesiąt pięć hektarów lasu, w którym drzewa rodzą się, rosną i umierają bez udziału piły człowieka, a martwe pnie leżą tam, gdzie padły, karmiąc sobą tysiące gatunków grzybów, owadów i ptaków.
W tym filmie zabieram was w podróż w głąb puszczy — nie jak przewodnik turystyczny, lecz jak w dokumentalne śledztwo o miejscu. Opowiadam o tym, jak przez cztery tysiące lat uformował się ten las i dlaczego akurat on ocalał tam, gdzie wszędzie indziej wycięto go pod pole i wieś. Wyjaśniam, czym różni się las pierwotny od zwykłego lasu gospodarczego, dlaczego martwe drewno bywa tu ważniejsze od żywego i skąd bierze się przyrodnicze bogactwo, jakiego nie ma nigdzie w nizinnej Europie: pięćdziesiąt dziewięć gatunków ssaków, ponad dwieście pięćdziesiąt gatunków ptaków, dziewięć gatunków dzięciołów i ponad dwanaście tysięcy gatunków bezkręgowców.
Sercem tej opowieści jest żubr — najcięższe zwierzę lądowe Europy, ważące nawet ponad dziewięćset kilogramów. To zwierzę, które człowiek najpierw wytępił co do jednej sztuki, gdy w tysiąc dziewięćset dziewiętnastym roku padł ostatni wolny żubr puszczy, a potem cierpliwie przywrócił z garstki osobników ocalałych w ogrodach zoologicznych. Dziś polska część lasu utrzymuje największą na świecie wolną populację tego gatunku, a Polska daje dom mniej więcej co czwartemu żubrowi na całej planecie. To jedna z najbardziej niezwykłych historii ratowania gatunku w dziejach ochrony przyrody.
Puszcza to jednak nie tylko przyroda. To także ludzie i historia. Opowiadam o mieszkańcach Białowieży i dawnych strażnikach lasu, osocznikach, którzy w zamian za pilnowanie puszczy byli zwolnieni z podatków. O wielokulturowym Podlasiu, jednym z najsłabiej zaludnionych regionów Polski. O carskim pałacu myśliwskim, który spłonął w tysiąc dziewięćset czterdziestym czwartym roku, o łowach królów i o zakazie polowania na żubra sięgającym tysiąc pięćset dwudziestego dziewiątego roku — jednym z najstarszych aktów ochrony gatunku w historii. Sięgam też do trudnych kart dwudziestego wieku i okupacji.
Na koniec mówię o tym, co dzieje się z puszczą dziś: o sporze o kornika i o wielkiej wycince z lat dwa tysiące szesnaście do dwa tysiące osiemnaście, którą powstrzymał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz o stalowym murze granicznym o długości stu osiemdziesięciu sześciu kilometrów, który przeciął las i podzielił jego przyrodę. To film o miejscu, które jest jednocześnie najpilniej chronione i najmocniej naruszane — i o tym, dlaczego tak się dzieje.
Zapraszam do wspólnej wędrówki przez geografię, przyrodę, historię i teraźniejszość ostatniego pierwotnego lasu Europy. Zostaw łapkę w górę, zasubskrybuj kanał i podziel się w komentarzu swoim zdaniem: czy taki las lepiej zostawić całkiem w spokoju, czy mądrze nim zarządzać?
Materiały wideo wykorzystane w tym filmie pochodzą z kanałów:
@MarekJackowskiPhotographer
@IrekBednorz