"Akounq" ensemble - Hasninq Sasoun (Armenian folk song)

Описание: Հայ ժողովրդական «Հասնինք Սասուն, մտնինք Վան» երգն է՝ «Ակունք» անսամբլի կատարմամբ:
Читайте на русском языке:    • Ансамбль "Акунк" - Аснинк Сасун (Armenian ...  
Այս երգը վերաբերում է 20-րդ դարասկզբի հայ ազգային-ազատագրական պայքարին՝ ընդդեմ Օսմանյան Թուրքիայի հայահալած քաղաքականության: Հայ ժողովուրդը օտար պետության լծի տակ ընկած իր հայրենիքում այն աստիճան կեղեքված, անպաշտպան ու ճնշված էր, որ այլ ելք չէր մնում, բացի զինված պայքարով ազատություն նվաճելուց: Եվ ահա, ձևավորվում են հայդուկային բազմաթիվ ջոկատներ ամբողջ Արևմտյան Հայաստանում, որոնք մեկը մյուսի հետ կապ հաստատելով իրականացնում էին այս կամ այն գավառի հայության պաշտպանությունը թուրքական կանոնավոր բանակի հերթական ասպատակությունների դեմ: Տարբեր մարտերում թրծվում են ֆիդայիները, տիրապետում ռազմի արվեստին ու շատերն էլ աչքի ընկնում որպես փայլուն հրամանատարներ ու առաջնորդներ:
Այս երգը վերաբերում է այն ոգեղեն ժամանակներին, երբ բազմաթիվ ականավոր հայդուկապետներ ամբողջ Արևմտյան Հայաստանի տարբեր հատվածներում կատաղի մարտեր էին մղում՝ միասնական պայքարով ձգտելով հասնել հայրենիքի ազատության: Երգող հայդուկը նախ նկարագրում է տարվա եղանակը, իր շրջակայքը, ապա անցնում թունդ մարտերի նկարագրությանը: Հայոց սարերում տիրում են արևի ջերմ շողերը, դաշտերը հագել են կանաչ մանյակ, և կռունկների վերջին երամը, գալով այս կողմերը, լավ լուրեր են բերել հայերին. սասնա քաջերն են մտել ձորերն ու անվեհեր կռիվ են մղում ոսոխի դեմ: Կռվի ընթացքում կոտրվել է նշանավոր հայդուկ Մախլուտոյի (Սմբատ Բորոյան, 1875-1956) զենքը, իսկ փոքրիկ Վահանը համրացել էր, լալկվել ահեղ մարտերի տեսարանից: Այս մասին իր զինակիցներին հաղորդելուց հետո երգող հայդուկը ոգևորում է նրանց՝ հիշեցնելով իրենց բոլորի նպատակը. անհրաժեշտ է հասնել Սասուն, ապա մտնել ու թուրքից ազատագրել Վանը, Մուշը, Ալաշկերտը, Արդահանը և միանալ հայրենիքի փրկության համար այն կողմերում կռվող կտրիճներին:
Այսպես իր ընկերներին ոգևորելուց հետո, երգող հայդուկը շարունակում է իր պատմությունը, թե ինչպես Մախլուտոն իր կոտրված զենքի միջից դատարկել է փամփուշտներն ու ախ քաշելով կողքի ընկել՝ մտածելով, թե ինչպես շարունակի մարտը: Իսկ այդ միջոցին լսում է, թե ինչպես են թշնամու գնդակներից ու արկերից դղրդում քարերը, իսկ հեռվից ականջին է հասնում Գևորգ Չաուշի (Գևորգ Ղազարյան, 1870-1907) ահեղ գոռոցը, որը ձայնում է իր ջոկատի տղաներին. «Ելեք, տղերք, էլ ժամ չկա, շուն թուրքը պատել է չորս կողմը»: Ֆիդայիներն այնպես են ոգևորվում իրենց առաջնորդի կանչից ու այնպես են կռվում, որ Գևորգը դեռ խոսքը չվերջացրած, թուրքերի զորաշարքերը ցրվում են հազար կողմ:
Այստեղ երգող հայդուկը նորից ոգևորում է զինակիցներին՝ հիշեցնելով իրենց նպատակը, որ պետք է ազատագրել հայոց քաղաքները և միանալ այն կողմերում կռիվ մղող հայրենակիցների ջոկատներին: իսկ հայ ֆիդայիները, ոգևորված ձեռքբերված հաջողությամբ և իրենց նպատակն ավելի մոտ տեսնելով, շարունակում են ճնշումը թշնամու վրա էլ ավելի մեծ զորությամբ: Հայոց զորքը, ազատագրելով մի բարձունքը և գործն այստեղ ավարտելով, հեղեղի պես նետվում է առաջ՝ գրոհելով սարից ներքև տեղակայված թուրքական զորքի վրա, որոնց թվում է, թե երկնքում՝ լեռան բարձունքից կայծակ է որոտում ու հայ ֆիդայիների բազմությունից, կարծես, մթնել է երկինքը: Այս անելանելի դրության մեջ լաց ու կոծ է տարածվել թուրքերի շարքերում, որոնք քաջ գիտեն, թե իրենց դաժանություններով որքան են բորբոքել հայերի զայրույթը և ոչ մի գութ սպասել չեն կարող նրանցից: Իսկ գրոհող հայերի առջևից սլանում է զորավար Անդրանիկը՝ իր երեսունյոթ քաջերի ուղեկցությամբ ու ոգևորելով նրանց, որ կոտորեն թշնամուն, միայն այսպես կռիվ մղելով է, որ մի օր կտան թուրքի վերջը, որից հետո ազատորեն կանցնեն հայոց մյուս քաղաքներն ու կմիանան իրենց նման կռիվ մղող հայրենակիցներին:
Երգի խոսքերը՝

Հայոց սարեր շողն է պատել,
Դաշտերը` կանաչ մանյակ,
Վերջին կռունկներ լը էկան,
Լավ լուր բերին մըր համար:

Սասնա քաջեր մտան ձորեր,
Կռիվ կենին անվեհեր:
Մախլուտոյի զենքն է կոդրե,
Պզդիկ Վահան լալ կիլեր:

Հասնինք Սասուն, մտնինք Վան,
Մուշ, Ալաշկերտ, Արդահան,
Խմբին հայոց կտրիճներ,
Հայրենիքի փրկության:

Հանեց, թափեց յուր փամփուշտներ,
Կողքի ընկավ, ախ քաշեց,
Գետնի քարեր կդղրդեն,
Գևորգ Չաուշ կբոռեր.

«Ելե՛ք, տղե՛րք, էլ ժամ չկա,
Շուն թուրք պադել է չորս կողմ», -
Գևորգը լը չվերջացուց,
Թուրքեր ցրվան հազար կողմ:

Հասնինք Սասուն, մտնինք Վան,
Մուշ, Ալաշկերտ, Արդահան,
Խմբին հայոց կտրիճներ,
Հայրենիքի փրկության:

Զարգեց կայծակ, մթնեց էրգինք,
Գազան թուրքին պատեց լաց,
Վերին սարեն պրծե խումբը,
Պրծե, գիքե դեպի ցած:

Դեմից Անդրանիկն է գիքե,
Յուր երսունյոթ քաջերով.
«Զարկե՛ք, տղե՛րք, մըռնիմ ձըզի,
Թուրքի վերջ գիքը մե օր»:

Հասնինք Սասուն, մտնինք Վան,
Մուշ, Ալաշկերտ, Արդահան:
Խմբին հայոց կտրիճներ,
Հայրենիքի փրկության: