NIE MA NIGDZIE PIĘKNIEJ, NIŻ NA PODLASIU - WANDZIN

Описание: Wandzin (gm. Sidra), pow. sokólski (dawniej grodzieński).
Trudno jednoznacznie stwierdzić, kiedy dokładnie powstało założenie dworskie w Wandzinie. Ziemie, na których zlokalizowany jest obiekt, od XVI do końca XIX wieku wchodziły zapewne w skład majętności Sidra, należącej m.in. do Wołłowiczów, Szczuków, Potockich i Eynarowiczów. Dwór ten powstał zapewne w 1. ćw. XX wieku. W latach 1926-1930 posiadaczem Wandzina był Stanisław Eynarowicz, syn Kazimierza właściciela dóbr siderskich w latach 1861-1908 i Wandy, której imię utrwalono w nazwie obiektu. Stanisław sprzedał majątek Bolesławowi Sulikowskiemu . Ciekawe wzmianki zostawił nam wybitny uczony prof. Franciszek Ryszka, który przed II wojną światową był sąsiadem właściciela Wandzina – Bolesława Sulikowskiego. W swoim "Pamiętniku" pisał: "Inną klasę właścicieli ziemskich tworzyli nowi nabywcy zubożałych lub częściowo rozparcelowanych majątków – bądź chłopi w pierwszym pokoleniu, bądź tacy, którzy nabrali aspiracji ziemiańskich, lecz przez „prawdziwych” ziemian nie byli akceptowani. W najbliższym naszym sąsiedztwie, koło Sidry leżał niewielki majątek państwa Sulikowskich – Wandzin. Właściciel Wandzina dorobił do swego nazwiska końcówkę „ski”. Tymczasem jego brat lub najbliższy krewny, który tego zabiegu nie dokonał, odznaczył się jako oficer zawodowy w II Korpusie. Dowodził tak jak generał Duch dywizją i po wojnie pozostał w Anglii. Jego jeżeli się nie mylę, rodzony syn jest znanym poetą i tłumaczem mieszkającym w Anglii, ciągle pod tym samym nazwiskiem". Chodzi tu niewątpliwie o bardzo zasłużonego generała Nikodema Sulika, urodzonego w Starej Kamiennej w 1893 roku, a zmarłego w Londynie w 1954 roku. W 1993 roku prochy generała złożono w rodzinnej Kamiennej.
Po II wojnie światowej Wandzin nie uległ parcelacji i pozostał w rękach Bolesława Sulikowskiego. Po jego śmierci przeszedł na własność Albiny Powarza i jej siostry Stanisławy. W 1976 roku sprzedały one gospodarstwo SKR Sidra, który prowadził w budynkach folwarcznych chów trzody, zaś budynek dworu przeznaczono na mieszkania pracowników. Obecnie dwór jest w rękach właściciela prywatnego, który rozpoczął tam prace remontowe.
Zespół dworsko-parkowy w Wandzinie położony jest na południe od drogi Sidra-Staworowo, w pobliżu cmentarza grzebalnego należącego do rzymskokatolickiej parafii w Sidrze. Założenie składa się z części gospodarczej (zachodniej) i rezydencjonalnej (wschodniej). Na podwórze części gospodarczej prowadzi krótka aleja brzozowa biegnąca wzdłuż osi wschód-zachód. Po obu stronach podwórza stały dwa symetrycznie rozmieszczone budynki zbliżonej wielkości, z których północny zachował się, południowy zaś uległ prawie całkowitemu zniszczeniu, pozostały tylko wymurowane z kamienia fragmenty ścian. Na północ od zachowanego budynku gospodarczego rozciągał się sad, obecnie zredukowany do kilku drzew owocowych. Dwór położony jest na wzgórzu, otoczony od strony podwórza (zachodu) kilkunastoma rozłożystymi dębami, a od wschodu lasem, którego granicę wschodnią wyznacza rząd drzew. Na zachód od dworu, na osi północ-południe, biegnie druga aleja prowadząca do gruntowej drogi obiegającej od południa całe założenie dworskie. Na północ od dworu usytuowane są dwa niewielkie budynki gospodarcze, prawdopodobnie współczesne, zaś symetrycznie, po obu jego stronach znajdują się dwie kamienne piwnice .
Drewniany dwór został założony na rzucie prostokąta z niewielką przybudówką w elewacji południowej (szczytowej). Parterowy, z użytkowym poddaszem. Korpus główny nakryty jest dachem naczółkowym z facjatą w połaci zachodniej, czyli frontowej oraz niewielką lukarną w połaci wschodniej. Dach nad facjatą również naczółkowy, nad przybudówką pulpitowy, nad lukarną dwuspadowy. Pokrycie dachu – eternit falisty. Budynek wzniesiony został w konstrukcji wieńcowej, posadowiony na podmurówce oblanej betonem .
Stan zachowania dworu był bardzo zły, to w jakim jest teraz stanie to zasługa pani Joanna Guminska ,która nie dopuściła do dalszej dewastacji wnętrza. Stworzyła, mimo wielu zazdrośników miejsce z klasą i duszą!