QIRQQULOQLAR BO'LIMI - O'RMON QIRQQULOG'I | ҚИРҚҚУЛОҚЛAР БЎЛИМИ - ЎРМОН ҚИРҚҚУЛОҒИ.

Описание: QIRQQULOQLAR BO'LIMI - O'RMON QIRQQULOG'I | ҚИРҚҚУЛОҚЛAР БЎЛИМИ - ЎРМОН ҚИРҚҚУЛОҒИ.
KANALIMIZGA OBUNA BO'LING:
   / @biologuz  
Yangi bo‘lsangiz kanalimizga obuna bo‘lishni unutmang!
👍Layk tugmasini bosishni unutmang !
🔥Ajoyib kommentlaringizni qoldiring...
Kuningiz xayrli o‘tsin!
Hurmat ila BIOLOGUZ
►ТЕЛЕГРАМ КАНАЛИМИЗ: https://t.me/uzbiolog
►ИНСТAГРAМ СAҲИФAМИЗ:   / uzbiolog  
►Хамкор Каналларимиз: https://bit.ly/32ibaXL - Android Apk Ilovalar Sayti.
#qirqquloqlar #uzbiolog #biologuz #qirqquloqlarbolimi #ormonqirqulogi
QIRQQULOQLAR BO`LIMI - Yer yuzida qirqqulog'larning 10 000 ga yaqin turi tarqalgan. Qirqquloqlarga ildizpoyali ko'p yillik o`tlar kiradi. Faqat tropik va subtropik mintaqalardagina ularning daraxtsimon vakillari uchraydi. Yer betiga qirqqulog'larning bir to'p patsimon qirqilgan uzun barglari o'sib chiqadi. Yosh barglaming uchi o`ralgan bo`lib, barg o'sgan sari yozila boradi. Qirqquloqlar o'sishi jihatidan qirqbo`g`imlarga o`xshasa ham, lekin bargining yirikigi va spora beruvchi boshoqlarining bo'lmasligi bilan ulardan farq qiladi. Qirqquloqlarning sporalari barglarining ostki tomonida yoki chetida joylashgan qo'ng`ir rangli bo`rtma (sorus)lar ichiga joylashgan sporangiylarda yetishadi. Qirqquloqlarning ko'payishi ham xuddi qirqbo`g`imlarnikiga o`xshash jinssiz va jinsiy bo`g`inlarning gallanishi bilan sodir bo`ladi. Soruslardagi sporangiylar ichida yetilgan sporalar sporangiy po`sti yorilgach tashqariga chiqadi va shamol yoki suv yordamida tarqaladi. Nam tuproqqa tushgan sporadan gametofit o'sib chiqadi. Qirqquloqlarning gametofit bo`yi 1 sm keladigan, yashil, yupqa va yuraksimon o'simta bo`lib, pastki qismidagi rizoidlari bilan tuproqqa yopishib turadi. Lekin u uzoq yashamaydi. Gametofitdagi anteridiylarda ko`p xivchinli harakatchan spermatozoidlar, arxegoniylarda esa tuxum hujayra yetiladi. Yomg`ir paytida anteridiy va arxegoniy uchidan ochiladi va anteridiydan chiqqan spermatozoidlar arxegoniylar ichiga kirib, tuxum hujayra bilan qo'shiladi. Urug`langan tuxum hujayradan murtak hosil bo`ladi. Murtak esa o'sib, undan yangi qirqquloq — sporofit rivojlanadi (88-rasm). Qirqquloqlardagi vegetativ ko`payish ildizpoyalari orqali sodir bo`ladi. O`zbekistonda qirqquloqlar asosan tog`lardagi o`rmonlarda, qoyalar soyasida, g`orlar ichidagi sernam tuproqlarda o'sadi. 88-rasm. Qirqquloqning hayot sikli: 1 — sporofit; 2 — sorusdagi sporangiylar; 3 — sporangiy; 4 — sporaning unishi; 5 — gametofit; 6 — anteridiy; 7 — arxegoniy; 8 — spermatozoidlar; 9 — zigota; 10 — murtak; 11 — yosh barglar; 12 — ildizpoya. 89-rasm. Zuhrasoch qirqqulog'i. Bularga misol qilib, zuhrasoch qirqqulog'i va suv qirqqulog'ni keltirish mumkin (89-rasm). Zuhrasoch — ildizpoyali, ko`p yillik o`t. Bargi (poyasi) keng nashtarsimon, uzunligi 10-40 sm, 2-3 karra patsimon bolingan. Barg bolaklari ham qisqa bandli, barglarning ostki tomonida soruslar joylashgan, undagi 90-rasm. Suv qirqqulogq: I — suv ustidagi barglari; 2 — suv ostidagi barglari; 3 — soruslari. sporangiylarda sporalari yetiladi. Qirqqulocilarning Cozbekistonda suv-da o'sadigan vakili suv qirqqulog'dir. Suv qirqqulog`i bir yillik ildizsiz o'simlik. Ingichka, kalta poyasidagi bo`g`imlarda uchtadan barg joylashgan. Ikkita bargi butun bo'lib suv yuzasida, uchinchi bargi ipsimon qirqilgan bo'lib suv ostida turadi. Suv ostidagi barglari asosida soruslar joylashgan. Ularda ikki xil sporalar yetiladi (90-rasm).
1. Qirqquloqlar qanday tuzilgan?
2. Qirqquloqlar qanday qilib ko`payadi?
3. Qirqquloqlar va qirqbo`g`imlaming farqini ayting.
4. Zuhrasoch qirqqulog`ining o'ziga xos belgilari nimalardan iborat?
5. Suv qirqqulog`i qanday tuzilgan?