छत्रपती शिवाजी महाराज जन्मोत्सव 2026 कॉलेज रोड नाशिक

Описание:    • छत्रपती शिवाजी महाराज शिवजन्मोत्सव अशोक स्...  
छत्रपती शिवाजी महाराज
हिंदवी स्वराज्याचा प्रेरणादायी इतिहास
छत्रपती शिवाजी महाराज हे केवळ एक राजा नव्हते, तर ते एक कुशल प्रशासक, रणनीतीकार आणि रयतेचे वाली होते. त्यांच्या जीवनातील महत्त्वाचे टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. जन्म आणि संस्कारांचे बाळकडू
जन्म: १९ फेब्रुवारी १६३०, शिवनेरी किल्ला (जुन्नर).
आई-वडील: शहाजीराजे भोसले आणि जिजाबाई. शिवरायांच्या व्यक्तिमत्त्वावर जिजाऊंच्या संस्कारांचा आणि रामायण-महाभारतातील गोष्टींचा मोठा प्रभाव होता.
२. स्वराज्याचे स्वप्न आणि शपथ
वयाच्या अवघ्या १५ व्या वर्षी, जेव्हा अनेकजण खेळण्या-बागडण्यात मग्न असतात, तेव्हा शिवरायांनी रायरेश्वराच्या मंदिरात आपल्या मावळ्यांसोबत रक्ताचा अभिषेक करून 'हिंदवी स्वराज्य' स्थापनेची शपथ घेतली. त्यांनी गुलामगिरी नाकारून स्वाभिमानाने जगण्याचा मार्ग निवडला.
३. किल्ल्यांचे महत्त्व आणि युद्धनीती
महाराजांनी ओळखले होते की ज्याच्याकडे किल्ले, त्याचे राज्य. त्यांनी तोरणा किल्ला जिंकून स्वराज्याचे तोरण बांधले.
राजगड ही स्वराज्याची पहिली राजधानी बनली. त्यांनी केवळ किल्ले जिंकले नाहीत, तर डोंगरदऱ्यांच्या भौगोलिक रचनेचा वापर करून 'गनिमी कावा' ही युद्धपद्धती विकसित केली.
४. अंगावर आलेली संकटे आणि पराक्रम
महाराजांनी आपल्या बुद्धीचा आणि धैर्याचा वापर करून बलाढ्य शत्रूंना धूळ चारली:
अफजल खान वध (१६५९): स्वतःपेक्षा कैक पटीने विशाल शरीरयष्टी असलेल्या खानाचा प्रतापगडाच्या पायथ्याशी वध करून स्वराज्यावरील मोठे संकट परतवून लावले.
शायस्तेखान (१६६३): पुण्याच्या लाल महालात घुसून खानाची बोटे छाटली आणि त्याला पळवून लावले.
आग्रा सुटका (१६६६): औरंगजेबाच्या नजरकैदेतून मिठाईच्या पेटाऱ्यातून निसटून जाणे, हा जगाच्या इतिहासातील एक चित्तथरारक प्रसंग मानला जातो.
५. सुराज्य आणि प्रशासन
राज्याभिषेक (६ जून १६७४): रायगडावर झालेला राज्याभिषेक ही केवळ एक घटना नव्हती, तर हिंदवी स्वराज्याचा सुवर्णक्षण होता
अष्टप्रधान मंडळ: कारभारासाठी त्यांनी आठ मंत्र्यांचे मंडळ नेमले, जे आजच्या 'कॅबिनेट' व्यवस्थेशी मिळतेजुळते आहे.
भारतीय नौदलाचे जनक: कोकण किनारपट्टी सुरक्षित करण्यासाठी त्यांनी सिंधुदुर्ग आणि विजयदुर्ग सारखे जलदुर्ग बांधले आणि बलाढ्य आरमार उभे केले.
६. महानिर्वाण
३ एप्रिल १६८० रोजी रायगडावर या महापुरुषाचे निधन झाले. त्यांनी मागे ठेवलेला स्वराज्याचा वारसा पुढे छत्रपती संभाजी महाराज आणि मराठा वीरांनी तितक्याच धैर्याने चालवला.
"प्रौढ प्रताप पुरंदर, क्षत्रिय कुलावतंस, सिंहासनाधिश्वर, महाराजाधिराज, योगीराज, श्रीमंत श्री छत्रपती शिवाजी महाराज की जय!"