«Μικρασιατική καταστροφή» ή «Μικρασιατικός πόλεμος»; Εθνική ιστορία και κριτική σκέψη στη...

Описание: 11ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο I.A.K.E.
ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ
Συμμετοχή και πρωτοβουλία στις θεσμικές συλλογικότητες: Κοινωνία, εκπαίδευση, πολιτική διαβούλευση
Ηράκλειο, 8-11 Μαΐου 2025

Εισήγηση
«Μικρασιατική καταστροφή» ή «Μικρασιατικός πόλεμος»; Εθνική ιστορία και κριτική σκέψη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Εισηγητής
Χιονίδης Παντελεήμων

Περίληψη (Abstract)

Στην Ελλάδα, η μελέτη ιστορικών γεγονότων που συνδέονται με σύγχρονα ζητήματα αποτελεί μία ενδιαφέρουσα πρόκληση, στην οποία η ακαδημαϊκή ιστορία απαντά πια πρόθυμα και τεκμηριωμένα σε αντίθεση, πολλές φορές, με τους ενδοιασμούς της δημόσιας ιστορίας. Η σχολική ιστορία, από την άλλη, πρέπει να ισορροπήσει μεταξύ των προφανών πλεονεκτημάτων της παρουσίασης στους μαθητές επεισοδίων του εθνικού τους παρελθόντος και του κινδύνου να γίνει το όχημα για αναδρομικές ιστορικές ερμηνείες, οι οποίες παρουσιάζουν στους νέους μια γραμμική, εθνοκεντρική και ομογενοποιητική άποψη της ελληνικής ιστορίας αδιαφορώντας για την καλλιέργεια της κριτικής τους ικανότητας. Εκατό και πλέον χρόνια μετά τον τελευταίο μεγάλο ελληνοτουρκικό πόλεμο, η διδασκαλία των γεγονότων των ετών 1919-1922 στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση παραμένει αντικείμενο προβληματισμού και αντιπαράθεσης. Σε αυτήν την εισήγηση δίνεται έμφαση στην περιπέτεια ενός όρου-τίτλου, με τον οποίον αναφέρεται η συγκεκριμένη περίοδος στα εγχειρίδια ελληνικής ιστορίας που προορίζονται για μαθητές γυμνασίου (αλλά και δημοτικού). Ο όρος «Μικρασιατική Καταστροφή», που είναι επίσημα αποδεκτός και χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στον δημόσιο λόγο από το 1922, έως πρόσφατα είχε μονοπωλήσει και τη σχολική ιστορία. Ο όρος, κατάφωρα υποκειμενικός, εγκαταλείφθηκε με το εγχειρίδιο των Λούβη και Ξιφαρά. Έκτοτε, οι μαθητές της τρίτης τάξης του Γυμνασίου συναντούν τον όρο «Μικρασιατικός Πόλεμος» και μαθαίνουν για τις συνέπειές του τόσο στο ελληνικό όσο και στο τουρκικό κράτος και την κοινωνία, αν και η ελληνική περίπτωση παραμένει κυρίαρχη. Υποστηρίζεται εδώ ότι η αλλαγή δεν αφορά απλώς ιστορική ορολογία, αλλά συνδέεται με την προσπάθεια κριτικής προσέγγισης του παρελθόντος από τους μαθητές που θα στηρίζεται στην επεξεργασία πηγών και θα οδηγεί στην εξαγωγή αιτιολογημένων συμπερασμάτων. Αυτός ο δρόμος, που δε δίνει «πρωτοσέλιδα» βέβαια, θα οδηγήσει στην επιζητούμενη ανάπτυξη ιστορικής σκέψης και συνείδησης, και όχι η εμπλοκή των εφήβων μαθητών σε μία ιδεολογική σύγκρουση των σχολικών ιστορικών με τις αντιλήψεις των γονέων και με την εθνική μνήμη και συνείδηση.

Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών
Διεύθυνση: Έβανς 83-85 (Γραφείο Α11), Τ.Κ. 71201, Ηράκλειο Κρήτης
Email: [email protected]
Ιστότοπος: http://www.iake.gr