"Γιάννη μου το μαντήλι σου", ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ ΠΩΓΩΝΙΟΥ, "Πoλυφωνικό της Ηπείρου" 1993

Описание: Πολυφωνικό τραγούδι της ξενιτιάς με το ιστορικό Πολυφωνικό των Κτισμάτων Πωγωνίου, όπως δισκογραφήθηκε στην έκδοση "Πολυφωνικό της Ηπείρου" το 1993 ("Πάπιγκο", "Λύρα", επιμέλεια Νίκος Τάτσης). Το οπτικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε ως επένδυση στην δισκογραφημένη ηχογράφηση προέρχεται από το έντυπο ένθετο της έκδοσης και συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κείμενα των ποιητών Μιχάλη Γκανά και Νίκου Χουλιαρά (εικαστικού και τραγουδοποιού, επίσης), του συνθέτη Νίκου Τάτση καθώς και απόσπασμα από το εισαγωγικό κείμενο της έκδοσης. Η δισκογραφική έκδοση πραγματοποιήθηκε με την συμβολή των στελεχών της ηπειρώτικης αποδημίας Ιπποκράτη Κατσένη και της αείμνηστης εκπαιδευτικού Βάσως Μάνου.

Επρόκειτο για την δεύτερη, μεγάλη δισκογραφική έκδοση του Πολυφωνικού των Κτισμάτων, δέκα χρόνια μετά την ηχογράφηση στο Παρίσι και την δισκογράφηση ένα χρόνο μετά, το 1984, του ιστορικού δίσκου "Chants Polyphoniques et musique d' Εpire" (OCORA, επιμέλεια Άρη Φακίνου και Δόμνας Σαμίου). Η έκδοση εκείνη αποτέλεσε την πρώτη διεθνή προβολή του ηπειρώτικου πολυφωνικού τραγουδιού ενώ ετούτη η δισκογραφική έκδοση, με πολυφωνικά τραγούδια δίχως οργανική συνοδεία, την πρώτη ανάλογη στην Ελλάδα και την μεγαλύτερη δισοκγραφική εγχώρια προβολή του είδους στην δεκαετία του 90. Ένα χρόνο μετά, το Ιδρυμα Βορειοηπειρωτικών Ερευνών στα Γιάννενα εξέδιδε την εξαίρετη, επίσης, δισκογραφική παραγωγή "Πολυφωνικά τραγούδια Βορείου Ηπείρου", αναδεικνύοντας το τεράστιο δυναμικό πολυφωνίας της Ηπείρου πέρα από το σύνορο, των περιοχών της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας. Ο δίσκος του ΙΒΕ κυκλοφόρησε και σε βινύλιο και ως ψηφιακός δίσκος. Οι δύο πρώτοι δίσκοι είναι ουσιαστικά εξεντλημένοι εδώ και χρόνια ενώ του ΙΒΕ δυσεύρετος σήμερα.

Ας σημειωθεί ότι στις εκδόσεις της OCORA και της "ΛΥΡΑΣ" το Πολυφωνικό των Κτισμάτων τραγουδά με την ίδια βασική σύνθεση, με την προσθήκη στον νεότερο δίσκο του Βαγγέλη Κώτσου, γιου της αξέχαστης Aνθούλας Κώτσου. Ο Βαγγέλης Κώτσου αργότερα δημιούργησε, μεταξύ άλλων, στην πλούσια δράση του στο πολυφωνικό τραγούδι, το σχήμα "Πολυφωνικό της Ηπείρου", φέρνοντας στην μνήμη τον τίτλο τούτου του δίσκου. Οι στίχοι που περιλαμβάνει η ηχογράφηση του τραγουδιού που εδώ παρουσιάζεται:

Γιάννη μου το μαντήλι σου
Τι το ’χεις λερωμένο μωρέ Γιάννη μου
τι το ’χεις λερωμένο ωχ λεβέντη μου

Το λέρωσε η ξενιτιά τα έρημα τα ξένα
Για δεν το πλένεις με νερό, για δεν το σαπουνίζεις
Δώσ’ μου το μένα Γιάννη μου, να σου το μοσχοπλύνω
Πέντε ποτάμια το ’πλεναν κι έβαψαν και τα πέντε
Εκεί περνάει ένα πουλί κι έβαψαν τα φτερά του

Το τραγούδι αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια της ξενιτιάς, γνωστότατο στην οργανική του ερμηνεία ως μονωδία, ενώ απαντά και σε άλλες πολυφωνικές παραλλαγές, σε άλλες περιοχές. Μια τέτοια, αλλιώτικη παραλλαγή έχει δισκογραφηθεί στην έκδοση του Ιδρύματος Βορειηπειρωτικών Ερευνών "Πολυφωνικά τραγούδια Βορείου Ηπείρου". Η πλέον γνωστή εκδοχή του τραγουδιού περιέχεται, ίσως, στα "Τραγούδια της ξενιτιάς" της Δόμνας Σαμίου.

To βίντεο δημιουργήθηκε για να αξιοποιηθεί από τους συμμετέχοντες των Εργαστηρίων Πολυφωνίας του Πολυφωνικού Καραβανιού. Δημοσιοποιείται για όλους τους φίλους του πολυφωνικού τραγουδιού, ως τιμητική αναφορά στην εξαίρετη έκδοση και στους συμμετέχοντες ερμηνευτές που εδώ, με την οπτική παράθεση των βιογραφικών αναφορών όπως περιέχονται στο ένθετο του δίσκου, μνημονεύονται όπως τους πρέπει, σε αντίθεση με σειρά βίντεο που έχουν κατά καιρούς δημοσιοποιηθεί στην πλατφόρμα δίχως καμία σχετική αναφορά.

Επιμέλεια
"ΑΠΕΙΡΟΣ" ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟ ΚΑΡΑΒΑΝΙ
Καλή Πρακτική Διαφύλαξης Άυλης Πoλιτιστικής Κληρονομιάς
UNESCO 2020 -

[email protected], www.polyphonic.gr

"20 ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΕΙΟ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ"
Κύκλος δράσεων με τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού & Αθλητισμού