Stelling van Utrecht: Een overview

Описание: In het begin van de 19e eeuw werd besloten om ook de stad Utrecht binnen de waterlinie te brengen. De Nieuwe Hollandse Waterlinie ligt daarmee meer naar het oosten dan de Oude Hollandse Waterlinie.

De vorming van de stelling van Utrecht vangt aan in de periode 1816-1824 waarin de eerste fortenkring rondom Utrecht wordt aangelegd. In eerste instantie waren dit simpele werken van aardwerk zonder bebouwing en omgeven door een gracht. Tussen 1840-1860 kregen de meeste forten een zogenaamd bomvrij gebouw. Een gebouw van zwaar metselwerk en met een dikke laag aarde erop zodat ze bestand waren tegen projectielen uit die tijd. Bedoeld voor het verblijf van militairen en het opstellen van geschut. De eerste fortkring bestaat uit de forten: Aan de Klop, de Gagel, Blauwkapel, de Bilt, Vossegat en de vier Lunetten op de Houtense Vlakte.

Door verbeteringen op het gebied van artillerie werd het al snel duidelijk dat een aantal van deze forten te dicht bij de stad lagen om effectief te zijn. Met name de Houtense Vlakte was hierbij een zwakke plek. In de jaren 1867-1870 werden daarom vier nieuwe forten aangelegd die verder van de stad kwamen te liggen.

De eerste twee forten (Rijnauwen en Vechten) lagen voor de vier lunetten op de Houtense Vlakte. Deze forten hadden een afwijkend ontwerp en werden groter dan de rest omdat zij als extra taak de opvang van het veldleger hadden als deze door de vijand werd teruggedrongen. In het noorden werd de stelling van Utrecht uitgebreid met de forten Voordorp en Ruigenhoek die volgens traditioneel ontwerp werden aangelegd. Met het aannemen van de Vestingwet kreeg de bouw van de stelling een laatste impuls en werden in de periode 1877–1880 de forten ‘t Hemeltje en Hoofddijk gerealiseerd.

De forten zijn drie keer in staat van verdediging gebracht. De eerste keer in 1870, bij de Frans-Duitse oorlog. De tweede keer in 1914, bij de mobilisatie (WOI) en voor de derde en laatste keer in 1939 (WOII). Om op het laatst de Waterlinie te versterken werden er nog groepsschuil¬plaatsen en kazematten van gewapend beton gebouwd, maar in de meidagen van 1940 bleek de Waterlinie door de tijd achterhaald te zijn.

Na de Tweede Wereldoorlog, toen de Waterlinie eigenlijk geen functie meer had, werd het onderhoud verwaarloosd en raakten veel forten in verval. Pas aan het eind van de 20ste eeuw nam de belangstelling voor de Waterlinie en zijn bijzondere terreinen en gebouwen weer toe. Het Rijk droeg forten over aan gemeenten, Staatsbosbeheer, de provinciale landschappen en soms ook aan particulieren. In de afgelopen 15 jaar zijn vele forten gerestaureerd en hebben een nieuwe bestemming gekregen.

00:00 Introductie
00:38 fort aan de Klop
00:54 fort de Gagel
01:11 fort Ruigenhoek
01:30 fort Blauwkapel
01:46 fort Voordorp
02:04 fort de Bilt
02:24 fort Hoofddijk
02:44 fort bij Rhijnauwen
03:06 fort Vossegat
03:27 fort bij Vechten
03:56 fort bij ‘t Hemeltje
04:15 de Lunetten

Muziek: Mia – Jeremy Blake