Khi Trump Không Ra Tay Với Iran – Châu Âu Chợt Tỉnh Mộng Về Lá Chắn Mỹ!

Описание: TÌNH HÌNH BẤT ỔN TẠI IRAN VÀ CHIẾN LƯỢC CỦA HOA KỲ DƯỚI THỜI TRUMP: MỘT GÓC NHÌN TOÀN CẦU

Tình hình bất ổn tại Iran đang đặt cả khu vực Trung Đông vào trạng thái báo động đỏ. Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát chính trị toàn cầu sửng sốt là chính quyền Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã chọn cách không can thiệp trong giai đoạn cao trào của các cuộc biểu tình. Động thái tưởng như thụ động này lại hàm chứa một thông điệp chiến lược sâu xa, đặc biệt với an ninh châu Âu, nơi đang đứng trước nhiều rủi ro từ chuỗi hiệu ứng dây chuyền địa chính trị.

Giới phân tích từng chia rẽ trước lựa chọn của Washington: một bên chỉ trích rằng đây là sự thoái lui trong vai trò lãnh đạo toàn cầu, bên còn lại cho rằng đây là quyết định dựa trên các yếu tố cấu trúc dài hạn, những sai lầm di sản từ nhiều năm trước. Những phê phán thiếu cơ sở vào Tổng thống Trump đã bỏ qua một thực tế: Hoa Kỳ đang lựa chọn vị trí chiến lược chờ thời, thay vì can thiệp vội vàng vào một tình huống chưa ngã ngũ.

Tình hình thực địa tại Iran, dù tạm thời lắng xuống trong tuần qua, vẫn chứa đựng nhiều yếu tố bùng phát trở lại. Chính quyền Tehran đã ra lệnh phong tỏa hoàn toàn Internet từ ngày 8 tháng 1, khiến các lực lượng biểu tình trong nước không thể liên lạc, phối hợp hành động. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng tình hình thực tế có thể nghiêm trọng hơn những gì bên ngoài có thể quan sát được.

Lực lượng người Kurd, nhóm có truyền thống kháng cự mạnh mẽ, được xem là nguồn lực cuối cùng có thể tạo ra một làn sóng phản công có tổ chức. Tuy nhiên, không ai biết rõ điều gì đang xảy ra bên trong Iran, khi mọi tín hiệu bị bóp nghẹt. Trong khi biểu tình tạm lắng, cốt lõi của cuộc khủng hoảng vẫn chưa được chạm đến: hệ thống kinh tế kiệt quệ, lạm phát phi mã, khủng hoảng nước và điện trầm trọng.

Nhiều nhà quan sát cho rằng nếu Tehran tiếp tục bỏ qua những khủng hoảng này, thì một cuộc nổi dậy khác sẽ chỉ là vấn đề thời gian. Tuy nhiên, trong một xã hội bị kiểm soát thông tin chặt chẽ, khả năng phối hợp hành động tập thể là điều cực kỳ hiếm hoi.

Một số ý kiến chỉ trích chính quyền Trump vì "đe dọa rồi rút lui" – hiện tượng được gán nhãn là "TACO". Tuy nhiên, cần phân biệt rõ ràng: Trump có thể rút lui khỏi các cuộc chiến thương mại, nhưng với quân sự, ông sẵn sàng hành động. Chiến dịch Rough Rider (2025) tại Yemen và các cuộc tấn công vào cơ sở Iran trong chiến dịch "Búa Đêm" cho thấy Trump không ngần ngại sử dụng sức mạnh quân sự khi cần.

Tuy nhiên, biểu tình Iran không tập trung vào điểm chiến lược cụ thể, khiến khả năng can thiệp từ Mỹ khó đạt hiệu quả tức thì. Việc điều động nhóm tác chiến tàu sân bay USS Roosevelt là một tín hiệu răn đe, nhưng không đủ tạo bước ngoặt. Việc thiếu nhóm tác chiến tại thời điểm cao trào là một điểm yếu trong năng lực răn đe.

Trong khi đó, chiến dịch Operation Southern Spear tại Venezuela được xem là ưu tiên chiến lược ngắn hạn. Sự vắng mặt của USS Gerald Ford tại Trung Đông khiến Washington mất đi “cánh tay mạnh mẽ” vào thời điểm Tehran bất ổn nhất. Đây là một cái giá địa chiến lược không nhỏ.

Từ góc nhìn châu Âu, vấn đề không chỉ là Iran hay Venezuela, mà là việc phải tự lực trong phòng vệ. Hội nghị thượng đỉnh NATO tại The Hague ghi nhận cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP – bước ngoặt chiến lược thể hiện sự thức tỉnh trước giới hạn sức mạnh của Mỹ.

Việc điều động lại USS Abraham Lincoln từ Biển Đông về Vịnh Ba Tư để đối phó với tình hình Iran cho thấy Washington buộc phải đánh đổi giữa các ưu tiên chiến lược. Trong khi Trung Quốc gia tăng áp lực quanh Đài Loan, việc thiếu hiện diện hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương đặt ra nguy cơ cho khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Châu Âu đang bắt đầu hiểu rằng Hoa Kỳ không thể cùng lúc bảo đảm an ninh ở mọi khu vực. Sự thức tỉnh này dẫn đến sự gia tăng chi tiêu quốc phòng, tái định hình tư duy chiến lược và thúc đẩy vai trò tự chủ của NATO.

Dù chính quyền Trump chịu nhiều chỉ trích về tính nhất quán, một số dấu hiệu cho thấy dư luận Mỹ vẫn ủng hộ NATO – với 68% người dân bày tỏ quan điểm tích cực. Điều này cho thấy châu Âu vẫn còn cửa hợp tác, nhưng không thể tiếp tục phụ thuộc hoàn toàn vào Washington.

Kết luận: Dù lựa chọn không can thiệp vào thời điểm cao trào tại Iran của chính quyền Trump gây tranh cãi, đây có thể là một tính toán chiến lược – không phải vì yếu đuối, mà vì phân bổ nguồn lực theo ưu tiên toàn cầu. Tuy nhiên, điều đó cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho châu Âu: sự tự chủ quốc phòng không còn là lựa chọn, mà là điều tất yếu.