Nghi lễ thổi tai của người Ba Na|| Lễ trưởng thành của dân tộc Ba Na P.1

Описание: Nghi lễ thổi tai của người Ba Na hay còn gọi là Lễ trưởng thành của dân tộc Ba Na
Hầu như tộc người nào ở Tây Nguyên cũng có lễ thổi tai. Sau khi trẻ sơ sinh được đặt tên, trong vòng từ 1 đến 3 tháng tuổi, gia đình các tộc người vùng Tây Nguyên sẽ tổ chức lễ thổi tai cho em bé. Đây là nghi lễ nhằm gửi gắm mong muốn, ước nguyện đến thần linh, tổ tiên phù hộ, che chở cho đứa trẻ mạnh khỏe và khôn lớn. Với người Tây Nguyên, cá nhân con người, gia đình với cộng đồng là sự hòa quyện chặt chẽ, không tách rời. Cho nên lễ thổi tai tuy dành cho 1 thành viên gia đình nhưng thực ra là cho cả cộng đồng. Bởi vì từ nay trở đi đứa bé là thành viên của cộng đồng.
Đối với người Ba Na, họ tin rằng những đứa trẻ bao giờ cũng luôn bị bao quanh bởi nhiều vị thần khác nhau. Muốn các vị thần phù hộ cho đứa trẻ được mạnh khỏe, đồng bào phải thực hiện các nghi lễ cầu xin các vị thần phù hộ cho bé từ khi đứa bé mới sinh ra đến tuổi trưởng thành.
Vì thế, Lễ thổi tai thường được tổ chức để chúc phước, đặt tên cho em bé mới sinh và tạ ơn các thần linh, cầu cho đứa trẻ khoẻ mạnh, khôn ngoan, trở thành con người tốt của gia đình và cộng đồng. Đây là nghi lễ rất quan trọng cho một người mới sinh trong gia đình, vừa là niềm vui, vừa là trách nhiệm, gửi gắm mong muốn các thần linh tiếp tục bảo vệ và dạy bảo con trẻ lớn lên
Tùy theo điều kiện kinh tế mà gia đình chọn thời điểm tổ chức lễ thổi tai cho em bé và quy mô lớn hay nhỏ. Có nơi thì bà con tổ chức lễ khi em bé sinh được một tuần, hoặc khi em bé đã rụng rốn, và đặt tên cho bé. Nếu điều kiện khó khăn, đến khi em bé biết bò, thậm chí biết đi, gia đình mới làm lễ thổi tai, đặt tên.
Để tiến hành lễ thổi tai, ngay từ khi người mẹ sinh đứa trẻ, gia đình đã bắt đầu chuẩn bị vật phẩm dâng cúng thần linh, tổ tiên, như: gà, lợn, hoa quả, bánh kẹo… gia đình khá giả thì mổ trâu, bò. (con trai thì gà trống, con gái thì gà mái). Ngoài chuẩn bị vật phẩm dâng cúng tổ tiên, như: gà, lợn, hoa quả, bánh trái… thì 1 cây nêu nhỏ cũng được gia chủ tiến hành dựng ngay trong nhà. Cây Nêu trong ngày lễ thổi tai là loại cây đặc trưng của đồng bào làm bằng tre, tỉa nhánh và vẽ hoa văn lên thân cây nêu.
Già làng dân tộc Ba Na cho biết: Cây nêu dựng gọi là cây nêu bàn thờ nên cây nêu bé. Cây nêu ở gần bàn thờ để mình dễ thấy, dễ nhớ. Mời thần linh, các cụ tổ tiên về chứng kiến cùng gia đình.

Thầy cúng khấn tại Lễ thổi tai: "Hỡi các yang (thần linh), này đây chúng ta dâng các thần bằng rượu ngọt, rượu chua, thịt heo gà, muốn tiến hành thổi tai cho nó, mong rằng các yang che chở, bao bọc, nuôi nấng, dìu dắt nó. Chúng ta cột ghè rượu ba, rượu năm để dâng cho thần đỡ đẻ, thần trông nom trẻ, mong sau này cả nhà đi rẫy lên nương, mẹ nó chẻ củi, lấy nước không có gì vướng mắc trắc trở; cầu cho em bé sống khoẻ mạnh đến thọ. Nó lớn lên được cha nhờ gánh nước, mẹ nhờ nương rẫy; người nó được khoẻ mạnh, uống rượu, vui chơi với mọi người không bị rượu đè, ma xui làm việc xấu. Nó sống khỏe mạnh cứng cáp, con gái lướn vùn vụt như măng lên, con trai khỏe như cọp không tóp không khô lại. Này đây, các loại rượu ngon, thịt thơm dâng cho các yang để sau này, ra sông, xuống suối, vào rừng lên núi; dù trời lạnh hay nóng, mưa hay nắng luôn luôn được các yang che chở cho nó suốt cuộc đời...’’.
Khấn xong, thầy cúng xoa nhẹ vào đầu, vào ngực, vào lưng, tay chân em bé, và thổi tượng trưng vào tai bé. Thực hiện xong nghi lễ, thầy cúng mời bà đỡ uống trước, sau đến cha mẹ em bé, rồi đến bà con họ hàng, thôn, làng cùng uống vui với gia đình ca hát. Với Lễ thổi tai, người Ba Na tin rằng em bé sẽ luôn khoẻ mạnh, khôn ngoan, lanh lợi, trở thành người tốt.