عروسی قدیمی/ با جزئیات مردم هزاره در مناطق و روستا

Описание: رواج عروسی مردم هزاره که اکثراً در مناطق مرکزی افغانستان، یعنی در ولایات بامیان، دایکندی، لعل وسرجنگل و ولسوالی مالستان زندگی می کنند تقریباً یک سان بوده البته در این مناطق رسم بر این است که بعد از طی نمودن مراسم خاستگاری، توسط یکی از اقارب بزرگ داماد و کوتاه کردن طویانه ومصارف عروسی آغاز میگردد، وبعد از چند روزی به خویشی کردن عروس میرود، که در مراسم خویشی شاه خیل به خانه عروس رفته و اقوام خانواده عروس نیز از طرف پدر عروس  دعوت میگردد، معمولا رسم براین است که برای عروس و داماد یک جوره یا بیشتر لباس می برد.
در این مناطق طبق معمول شش ماه الی یکسال بعد از خویشی کردن پسر و دختر را عروسی میکند.
عروس را به هزاره گی #بیری و داماد را #داماد می گویند. در مراسم عروسی برعلاوه شادی های که اجرا میگردد، رسم و رواج های گونا گون از قبیل رقص های عنعنوی، بازیهای خاص چون: بز کشی، نیزه زنی، کشتی بند و بغل، مسابقه اسب دوانی، #سنگسول و دیگر بازی های عنعنوی نیز اجرا می شود.
افراد مهم ذی صلاح چنین مراسم عبارت اند از: داماد، پدر داماد یا "#خویش"، مادر داماد یا "قوده یا #قودوغو"، کاکا و مامای داماد، وبرادران داماد یا "خویش زاده ها" و..... عروس یا "بیری"، پدر عروس یا "#خویش"، مادر عروس یا "قوده یا #قودوغو" کاکا ومامای عروس، برادران وخواهران عروس یا "خسور بره و ایگچی داماد".....
ولی مهمترین توجه ها بعد از عروس و داماد متوجه قودوغو ها میباشد، چنانکه #خاننده‌گان محلی در وصف هردویشان شاعری های کرده اند، در مورد عروس:
از بالا آو میایه       
بوی پلاو میایه      
خانه ره جارو کنید      
بیری نو میایه....
و همچنان در مورد قودوغو:
قودوغو قود بر زده       
دوشاله بر دبر زده
د راهی قودوغو بورشین     
قودوغو خرسوار آمد
از راه پست سار آمد
چپر چرگله قودوغو      
چطور موغوله قودوغو
پیرو گل گوله قودوغو       
قودوغو خر سوار آمد.......
در روز عروسی شاه خیل با #اسپ هایش دنبال عروس می آید و وقتی نزدیک خانه ی عروس میگردد، با فیرهای شادیانه ی هوایی برای خوانواده عروس خبر می دهد که ما دنبال عروس خود آمده ایم، و خانواده عروس نیز آمادگی برای پذیرایی مهمانان را ترتیب می دهد.
اما باید گفت که در این اواخر رسم و رواج خیلی تغییر کرده و در 90فیصد از عروسی ها از اسپ ها خبری نیست، و جای اسپ را #موترها گرفته اند.
خویشاوند کردن دو فامیل دارای هزینه گزافی است که میتواند مصرف آن بطور اوسط از پنجصد هزار افغانی الی یک میلیون افغانی رقم خورد، این مصرف شامل شیربها "گله" مصرف عروسی و.... گردد.
عروس و داماد های قبل از دهه‌ی ۸۰ یاد روزهای رفاقت و صمیمیت گرامی!
اما خاطرات چنین عروسی را از دوستان و آشنایان اکثر ما داریم.