Koronavirusundan necə qorunaq? - İnfeksionist və Klinik Mikrobioloq Uzman Dr. Nuri Beslen

Описание: Bir müddət əvvəl Koronavirusla bağlı məlumatlandırıcı videomuz paylaşılmışdı. Lakin insanların istəklərinə uyğun olaraq daha ətraflı məlumatlar olan yeni bir video paylaşmağa qərar verdik. Hospitalımızın İnfeksionist və Klinik Mikrobioloqu Uzman Dr. Nuri Beslen yeni videoda bunlar barədə bilgi verib:

-Koronavirusla bağlı vəziyyət nə yerdədir?
-Virusla bağlı bilmədiklərimiz
-Koronavirusdan necə qorunmalıyıq?

İzləməyi və verilən məsləhətlərə əməl etməyi unutmayın.


Daha əvvəlki videomuzda Koronavirusla bağlı ümumi məlumatlar vermişdik. O vaxt hadisə daha yeni idi və hansı dərəcəyə çatacağını o vaxt təxmin etmək çətin idi. Eyni zamanda o yeni bir virus, yeni mutasiyaya uğrayıb, yəni genetik formasını dəyişdirmiş bir virus olduğu üçün hələ qabiliyyətlərini, nə edə bildiklərini, nəyə malik olduğunu o vaxt hələ tam çözə bilməmişdik. Çində indiyə qədər 80.000-ə qədər sübut edilmiş xəstə var. Bundan başqa, təxminən 100.000-ə qədər olası yoluxma hadisəsi var. Yəni hələ sübut edilməmiş, amma şübhə altında izlənilən xəstələr var. Buna baxmayaraq, digər ölkələrdə getdikcə artan bir yoluxma sayı var. Son 1 həftə, 10 gün içində bizim qonşumuz İran, Orta Şərqdə Livan, İsrail kimi ölkələrdə də görülməyə başladı. İtaliyada 15.000 sakini olan bölgə tamamilə karantinaya alındı. İranda 8 ölüm var və bu getdikcə yayılır. Yəni sərhədlərin bunu dayandırması bir az çətin kimi görünür, sanki. Çünki necə bilirik? Çinin bunu əngəlləmək üçün gördüyü tədbirlər olduqca sərt tədbirlərdir. Avropanın bir çox demokratik ölkələrində edə bilməyəcəyimiz şeylər etdilər. Buna baxmayaraq, əngəlləmək məsələsində çox da uğurlu olduqlarını demək olmur. Ona görə bu virusun daha da yayılacağını demək falçılıq olmaz. Bizə də artıq qonşumuzdan bu virusun gəlmə ehtimalı olduqca yüksəkdir. Edəcəyimiz şey birincisi sakit olmaqdır, bilgili olmaqdır. Çünki insanlar bilmədiyi şeylərdən qorxar. Bu virus artıq dəqiq, yaxşı bilirik ki, insandan insana rahatlıqla yoluxan bir virusdur. Yəni sadəcə tənəffüs yolu çıxartıları ilə deyil, yəni asqıraraq, tısqıraraq filan, sadəcə bu şəkildə yoluxmur. Təmasla da yoluxur. Onun xaricində son 3-4 gün əvvəl təsbit edilmiş bir vəziyyət - nəcislə də yoluxur. Yəni sadəcə bədəndən çıxan tısqırma yolu ilə yoluxmur. Eyni zamanda digər bir çox bakteriyanın yoluxduğu kimi çirklənmiş səthlərlə də yoluxur. Nəmli mühitlərdə, açıq mühitlərdə təxminən 3 saat ilə 6 saat arasında yaşadığı müəyyən olunub. Bu səbəbdən sadəcə insanlarla təması kəsmək kifayət deyil. Çirklənmiş səthlərlə, yəni virusun yoluxduğu səthlərlə də təmas etməmək lazımdır. İndi təbii ki, xalqın ən çox maraqlandığı məsələ: “Mən normal vətəndaş olaraq, normal bir insan olaraq nə etməliyəm?”. İlk olaraq əlimizdə istifadə edə biləcəyimiz bir maska olması lazımdır. Üstünlük verilir daha effektli olan N95 deyilən standartlara sahib maskalardır. Əgər bunlar yoxdursa, bizim istifadə etdiyimiz cərrahi maskalar da qismən qoruyucudur. Amma idealı N95 maskalarıdır. 2-ci məsələ sıxlıq olan mühitlərə mümkün olduqca çox daxil olmamaq lazımdır və olduğumuz mühitləri edə biliriksə, mümkün olduqca havalandırmaq lazımdır. Digər qorunma şəkli insanlarla olan təmasımızı mümkün olduqca azaltmaqdır. Salqın vaxtlarında bizim kimi ölkələr, istiqanlı ölkələr qucaqlaşaraq, əllə görüşməyi, öpməyi filan çox sevərlər. Bu bizim mədəniyyətimizdə var. Bunu bir az məhdudlaşdırmaq lazımdır. Sadəcə müəyyən bir məsafədən ünsiyyətdə olmaqda fayda var. Digər bir mövzu dezinfektan istifadəsidir. xüsusilə gedib də bir tibbi marketdən və ya aptekdən dezinfektan almağa ehtiyac yoxdur. Viruslar baxımından, çünki koronavirus zaaflı bir virusdur və xarici çox kimyəvi maddəyə həssasdır. Yəni istifadə etdiyiniz bəsit bir sabun belə bu virusu hərəkətsiz edər. Onun üçün əgər uyğundursa, mümkün olduqca çox bir şəkildə əlimizi yumağımız lazımdır. Onun xaricində təbii ki, professional əl dezinfektanları da istifadə oluna bilər. Yaxud bildiyimiz düz spirt, 70%-lik spirt, o da eyni şəkildə virusu hərəkətsiz edər. Tez-tez bunlardan istifadə etməyimiz lazımdır. Bunun xaricində faydası olduğu düşünülən, yəni bununla bağlı sübut edilmiş bir şey yoxdur, virusun ən çox giriş yolu olaraq istifadə etdiyi nazofan, yəni ağız-burun hissəsinin tez-tez duzlu su ilə çalxalanmasının virus yoluxmasını azaltdığı düşünülür. Bununla bağlı olduqca xeyli sayda uzman görüşü var. Bu da yoluxmanı olduqca azaldır. Bir digər mövzu təbii ki, insanların ilk ortaya çıxan şikayəti qızdırmadır. Qızdırma olduğu vaxt həm ailəmizi, həm də camaatı daha çox yoluxdurmamaq üçün mümkün olduqca ailə içində ilk bu izolyasiya tədbirlərini, yəni əl dezinfektanlarını, əlcək, maskanı ilk planda istifadə etmək və yoluxmanı bu formada mümkün olduqca azaltmağa çalışmaq ən məntiqlisidir və qızdırma varsa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır. Çünki dəstəkləyici müalicə nə qədər tez başlayarsa, o qədər uğurlu olur.


Daha ətraflı məlumat üçün videonu izləyin