Chata łowicka, budownictwo.

Описание: Opowiada Barbara Frątczak. Projekt realizowany przez Łowicki Ośrodek Kultury 2021 wg. pomysłu i koncepcji Marzeny Kozaneckiej - Zwierz i Macieja Malangiewicza.
Współfinansowanie cyklu - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ( program Kultura ludowa i tradycyjna)

Chata łowicka, budownictwo (oprac. dr Karolina Wanda Rutkowska)

Tradycyjne chałupy łowickie, niewiele różniące się formą od domostw wznoszonych w innych regionach, były budowane z drewna, w oparciu o konstrukcję zrębową. Ich wielkość, wyposażenie, jak i zdobnictwo uzależnione były od okresu, w jakim powstawały oraz zamożności gospodarzy.
Na terenach dawnego Księstwa Łowickiego wyodrębniano trzy rodzaje zagród: zamkniętą, wolno stojące zabudowania niepowiązane ze sobą oraz zabudowę w kształcie zbliżonym do litery E lub U. Od innych regionów, Łowickie wyróżnia zagroda zamknięta – nazywana również okólnikiem – zbudowana na kształt kwadratu lub prostokąta, gdzie dom mieszkalny był połączony z inny -
mi budynkami gospodarczymi (poza stodołą).
Najstarsze chałupy wyposażone były w sień i izbę lub w izbę i komory. W późniejszym okresie zaczęto modyfikować rozkład pomieszczeń do nawet pięciu (składały się z sieni przelotowej, dwóch izb i dwóch komór). W chałupie były dwa rodzaje izb – biała (odświętna) i czarna (robocza). Życie mieszkańców głównie toczyło się w izbie czarnej, gdzie stał piec, łóżka lub ławy do spania, czy warsztat tkacki. W każdym domu znajdowały się przedmioty mające na celu ułatwić codzienne funkcjonowanie rodziny, a które nie różniły się znacząco od tych, wykorzystywanych w innych regionach Polski. Jako że Księżacy byli bardzo religijni, w każdej chałupie, a nawet każdej izbie (!) znajdował się tzw. święty kąt, na który najczęściej składały się przedmioty kultu religijnego w postaci krzyża, obrazów czy figur świętych, odpowiednio ozdobione przez gospodynie papierowymi kwiatami.
Ciekawostką jest, że wzorowo wysprzątana izba świąteczna nie była używana na co dzień przez domowników. Pomimo ciasnoty, przestrzeń ta była zarezerwowana wyłącznie dla ważnych gości lub księdza po kolędzie. Domownicy zajmowali więc izbę roboczą i komory. Każda chałupa, bez wyjątku, musiała być pięknie ozdobiona. Wykonaniem aranżacji wnętrz zajmowały się głównie kobiety, które wykorzystując glansowany kolorowy papier i nożyce do strzyżenia owiec robiły wielobarwne i różnokształtne wycinanki. Szanująca się gospodyni potrzebowała do wystroju nawet 18 koder i 24 gwiozdy do ozdoby belek stropowych. Można szacować, że do dekoracji jednej
izby należało przygotować ponad 50 wycinanek. A należy pamiętać, że takim zabiegom upiększającym wnętrze, podlegała zarówno izba biała, jak i czarna. Dekoracji dopełniały pająki, papierowe kwiaty i firanki, haftowana pościel oraz misternie zdobiona skrzynia i inne meble.