Lunteren en omgeving

Описание: Geografie
Lunteren ligt tussen de plaatsen Ede in het zuiden en Barneveld in het noorden. Ten oosten van Lunteren begint de bosrijke Veluwe met de stuwwal Meulunteren-Wageningen. Hier bevinden zich Het Luntersche Buurtbosch, het Pinetum De Dennenhorst, de Goudsberg en het geografisch middelpunt van Nederland. Ten westen en noorden van Lunteren ligt de Gelderse Vallei, waarin de Lunterse Beek een afwateringsfunctie vervult.
Het uitgestrekte buitengebied van Lunteren herbergt de buurtschappen en overige woonplaatsen Meulunteren, De Valk, Overwoud, Nederwoud en Walderveen.
Geschiedenis
De eerste schriftelijke bron waarin Lunteren wordt genoemd betreft een rekening van het Hertogdom Gelre uit het jaar 1333. Op basis van een Arnhems register uit 1525, wordt het inwonertal van Lunteren in dit jaar op ongeveer 590 inwoners geschat. Gedurende de Reformatie bleef Lunteren lange tijd katholiek, pas in de loop van de 17e eeuw ontstond er een zichtbare protestante gemeente in het dorp.[2]
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd Lunteren in 1629 geplunderd door Spaanse troepen onder leiding van Ernesto Montecuccoli gedurende zijn inval van de Veluwe.
Een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van het dorp was de Paasbrand van 1850, waarbij door het onvoorzichtig afsteken van vuurpijlen een brand ontstond waarbij 22 huizen verloren gingen en zesendertig gezinnen dakloos werden. Door de aanleg van een spoorlijn in 1902 (de Spoorlijn Nijkerk - Ede-Wageningen) ontwikkelde Lunteren zich tot een zomerse uitvalsbasis van de bewoners van de naburige steden en vestigden zich hotels, pensions en later ook kampeerterreinen, rustoorden, sanatoria en koloniehuizen in het dorp.[2]
Op 1 januari 1812 werd Lunteren als zelfstandige gemeente afgesplitst van Ede, maar reeds zes jaar later werd het herenigd weer herenigd met Ede. Kort na de Tweede Wereldoorlog werd er in Lunteren een comité gevormd dat wilde dat Lunteren een zelfstandige gemeente zou worden, maar het verzoek werd door de minister van Binnenlandse Zaken in 1946 afgewezen.[3]
In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog speelde Lunteren voor de NSB een belangrijke rol. De NSB hield gedurende de periode 1936-1940 haar openbare bijeenkomsten ('hagespraken') op de Goudsberg te Lunteren. Heden ten dage resteert alleen nog een deel van het podium dat in de volksmond de Muur van Mussert wordt genoemd. Daarnaast liggen op de algemene begraafplaats van Lunteren kopstukken van de NSB, zoals Cornelis van Geelkerken, begraven.
Desondanks week het kiesgedrag van de gemeente Ede, waar ook Lunteren een onderdeel van was, niet bijzonder af van het landelijke stempatroon. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 1937 behaalde de NSB in de gemeente Ede 4,64% van de stemmen (landelijk 4,22%) terwijl de partij tijdens de Provinciale Statenverkiezingen van 1935 nog 8,3% (landelijk 7,94%) van de stemmen behaalde