Գրավիտացիայի պատմությունը

Описание: Գրավիտացիայի (կամ տիեզերական ձգողականության) պատմությունը գիտության ամենահետաքրքիր գլուխներից մեկն է, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է փոխվել մարդկության պատկերացումը Տիեզերքի կառուցվածքի վերաբերյալ։ Այն անցել է մի քանի առանցքային փուլերով՝ հին հույների փիլիսոփայական մտքերից մինչև ժամանակակից բարդ ֆիզիկական տեսություններ։
​Ստորև ներկայացված են գրավիտացիայի ուսումնասիրության հիմնական պատմական փուլերը։
​1. Հնագույն շրջան և Արիստոտել (մ.թ.ա. 4-րդ դար)
​Հին աշխարհում գրավիտացիան չէր ընկալվում որպես փոխազդեցության ուժ։
​Արիստոտելի տեսությունը: Նա կարծում էր, որ մարմիններն ընկնում են ներքև, քանի որ ձգտում են դեպի Տիեզերքի կենտրոն (որը համարվում էր Երկիրը), քանի որ դա նրանց «բնական վիճակն» է կամ տեղը:
​Սխալ պատկերացում: Արիստոտելը պնդում էր, որ ծանր մարմիններն ավելի արագ են ընկնում, քան թեթևները։ Այս սխալ տեսությունը գերիշխեց գիտության մեջ մոտ 2000 տարի։
​2. Գալիլեյի հեղափոխությունը (16-17-րդ դարեր)
​Իտալացի գիտնական Գալիլեո Գալիլեյը հերքեց Արիստոտելի տեսությունը՝ կիրառելով փորձարարական մեթոդը։
​Հավասար անկում: Գալիլեյն ապացուցեց, որ բոլոր մարմինները (անկախ իրենց զանգվածից) վակուումում ընկնում են նույն արագացմամբ։
​Ըստ հայտնի լեգենդի՝ նա տարբեր ծանրության գնդեր է բաց թողել Պիզայի թեք աշտարակից՝ ցույց տալու համար, որ դրանք միաժամանակ են հասնում գետնին (չնայած պատմաբանները վիճարկում են այս փաստը, նրա թեք հարթություններով արված փորձերը հաստատված են)։
​3. Իսահակ Նյուտոն և Տիեզերական ձգողականություն (1687 թ.)
​1687 թվականին Իսահակ Նյուտոնը հրատարակեց իր հայտնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները» աշխատությունը, որն ընդմիշտ փոխեց ֆիզիկան։
​Միասնական օրենք: Նյուտոնը հասկացավ, որ այն ուժը, որը ստիպում է խնձորին ընկնել ծառից, և այն ուժը, որը պահում է Լուսինը Երկրի ուղեծրում, նույնն են:
​Բանաձևը: Նա ձևակերպեց Տիեզերական ձգողականության օրենքը, ըստ որի՝ ցանկացած երկու մարմին ձգում են միմյանց մի ուժով, որն ուղիղ համեմատական է դրանց զանգվածների արտադրյալին և հակադարձ համեմատական է դրանց միջև հեռավորության քառակուսուն.
​4. Ալբերտ Էյնշտեյն և Հարաբերականության ընդհանուր տեսություն (1915 թ.)
​Նյուտոնի տեսությունը հիանալի աշխատում էր առօրյա պայմաններում, սակայն այն չէր բացատրում ինչպես է գրավիտացիան փոխանցվում դատարկ տարածության միջով:
​Տարածաժամանակի կորություն: 1915 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնը առաջարկեց Հարաբերականության ընդհանուր տեսությունը։ Նա ապացուցեց, որ գրավիտացիան ոչ թե պարզապես անտեսանելի «քաշող ուժ» է, այլ տարածության և ժամանակի (տարածաժամանակի) կորություն:
​Ինչպես է դա աշխատում: Զանգված ունեցող մարմինները (օրինակ՝ Արևը կամ Երկիրը) ճկում են իրենց շրջապատող տարածաժամանակը, և մյուս մարմինները շարժվում են այդ կորացած ուղեծրերով (ինչպես ծանր գնդակը կճկեր բատուտի ցանցը, իսկ փոքրիկ գնդակները կգլորվեին դեպի այն)։
​5. Ժամանակակից փուլ (20-րդ դարի վերջից մինչ օրս)
​Էյնշտեյնի տեսությունը հաստատվեց բազմաթիվ փորձերով, սակայն գրավիտացիայի ուսումնասիրությունը շարունակվում է.
​Գրավիտացիոն ալիքներ: 2015 թվականին ապացուցվեց Էյնշտեյնի վերջին մեծ կանխատեսումը՝ գրանցվեցին գրավիտացիոն ալիքներ (տարածաժամանակի ծփանքներ), որոնք առաջացել էին երկու սև խոռոչների միաձուլումից:
​Քվանտային գրավիտացիա: Ժամանակակից ֆիզիկայի ամենամեծ չլուծված խնդիրներից մեկը գրավիտացիայի (Հարաբերականության ընդհանուր տեսության) և Քվանտային մեխանիկայի (որը նկարագրում է միկրոաշխարհը) միավորումն է: Այս ուղղությամբ ուսումնասիրվում են Լարերի տեսությունը (String theory) և այլ վարկածներ: