ANİ ÖLÜMLERİN SEBEBİ AORT (ŞAH) DAMARI YIRTILMASI NASIL ANLAŞILIR ?

Описание: Gün geçmiyor ki sevdiklerimizin ve ünlülerin ani kayıplarının haberini almıyoruz. İstatistiklere göre aort (şah damarı) tıkanıklığı nedeni ile ani ölümlerde artış var. Konunun uzmanı Kalp ve Damar Cerrahisi uzm. Prof .Dr. Yusuf Kalko ile hayati önem taşıyan bilgiler içeren bir söyleşi gerçekleştirdik.

Peki Nedir Bu Aort (Şah) Damarı Tıkanıklığı, Belirtileri ve Tedavisi ?

Şah damarı boyunda iki taraflı olarak bulunan ve halk arasında şah damarı olarak bilinen karotis arterlerin tıkanması durumudur. Karotis arterler, beynin ön kısmına oksijen bakımından zengin kan götüren atardamarlardır.

Beynin ön bölümünde düşünme, konuşma, kişilik özellikleri, duyusal ve motor işlevlerin kontrol edildiği alanlar bulunur. Boynun her iki tarafındaki karotis arterlerde, çene çizgisi açısının hemen altında nabız hissedilebilir.

Tıp literatüründe karotis arter hastalığı olarak bilinen şah damarı tıkanıklığı, genellikle plak denilen yağlı maddelerin ve kolesterol artıklarının damar duvarında birikmesinden kaynaklanır. Şah damarı tıkanıklığı, inme riskinde artış gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olur.

Şah Damarı Tıkanıklığı Neden Olur?
Kalbi kanlandıran koroner arterlerde olduğu gibi şah damarlarının iç kısmında da ateroskleroz denilen damar sertliği durumu görülebilir. Sağlıklı bir atardamarın duvarı, esnek ve pürüzsüz bir yapıya sahiptir.

Yüksek kolesterol düzeyleri, obezite, sigara kullanımı gibi bazı olumsuz faktörlerinin etkisiyle şah damarı duvarında yağlı maddeler, kolesterol atıkları, kireç kalıntıları gibi zararlı maddeler birikmeye başlar. Bu maddelerin birikmesi sonucunda, damarın duvarında aterosklerotik plak denilen kalın bir kireç tabakası meydana gelir.

Bu durum şah damarında esneklik kaybı, darlık ya da tıkanıklıkla sonuçlar. Darlık nedeniyle beyne giden kan akımında azalma meydana gelir. Kan akımı kritik düzeyin altına inerse beynin oksijenlenmesi ve beslenmesi etkilenir. Şah damarlarda meydana gelen darlık zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmezse tam bir tıkanıklığa sebep olarak kalıcı inmeye ve beyin hasarına yol açabilir. Şah damarı darlığı, inme riskinde önemli oranda artışa neden olur.

Şah Damarı Tıkanıklığı İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Karotid arter hastalığı için risk faktörleri, ateroskleroz oluşumunu artıran etkenlerle benzerdir. Bu faktörlerden en önemlileri:
İleri yaş
Sigara kullanımı
Hipertansiyon
Kan lipit ve kolesterol düzeylerinde yükseklik
Şeker hastalığı
Aşırı kilolu olmak
Sedanter yaşam tarzı
Ailede ateroskleroz, koroner arter hastalığı veya karotis arter hastalığı öyküsü

75 yaş altı erkekler aynı yaş grubundaki kadınlara göre şah damarı tıkanıklığı açısından daha yüksek risk altındadır. 75 yaşından sonra ise kadınlar erkeklere göre daha büyük risk taşır.

Koroner arter hastalığı olan kişilerde karotis arter hastalığı gelişme riski daha yüksektir. Tipik olarak, karotis arterlerde koroner arterlerden birkaç yıl sonra darlık ya da tıkanık gelişir.

Şah Damarı Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Şah damarındaki darlık belirli bir seviyeye gelmeden önce hastalarda herhangi bir belirti görülmeyebilir. Darlık kritik seviyeye geldiğinde ise aterosklerotik plak bölgesinde oluşan geçici pıhtılara bağlı olarak inmede de görülen bazı belirtiler ortaya çıkmaya başlar.

Geçici pıhtının çözülmesi sonucu belirtilerin kaybolması ile karakterize bu duruma geçici iskemik atak adı verilir. Geçici iskemik atak beyne giden atardamarda pıhtı oluşumu nedeniyle kısa süreli tıkanıklık ve düşük kan akımı olduğunda görülen geçici bir felç durumudur. Belirtileri inmede görülenlerle benzerdir; fakat sadece birkaç dakika veya saat sürer ve sonra kaybolur.

Geçici iskemik atak belirtileri şunları içerebilir:

Ani görme kaybı, bulanık görme veya bir veya iki gözde görmede zorluk
Yüzün bir tarafında, vücudun bir tarafında veya bir kol veya bacakta zayıflık, karıncalanma veya uyuşma
Yürümede zorluk, denge kaybı, koordinasyon eksikliği
Ani gelişen baş dönmesi
Bilinç bulanıklığı
Afazi adı verilen konuşma güçlüğü
Ani gelişen şiddetli baş ağrısı
Hafıza ile ilgili sorunlar
Yutma zorluğu (Disfaji)

Geçici iskemik atak, tıbbi bir acil durumdur; çünkü büyük ve kalıcı inmeye ilerleyebilir ve bunu tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple yukarıdaki belirtilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız derhal 112’yi arayarak acil yardım çağırmanız hayati önem taşır.

Araştırmalardan elde edilen bulgulara göre, geçici iskemik atak geçiren bir kişinin, büyük bir inme geçirme ihtimali, normal popülasyona göre 10 kat artmıştır.