Գրավիտացիայի պատմությունը
Автор: Վարդան Եղիազարյան
Загружено: 2026-03-01
Просмотров: 47
Описание:
Գրավիտացիայի (կամ տիեզերական ձգողականության) պատմությունը գիտության ամենահետաքրքիր գլուխներից մեկն է, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է փոխվել մարդկության պատկերացումը Տիեզերքի կառուցվածքի վերաբերյալ։ Այն անցել է մի քանի առանցքային փուլերով՝ հին հույների փիլիսոփայական մտքերից մինչև ժամանակակից բարդ ֆիզիկական տեսություններ։
Ստորև ներկայացված են գրավիտացիայի ուսումնասիրության հիմնական պատմական փուլերը։
1. Հնագույն շրջան և Արիստոտել (մ.թ.ա. 4-րդ դար)
Հին աշխարհում գրավիտացիան չէր ընկալվում որպես փոխազդեցության ուժ։
Արիստոտելի տեսությունը: Նա կարծում էր, որ մարմիններն ընկնում են ներքև, քանի որ ձգտում են դեպի Տիեզերքի կենտրոն (որը համարվում էր Երկիրը), քանի որ դա նրանց «բնական վիճակն» է կամ տեղը:
Սխալ պատկերացում: Արիստոտելը պնդում էր, որ ծանր մարմիններն ավելի արագ են ընկնում, քան թեթևները։ Այս սխալ տեսությունը գերիշխեց գիտության մեջ մոտ 2000 տարի։
2. Գալիլեյի հեղափոխությունը (16-17-րդ դարեր)
Իտալացի գիտնական Գալիլեո Գալիլեյը հերքեց Արիստոտելի տեսությունը՝ կիրառելով փորձարարական մեթոդը։
Հավասար անկում: Գալիլեյն ապացուցեց, որ բոլոր մարմինները (անկախ իրենց զանգվածից) վակուումում ընկնում են նույն արագացմամբ։
Ըստ հայտնի լեգենդի՝ նա տարբեր ծանրության գնդեր է բաց թողել Պիզայի թեք աշտարակից՝ ցույց տալու համար, որ դրանք միաժամանակ են հասնում գետնին (չնայած պատմաբանները վիճարկում են այս փաստը, նրա թեք հարթություններով արված փորձերը հաստատված են)։
3. Իսահակ Նյուտոն և Տիեզերական ձգողականություն (1687 թ.)
1687 թվականին Իսահակ Նյուտոնը հրատարակեց իր հայտնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները» աշխատությունը, որն ընդմիշտ փոխեց ֆիզիկան։
Միասնական օրենք: Նյուտոնը հասկացավ, որ այն ուժը, որը ստիպում է խնձորին ընկնել ծառից, և այն ուժը, որը պահում է Լուսինը Երկրի ուղեծրում, նույնն են:
Բանաձևը: Նա ձևակերպեց Տիեզերական ձգողականության օրենքը, ըստ որի՝ ցանկացած երկու մարմին ձգում են միմյանց մի ուժով, որն ուղիղ համեմատական է դրանց զանգվածների արտադրյալին և հակադարձ համեմատական է դրանց միջև հեռավորության քառակուսուն.
4. Ալբերտ Էյնշտեյն և Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն (1915 թ.)
Նյուտոնի տեսությունը հիանալի աշխատում էր առօրյա պայմաններում, սակայն այն չէր բացատրում ինչպես է գրավիտացիան փոխանցվում դատարկ տարածության միջով:
Տարածաժամանակի կորություն: 1915 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնը առաջարկեց Հարաբերականության ընդհանուր տեսությունը։ Նա ապացուցեց, որ գրավիտացիան ոչ թե պարզապես անտեսանելի «քաշող ուժ» է, այլ տարածության և ժամանակի (տարածաժամանակի) կորություն:
Ինչպես է դա աշխատում: Զանգված ունեցող մարմինները (օրինակ՝ Արևը կամ Երկիրը) ճկում են իրենց շրջապատող տարածաժամանակը, և մյուս մարմինները շարժվում են այդ կորացած ուղեծրերով (ինչպես ծանր գնդակը կճկեր բատուտի ցանցը, իսկ փոքրիկ գնդակները կգլորվեին դեպի այն)։
5. Ժամանակակից փուլ (20-րդ դարի վերջից մինչ օրս)
Էյնշտեյնի տեսությունը հաստատվեց բազմաթիվ փորձերով, սակայն գրավիտացիայի ուսումնասիրությունը շարունակվում է.
Գրավիտացիոն ալիքներ: 2015 թվականին ապացուցվեց Էյնշտեյնի վերջին մեծ կանխատեսումը՝ գրանցվեցին գրավիտացիոն ալիքներ (տարածաժամանակի ծփանքներ), որոնք առաջացել էին երկու սև խոռոչների միաձուլումից:
Քվանտային գրավիտացիա: Ժամանակակից ֆիզիկայի ամենամեծ չլուծված խնդիրներից մեկը գրավիտացիայի (Հարաբերականության ընդհանուր տեսության) և Քվանտային մեխանիկայի (որը նկարագրում է միկրոաշխարհը) միավորումն է: Այս ուղղությամբ ուսումնասիրվում են Լարերի տեսությունը (String theory) և այլ վարկածներ:
Повторяем попытку...
Доступные форматы для скачивания:
Скачать видео
-
Информация по загрузке: