2. Kriton dialogi tarixiy konteksti | FALSAFA O‘ta qisqa tanishtiruv 2-bob |

Описание: Kriton dialogi tarixiy konteksti | FALSAFA O‘ta qisqa tanishtiruv | Edward Craig - Edvard Kreyg

Loyihamizni quvvatlash uchun
HUMO 9860 0101 0562 6500

00:00 | Kirish va ikkinchi bobning asosiy mavzusi
Ikkinchi bob Platonning "Kriton" dialogi asosida qurilgan bo'lib, Suqrotning o'limidan uch kun oldingi suhbatini o'rganadi. Bob "Nima qilish kerak?" degan falsafiy savolga, ya'ni etika masalasiga bag'ishlangan. Tarixiy kontekst haqida kitobda qisqa ma'lumot berganligi uchun materialni chuqurroq o'rganish zarur.

01:40 | Tarixiy zamon va voqealar chizig'i
Voqealar miloddan avvalgi 399-yilda, Iso alayhissalom tug'ilishidan 400 yil va Muhammad alayhissalom tug'ilishidan taxminan 900-1000 yil oldin sodir bo'lgan. Suqrotdan keyin uning shogirdi Platon, Platondan keyin Arastu keladi va Arastu Iskandar Maqduniy podshohning ustozi bo'lgan.

05:45 | Afinaning inqiroz davri
399-yilda Afina polisi og'ir inqirozni boshidan kechirmoqda. Bunga sabab 30 yillik urush: Afina va ittifoqchilari qarshi Sparta va ittifoqchilari. Urush boshlanishidan oldin Yunon shahar-davlatlari Fors zulmini chetlatishgan va ittifoqchilikda yashagan.

06:30 | Yunon sivilizatsiyasining rivojlanishi
Forslardan ozod bo'lgandan keyin Yunon shahar-davlatlari iqtisodiy, harbiy, madaniy va ilmiy jihatdan o'ta rivojlanib, katta sivilizatsiyaga aylana boshlaydi. Ilgari Misr, Mesopotamiya, Bobil va Fors oldida arzimagan yerlar hisoblangan.

08:00 | 30 yillik urushning oqibatlari
Tarixchi Fukidid aytganidek, urushning bo'lishi muqarrar edi. Urush 30 yil davom etib, Afinaning mag'lubiyati bilan yakunlanadi. Bu davr Suqrotning hayotiga to'g'ri keladi va u bevosita janglarda ishtirok etgan.

09:12 | 30 tiranlarning hukmronligi
Sparta g'alabasidan keyin Afinaga 30 kishidan iborat hukumat tayinlaydi. Ular "30 tiran" nomi bilan mashhur bo'lib, demokratik tuzumni mag'lubiyatga sabab deb hisoblashgan. Ular repressiyalar o'tkazib, taxminan 1500 ta fuqaroni qatl qiladilar. Suqrotga yoshlar bilan suhbat o'tkazmaslik buyuriladi.

10:55 | Suqrotning shogirdlari va uning qarshiligi
30 tiranlarning ichida Suqrotning ikki shogirdi Kritiy va Xarmid bo'lgan. Suqrot yoshlar bilan suhbatni taqiqlovchi qarorga mantiqiy savollar bilan qarshi chiqadi. 30 tiranlar Suqrotga Afinalikning birini qatl qilishni buyurishganda, Suqrot bu ishni bajarishdan bosh tortadi.

11:03 | Alkviad voqeasi
Alkviad Suqrotning eng sevimli shogirdi bo'lib, o'zini bo'lajak katta lider deb ko'rgan. Afinaliklar uni jinoatchiga chiqargach, u Spartaga o'tib ketadi va "yoshlar vatanparvarligini" himoya qilayotganini aytadi. Keyinchalik o'ldiriladi va xoinlik timsoliga aylanadi. Muhimi, Suqrot xuddi shunday vaziyatda Afinadan qochib ketmagan.

14:10 | Fuqarolik urushi va Spartaning vositachiligi
30 tiranlar agdariladi va fuqarolik urushi boshlanadi. Sparta vositachilik qilib, ikki shart qo'yadi: demokratiya qaytadi va barcha tomonlarga amnistiya e'lon qilinadi. Tiranlarning sakkiz oylik hukmronligi shunday yakunlanadi.

18:25 | Savol - Afina demokratiyasining xususiyatlari haqida
Afina fuqarolari erkinlikni sevadi va hammasi teng. Boshqaruvchilarga qur'a orqali, qisqa muddatga tayinlash bo'lgan. Har qanday fuqaro maydonga chiqib taklif berishi mumkin va boshqalar ovoz beradi. Qur'a bilan tayinlangan organ qarorni ijro etishga majbur. Bu hozirgi zamon demokratiyasidan jiddiy farq qiladi.

21:25 | Suqrotga sud ochilishi
Demokratiya qayta tiklanganidan to'rt yil o'tgach, Suqrotga jinoiy ish ochiladi. Suqrotning sudlanishi va qamoqdagi Kriton bilan suhbat voqeasi miloddan avvalgi 399-yilda sodir bo'ldi.

Fikr va mulohazalaringizni izohlarda yozib qoldiring

[email protected]

Telegram: https://t.me/subnazar
X: https://x.com/subjectnazar
Facebook: / jamshidmuslimovzargar