29 KASIM 1846: İSMÂİL DEDE EFENDİ’NİN VEFATI (TÜRK MÛSİKİSİ BESTEKÂRI) - İz Bırakanlar

Описание: 1778 senesinde İstanbul'da Şehzadebaşı'nda doğdu. Türk sanat musikisi çevrelerinde Dede, Dede Efendi, Büyük Dede, Derviş İsmail, İsmail Dede, Hammâmî-zâde İsmail Dede Efendi gibi isimlerle anılmaktadır. Babası Manastır'ın Görice sancağına bağlı Kesriye kasabasından kalkarak İstanbul'a gelip burada memuriyet hayatına başlayan Süleyman Ağa'dır.

Süleyman Ağa uzun yıllar vezir Cezzar Ahmed Paşa'nın mühürdarı sıfatıyla Filistin, Lübnan, Suriye ve diğer bazı bölgelerde bulunmuş fakat bir süre sonra Paşa'nın halka yaptığı haksız muamelelere ve zulmüne dayanamayarak görevinden istifa edip İstanbul'a gelmiş, Şehzadebaşı'nda bulunan Acemoğlu Hamamı'nı satın alarak işletmeye başlamış, İsmail Dede'ye Hammâmî-zâde sıfatı da bu yüzden verilmiştir.

Süleyman Ağa'nın İstanbul'da evlendiği Rukiye Hanım'dan İsmâil doğmuş ve kurban bayramının ilk günü dünyaya geldiği için kendisine bu ad verilmiştir. İsmâil üç, dört yaşlarındayken Süleyman Ağa Acemoğlu Hamamı'nı satmış ve Altımermer'deki Kurusebil Mahallesi'nde Çavuş Hamamı'nı ve hamamın yakınlarındaki bir evi satın almış, aile burada yaşamaya başlamıştır.

İsmâil, ilköğrenimini Hekimoğlu Ali Paşa Camisi bitişiğindeki Çamaşırcı Mektebi'nde tamamladı. Bu mektepte sesinin güzelliği ve musikideki kabiliyeti nedeniyle ilahicibaşılık görevi verildi. Bu civarda oturan ve kendisi de önemli bir bestekar olan Anadolu Kesedârı Uncu-zâde Mehmed Efendi'nin de çocuğu aynı mektebe gidiyordu. Bu fırsatla İsmail'i dinleyen Uncu-zâde, onun kabiliyetini anlamış ve kendisine evinde musiki dersleri vermeye başlamıştır.

İsmail ilköğreniminden sonra da yedi sene kadar hem Uncu-zâde'den musiki öğrenmiş hem de bu müddet içinde hocasının vasıtasıyla başdefterdarlığın başmuhasebe kalemine katip muavini olarak devam etmiştir. Bu arada haftada iki gün Yenikapı Mevlevîhânesi'ne devama başlamış ve burada Şeyh Ali Nutkî Dede ile kardeşi Abdulbâki Nâsır Dede'den ders almış ayrıca devrin ileri gelen diğer musikişinaslarından faydalanarak kendisini yetiştirmiştir.

İsmail 1213/1798'de Mevlevî çilesine başlamış, aynı yıl semâ meşkini bitirmiş, 1214/1799'da da çilesini tamamlayarak "Dede" unvanını almaya hak kazanmıştır. Bu tarihte 21 yaşlarında bulunuyordu ve birkaç ay önce padişah III. Selim tarafından huzuruna davet edilecek derecede şöhret kazanmıştı. İsmail'in çileye girdiği sıralarda babası Süleyman Ağa vefat etmiş, İsmail babasından kalan hamamı satmış ve parasını kısa zamanda harcamıştır. Çile sırasında yaptığı bir beste padişah tarafından duyulmuş, saraya davet edilmiş, padişahın arzusuyla iki defa bu şarkıyı okumuş ve kendisine bir kese altın verilmiştir. Çilesini tamamladıktan sonra Yenikapı dergâhında hücre sahibi oldu ve musiki meşkine başladı.

Başka bir bestesi nedeniyle de haftada iki defa saray fasıllarına hanende olarak katılması padişah tarafından uygun görüldü. 1217/1802 senesinin ilk aylarında saraylı Nazlıfer Hanım'la evlenmesinden sonra Akbıyık Mahallesi'nde kiraladığı bir eve yerleşti. Bu sıralarda musâhib-i şehriyârî oldu. Birkaç yıl sonra kısa aralıklarla sevdiği ve değer verdiği birçok insanı bu arada annesini, üç yaşında Sâlih adındaki oğlunu, 6 yaşında Mustafa adlı oğlunu ve 3 yaşındaki Ayşe adlı kızını kaybetti. Bu acılar onun sanat ve bestecilik gücüne etki ederek birçok güzel beste yaptı.

Bu günlerde III. Selîm tahttan indirildi. Bir müddet saraydan uzak kaldı ve musâhib-i şehriyârîlik görevinden de uzaklaştırıldı. II. Mahmûd'un tahta çıkmasından bir müddet sonra yine saraya devama başladı, dört yıl kadar sonra da yine musâhib-i şehriyârî görevi verildi. Az bir müddet sonra da sarayın yüksek görevlerinden olan müezzinbaşılığa getirildi.

Kendisini çok takdir eden padişah yalnız devlet adamlarına verilen bir nişanı bizzat takmış, Ahırkapı'da da bir konak ihsan etmişti. II. Mahmûd'un 31 yıllık saltanatı boyunca devrin en gözde bestekârı olarak şöhreti arttı. II. Mahmûd vefat ettiğinde yerine geçen oğlu Abdülmecîd daha çok Batı musikisine yatkındı fakat babasının o kadar sevdiği ve saydığı Dede'yi sarayda muhafaza etti, hürmet ve himayesini üzerinden eksik etmedi.
Dede Efendi padişahtan izin alarak arkadaşı Zekî Mehmed Ağa ve talebelerinden Dellâl-zâde İsmail ve Mutâf-zâde Ahmed Efendiler ile hacca gitti. O yıl Mekke'de kolera hastalığı salgını vardı. Mekke'de bu hastalığa yakalanan Dede Efendi, hac farizasını yerine getirdikten sonra Minâ'da kurban bayramının birinci gününde öğrencisi Mutâf-zâde'nin kolları arasında 1262/1846 senesinde vefat etti

Öne Çıkanlar:
00:00 Giriş
00:45 İsmail Dede Efendi, Türk sanat musikisinin önemli bestekarlarından biridir.
02:11 İsmail, müzik yeteneği ve eğitim süreciyle öne çıkan bir kişilik olarak, önemli bir bestekar olma yolunda ilk adımlarını atmıştır.
04:21 Dede Efendi, müzik kariyeri boyunca birçok zor süreci aşarak önemli eserler üretmiştir.

Ayrıcalıklardan yararlanmak için kanalımıza katılabilirsiniz:
   / @mavera_tv  

#maveratv