Trang Tử - Một trong những Tâm Hồn đẹp nhất của Nhân Loại | Nam Hoa Kinh | Tư Mã Thiên

Описание: Trang Tử - Một trong những tâm hồn đẹp nhất của nhân loại.

Mở đầu
Trong lịch sử tư tưởng phương Đông, có những con người không chỉ để lại học thuyết mà còn để lại cả một cách sống, một thái độ ứng xử với đời khiến hậu thế mãi mãi ngưỡng mộ. Trang Tử là một trong số đó. Ông không chỉ là triết gia lớn của Đạo gia, người kế thừa và phát triển tư tưởng Lão Tử, mà còn là một nghệ sĩ ngôn từ bậc thầy, một tâm hồn phóng khoáng, một biểu tượng của tự do. Để hiểu về Trang Tử, chúng ta cần đặt ông trong bối cảnh thời đại đầy biến động, lắng nghe những ghi chép của sử gia Tư Mã Thiên, và sống lại những câu chuyện đời thường mà ông để lại.
Phần 1: Bối cảnh thời đại - Thời Chiến Quốc hỗn loạn
Trang Tử sống vào khoảng giữa thời Chiến Quốc (năm 403-221 trước Công nguyên), một trong những giai đoạn biến động nhất trong lịch sử Trung Hoa. Ông sinh khoảng năm 360 trước Công nguyên và mất năm 280, nghĩa là ông đã chứng kiến hầu hết những biến chuyển lớn của thời đại: nước Tần dùng Vệ Ưởng cải cách pháp luật trở nên hùng mạnh, xưng bá rồi xưng vương; sáu nước kia liên minh chống Tần nhưng nhanh chóng tan rã; Trương Nghi đề xướng thuyết liên hoành để các nước cùng tôn Tần. Trước khi mất, chắc Trang Tử đã đoán được xu thế: thế nào rồi Tần cũng thay nhà Chu, thống nhất Trung Quốc.
Thời Chiến Quốc khác hẳn thời Xuân Thu trước đó ở nhiều điểm:
Về chính trị: Thời Xuân Thu, các vua chư hầu còn nể vua nhà Chu, dù nhà Chu chỉ còn hư vị. Qua thời Chiến Quốc, các nước lớn như Tần, Tề, Ngụy, Sở đều xưng vương, chẳng coi Thiên tử ra gì.
Về cải cách: Thời Chiến Quốc chứng kiến những cuộc cách mạng về pháp độ, như cuộc biến pháp của Vệ Ưởng năm 359. Các vua không còn giữ lề lối cũ, dám thay đổi mạnh mẽ.
Về xã hội: Quyền lực không còn nằm riêng trong tay quý tộc cha truyền con nối. Nhiều người bình dân lên làm khanh tướng như Tô Tần, Trương Nghi. Xã hội mở hơn nhưng cũng bất ổn hơn.
Về chiến tranh: Thời Xuân Thu, chiến tranh còn giữ chút lễ nghĩa "quân tử không giết kẻ bại". Qua thời Chiến Quốc, chiến tranh trở nên tàn khốc, có trận chết hàng vạn người. Dân chúng điêu đứng cực kỳ.
Về kinh tế: Thời Xuân Thu, nông nghiệp là chính. Thời Chiến Quốc, công thương phát đạt mạnh. Các thị trấn như Hàm Dương (Tần), Lâm Tri (Tề), Hàm Đan (Triệu) rất phồn thịnh. Những nhà buôn lớn như Lã Bất Vi có thể dùng tiền bạc xen vào chính trị.
Về tư tưởng: Đây là điểm quan trọng nhất. Thời Xuân Thu, suốt hai trăm năm chỉ có khoảng mười triết gia lớn như Khổng Tử, Mặc Tử, Lão Tử. Qua thời Chiến Quốc, số triết gia có tiếng lên tới hơn hai chục. Lý do là thời loạn, ai có tư tưởng cũng muốn đưa ra một học thuyết cứu đời. Các vua chúa muốn làm bá chủ thì phải trọng đãi kẻ sĩ, mời họ làm cố vấn. Nhờ vậy, ngôn luận được tự do. Đúng là thời "trăm hoa đua nở". Mãi hơn hai nghìn năm sau, Trung Hoa mới lại thấy cảnh phồn thịnh đó.
Mỗi triết gia chỉ nắm được một phần chân lý. Như tác giả thiên "Thiên hạ" trong Nam Hoa Kinh nhận xét: "Học phái trăm nhà đều có sở trường, đều có chỗ dùng được, nhưng không bao quát được hết, chỉ là những nhà thiên kiến... Buồn thay! Đạo thuật trong thiên hạ sắp bị chẻ nhỏ ra rồi".
Trong bầu không khí kích thích đó, Trang Tử xuất hiện như một ngôi sao sáng, nhưng khác với các triết gia đương thời, ông chọn con đường ẩn dật, sống theo lẽ tự nhiên.
#triếthọccổđại #triethoc #laotu #trangtu #lichsutrungquoc #nhanvatlichsu #nhânvậtlịchsử #vanhoaphuongdong #triethocphuongdong