KOBIECA SPECJALIZACJA: SZTUKI UPIĘKSZAJĄCE

Описание: SEMINARIUM PRACOWNI RZEMIOSŁA ARTYSTYCZNEGO I DESIGNU IS PAN
Kobieca specjalizacja: sztuki upiększające – referat wygłoszony przez dr Joannę Dobkowską-Kubacką 30 października 2024 r.

Referat dotyczy promocji, w drugiej połowie XIX wieku w Królestwie Polskim, sztuki użytkowej jako odpowiedniej aktywności zarobkowej dla kobiet, a także organizowanego pod tymi auspicjami szkolnictwa.
Uprawianie przez kobiety sztuki zawodowo w drugiej połowie XIX w. w Królestwie Polskim stanowiło nie tylko przejaw aspiracji emancypacyjnych, ale traktowane było jako jedna z opcji mających rozwiązać problem samodzielnego zarabiania na życie pań wywodzących się z ziemiaństwa lub inteligencji. Z tego względu cieszyło się znaczącym wsparciem społecznym, co przejawiało się zarówno w organizacji szkolnictwa, jak i wystaw „sztuki kobiecej”. Z drugiej jednak strony, wątpliwości, podzielane szczególnie przez konserwatystów, dotyczące braku predyspozycji płci żeńskiej do pracy intelektualnej, przy jednoczesnym przypisywaniu kobietom wrodzonych zdolności manualnych, sprawiało, że jako zajęcie właściwe dla pań propagowano przede wszystkim sztukę zdobniczą. Jej spopularyzowanie miało powstrzymać, przynajmniej do pewnego stopnia, akces kobiet do tzw. sztuki czystej uchodzącej za domenę intelektualną, a więc zarezerwowaną dla mężczyzn.
W 2 połowie XIX w. w Królestwie Polskim licznie powstawały szkoły przeznaczone dla mających artystyczne aspiracje kobiet: m.in. szkoły Marii hr. Łubieńskiej, Bronisławy Poświkowej, Bronisławy Wiesiołowskiej, Haliny Tokarzewskiej. W referacie zostaną omówione ich programy, a także sylwetki założycielek/dyrektorek. Godnym podkreślenia zjawiskiem jest fakt, że większość tego typu placówek zakładały i prowadziły kobiety, traktując pracę dyrektorki szkoły artystycznej jako kolejną opcję zarobkową. Promowanie sztuki użytkowej przyczyniło się dla rozszerzenia wachlarza zawodów dostępnych dla zubożałych kobiet z wyższych sfer społecznych, który, choć już nie tak drastycznie wąski jak w latach sześćdziesiątych XIX w., pod koniec tego stulecia nadal pozostawał niewystarczający w stosunku do potrzeb.

Dr Joanna Dobkowska-Kubacka – historyczka sztuki, historyczka, dziennikarka, pisarka. Absolwentka studiów magisterskich Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Stacjonarne Studia Doktoranckie Nauk Humanistycznych ukończyła na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 2019-2021 Doctoral Research Fellow w Wirth Institute, University of Alberta w Kanadzie.