Matüridilik Ekolü / Tarihi - Görüşleri - Eleştirisi

Описание: okur, düşünür, yazar, eleştirir, içerik üretir, tercüman, hafız, öğretmen, evli, baba, ilimden başka derdi bilgiden başka kerameti yoktur.
ABONE OLMAYI VE TAKİPTE KALMAYI UNUTMAYIN!
   / @mushafsolmaz  

https://turkegitimsen.org.tr/wp-conte...

MATÜRİDİLİK EKOLÜ
TARİHİ – GÖRÜŞLERİ – ELEŞTİRİSİ
1. Kurucu imam olarak İmam Maturidi kabul edilir ancak Ebu Hanife’yi hem fıkıhta hem de itikatta imam olarak kabul edenler de var. Hanefiyye-Maturidiyye diye isimlendiriliyor.
2. Maturidilik Türklerin mezhebi olarak bilinir.
3. Maveraünnehir toprakları: Bizans, Çin, Sasani ile irtibatlı, Mecusilik, Seneviyye, Sümeniyye, Berahime, Hristiyanlık, Yahudilik, Hanefi, Şafi, Şii, Mürcie… Ne ararsan var ortamda.
4. Ebu Yusuf, Bağdat başkadısı olunca Abbasiler Horasan ve Maveraünnehir’e Hanefi kadılar atıyor. Böylece Hanefilik yayılıyor.
5. Maturidi’yi asıl mezhep kurucusu mevkiine taşıyan, meşhur eden, Maturidiliğin sistemleşip yayılmasında başat rol oynayan kişi ekolün 2. Kurucusu Ebü’l-Muin en-Nesefi’dir 12. yy. Eşarilik’teki Gazzali gibidir.
6. İnsan aklı her zaman iyi ve güzeli emrederek kötüden sakındırır. Dolayısıyla marifetullaha ulaşmak için akıl yeterlidir. İnsanın sorumlu tutulması için Eşariliğin aksine vahye muhatap olmak zorunlu değil. Çünkü akıl da bir elçidir. Allah’ı bilmek Eşarilere göre şeri olarak vacipken Maturidilere göre aklen vacip. Maturidiler içinde de farklılaşma var: Semerkant uleması Maturidi çizgiyi takip ederken Buharalı olanlar Eşariyye yönüne kaymalar olmuştur. Hanefilerde Mutezile’ye kayanlar da vardır.
7. Ragıb, akıl-vahiy Allah’ın iki elçisidir. Vahiy aklı terbiye eder. Hem şimdi hem de tarihi süreçte böyledir. Peygamberler gelmeseydi akıl terbiye edilmezdi. Peygamber’in veda hutbesindeki, Arap’ın Arap olmayana üstünlüğü yoktur, ifadesi bunun delilidir.
8. Tekvin Eşarilerle Maturidiler arasında tartışma meselesidir. Allah’ın yaratmayla ilgili fiili sıfatlarının hepsi tekvin adı altında birleşir. Alem hadis diye ilahi fiillerin hudusüne gidilmez. Mutezile ve Eşari mukevvenin hudusü dolayısıyla tekvinin de hadis olduğu iddiaları yanlıştır. Tekvin Allah’ın sübuti sıfatlarından biridir. Tekvin’in kıdemi mukevvenin kıdemini gerektirmez. Allah’ın ilim ve kudreti ilim ve kudrete konu olanların ezeliliğini gerektirmiyorsa aynı durum yaratma için de geçerlidir.
9. İnsan fiillerinin yaratıcısı değil ama sadece mecazi olarak fail konumuna da indirgenmemeli. Seçime dayalı fiiller hakikat anlamında kullara nispet edilmeli yaratma açısından Allah’a izafe edilmelidir. Fiili hem Allah’a hem insana farklı açılardan nispet etmek Allah’ın uluhiyetine gölge düşürmeden insana özgürlük vermektir.
10. Burada kesb sorunu başlıyor. Kesbi de Allah yaratmışsa o zaman kulun özgürlüğü nerede? Buna çözüm olarak külli ve cüzi irade ayrımı yapılacak. Külli irade Allah tarafından yaratılmıştır. Cüzi irade ise dışarıda varlığı bulunmayan, kendisine şey denmeyen, dolayısıyla yaratmaya konu olmayan bir kavramdır. Cüzi irade nefsü’l-emr’de var. Nefsü’l-emr ne demek: Bir şeyin, hakkında varsayanın var saymasına düşünenin düşüncesine bakılmaksızın kendinde var olmasına denir. Platon idealar, Meşşai faal akıl, İbn Arabi ayan-ı sabite. Nefsü’l-emr bir ölçüt haline geliyor.
11. Ekolün Tanrı tasavvuru hikmet merkezlidir. Hikmet, sefehin zıddı olarak isabet manasına gelir. Her şeyi yerli yerine koymak manasında alınırsa bunu insan da yapabilir. Her şeyi kendi mahiyetine uygun şekilde oluşturmak, manasında alınırsa bunu sadece Allah yapabilir. Allah’ın herhangi bir fiili hikmet dışı olamaz. Mutezile gibi bazı fiiller Allah’a vacip demedikleri gibi, Eşariler gibi mülkünde dilediği gibi tasarruf etme yetkisinde olduğunu da söylemezler. Hikmet mutlaka vardır, insan idrak edemeyebilir. Allah’ın hikmetinin gereği olan bir şeyin var olmaması da düşünülemez. İnsan ilahi fiil hakkında hüküm verme yetkisine sahip değildir.
12. Eşariler, Allah’ın insana gücünün üzerinde bir şey yüklemesini mümkün görürken Maturidiler hikmete aykırı olduğu için mümkün görmezler.
13. Kelam ilminin bilgi teorisi/epistemolojisi bu ilmin yöntemini vermektedir. Maturidi inkişaf, ilham, kahinlik bilgi edinme yolu değil. Duyular, haber, nazar bilgiye götüren üç yol. Eşyanın hakikati sabittir.
14. Maturidiye göre bilgi bulunduğu kimse için zikredilenin açık hale gelmesini sağlayan bir niteliktir. Nitelik mi yoksa izafet mi tartışılıyor.
15. Ehl-i sünnet alimlerine göre Allah mükafatından dönmez ancak cezalandırmaktan vazgeçebilir. Bu yalancılık olmaz.