To χωρίο "Φάντασμά" της Ηπειρου - Παλαιορόφορο

Описание: Στο λόφο Κούλια, στους βορειοανατολικούς πρόποδες του Ζαλόγγου βρίσκεται ο ακατοίκητος πλέον οικισμός Παλαιορόφορος.
Τα σπίτια του Παλαιορόφορου αποτελούν σήμερα ένα γραφικό απέραντο ερειπιώνα, που έχει μόνο φωτογραφικό, και ιστορικό ενδιαφέρον. Ο Παλαιός Ωρωπός μαζί με το Πολύβρυσο (Σέσοβο) και το Τρίκαστρο Πρέβεζας (Γόρανα, ή Αγόρανα) συνενώθηκαν την εποχή της δικτατορίας και απετέλεσαν την νέα κοινότητα Ωρωπού η ο οποία μεταφέρθηκε κοντά στην Εθνική οδό Πρέβεζας-Λούρου.
Η σημερινή κατάσταση του οικισμού δεν "μαρτυρά
" την ιστορια του .
Πρόκειται ίσως για την αρχαία Ελάτρεια.
Η Αρχαία Ελάτρεια ή Ελάτεια, είναι αρχαία πόλη των Κλασσικών και των Ελληνιστικών χρόνων, δηλαδή των χρόνων μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στό Νομό Πρέβεζας. Ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα πΧ. Κατά την επικρατούσα άποψη των αρχαιολόγων, η Ελάτρεια είναι μία από τις τέσσερις αποικίες των Ηλείων στο Νομό Πρέβεζας, που χτίστηκαν τον 4ο αιώνα πΧ. Αυτές οι πόλεις ήταν το Αρχαίο Βουχέτιον (Ακρόπολη των Ρωγών, Νέα Κερασούντα, Δήμος Ζηρού Πρέβεζας), η Αρχαία Ελάτρεια (Παλαιορόφορο, παλαιός Ωρωπός, Δήμος Πρέβεζας), οι Αρχαίες Βατίες (Ακρόπολη Βατίες, Ριζοβούνι, Δήμος Ζηρού), και η Αρχαία Πανδοσία (Ακρόπολη Πανδοσία, Καστρί Δήμος Πάργας). Τα ερείπια της Αρχαίας Ελάτρειας βρίσκονται στο χώρο της ακατοίκητης πλέον κοινότητας Παλαιός Ωρωπός ή Παλαιορόφορο, του σημερινού Δήμου Πρέβεζας.
Στον οικισμό διακρίνονται τμήματα αρχαίων τειχών και θεμέλια κτιρίων.
Η περιοχή πιθανότατα κατοικήθηκε από τη 2η ή αρχές 1ης χιλιετίας. Οι πρώτοι άποικοι πιθανότατα εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα του λόφου όπου εντοπίζονται τα παλαιότερα ευρήματα.
Τον 5ο αιώνα π.Χ. η πόλη οργανώθηκε και οχυρώθηκε με τείχος ενώ η ελληνιστική εποχή ήταν περίοδος ακμής του οικισμού. Εικάζεται ότι καταστράφηκε το 167 π.Χ. από τους Ρωμαίους, αν και μικρή ανασκαφική έρευνα από τον Σ. Δάκαρη αποκάλυψε περιορισμένη κατοίκηση στη ρωμαϊκή εποχή.

Ιστορία της έρευνας
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ο εν λόγω οικισμός και τα δύο νεκροταφεία στη θέση Καμίνια έχουν κηρυχτεί ως αρχαιολογικός χώρος. Ο N.G.L.Hammond αρχικά περιέγραψε τον οικισμό και στη συνέχεια ο Σ, Δάκαρης θεώρησε ότι πρόκειται για την αρχαία Ελάτρεια. Τη δεκαετία του 1990 το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης με τις αρμόδιες τότε αρχαιολογικές υπηρεσίες (ΙΒ ΕΠΚΑ και 8η ΕΒΑ) πραγματοποίησε επιφανειακές έρευνες στον Παλαιορόφορο ενώ το 2008 η αρχαιολογική υπηρεσία (ΛΓ ΕΠΚΑ) πραγματοποίησε στα πλαίσια εκπόνησης μελέτης για την ανάδειξη των Ηλειακών αποικιών εργασίες καθαρισμού από τη βλάστηση, φωτογραφική τεκμηρίωση και καταγραφή αρχιτεκτονικών καταλοίπων.

Οικισμός-Οχύρωση:

Ο οικισμός αναπτύχθηκε αρχικά στο βόρειο τμήμα του λόφου. Την περίοδο της ακμής του τα τείχη του ξεπερνούσαν σε μήκος τα 1.690 μ.