Hadis Usûlü ve Istılahları - el-Hulâsa - 1 - et-Tîbî | Mehmet Emin Akın

Описание: Ebû Muhammed Şerefüddîn Hüseyn b. Abdillâh et-Tîbî'nin "el-Ḫulâṣa fî uṣûli’l-ḥadîs̱" eserinin tahlili. Dersleri takip etmek için kanala Abone Olmayı unutmayın.

00:00 Giriş
1:45 Müellifin Hayatı ve İlmi kişiliği
4:20 Kitap Hakkında
7:05 Önsöz
17:55 Giriş
35:15 Sahih Hadis

Dersin ana ekseni, hadis usûlünün doğuşu, hadis-sünnet farkı, rivayet ve dirayet ilimlerinin önemi, ve sahih hadisin tanımı üzerinedir.

1. Et-Tîbî’nin Hayatı ve Eserleri
Et-Tîbî (ö. H. 743 / M. 1343), Selçuklu döneminde yaşamış bir hadis ve tefsir âlimidir.
Tefsir, hadis ve felsefî akımlarla mücadele alanlarında öne çıkmıştır.
Talebelerine ilim, takva ve güzel ahlakla örnek olmuştur.
En meşhur eseri, Şerhu’l-Keşşâf (Zemahşerî tefsirine şerh) ve Şerhu’l-Mişkâttır.
Felsefecilere ve bid’at ehline karşı ilmî mücadele yürütmüş, bid’atleri reddetmiştir.
El-Hulâsa, onun hadis usûlüne dair özet bir eseridir; İbn Hacer ve Süyûtî’nin görüşlerinden de yararlanılmıştır.

2. Hadis ve Sünnetin Dindeki Konumu
Kur’an’dan sonra dinin ikinci kaynağı Rasulullah’ın hadisleridir.
Hadis, dindeki hükümlerin açıklanması, beyanı ve tatbiki açısından farz hükmündedir.
Hadis, sünnetin muhafazası için bir vasıtadır.
Sünnet, Rasulullah’ın sözleri, fiilleri ve takrirlerinden oluşur.
Sahabenin sünneti, Kur’an ve Rasulullah’ın sünneti ışığında belirlenen yol demektir.
Sahabe, sünnete tam ittiba ile ümmete örnek olmuş; itaatin imandan bir parça olduğuna inanmıştır.

3. Hadislerin Korunması ve İsnad İlminin Doğuşu
Rasulullah’ın vefatından sonra sahabe ve tabiîn, hadisleri hafıza ve rivayet zinciriyle (isnad) korumuştur.
İsnad sistemi, bid’at fırkalarının uydurma hadisleri yaymaya başlamasıyla gelişmiştir.
İlk olarak Hz. Osman’ın şehadetinden sonra alimler, “bize hadis rivayet ettiğiniz kimseleri söyleyin” diyerek ravileri incelemeye başlamıştır.
Bu süreç, hadis tenkidi ve usûl ilimlerinin doğuşu sayılır.
Böylece, bid’at ehli ile ehli sünnet arasındaki fark, hadis kabulündeki titizlikle belirginleşmiştir.

4. Rivayet ve Dirayet İlimleri
Hadis ilmi iki ana dala ayrılır:
a) Rivayet İlmi:
Rasulullah’ın söz, fiil ve takrirlerinin lafız ve mana olarak rivayet edilmesini inceler.
b) Dirayet İlmi:
Ravilerin durumu, senedin güvenilirliği, hadis türleri ve hüküm çıkarma kaideleriyle ilgilenir.
Bu iki ilim dalı, sünnetin korunmasının temelidir.
Mehmet Emin Akın, bu ilimlerin zayıflamasıyla ümmetin dinî otoriteyi kaybettiğini belirtir.

5. Hadislerin Çeşitleri: Mütevatir ve Âhâd
Mütevatir hadis:
Yalan üzerinde birleşmeleri mümkün olmayan toplulukların rivayet ettiği hadistir.
→ Kesin bilgi (yakîn) ifade eder.
Âhâd hadis:
Mütevatir derecesine ulaşmayan hadistir.
→ İlmi ve ameli bilgi ifade eder; sahih olduğu sürece amel edilir.
“Âhâd hadis itikatta delil olmaz” diyenler (özellikle Mutezile), bid’at ehlidir.
İlim ile amel ayrılmaz; ilim varsa, amel vaciptir.

6. Sahih Hadis Tanımı
Sahih hadis, senedi kopuk olmayan (muttasıl), adil ve zabt sahibi ravilerin rivayet ettiği, şazlık ve illet bulunmayan hadistir.
Şartları:
Senedin muttasıl olması (kopukluk bulunmaması)
Ravilerin adalet ve zabt ehli olması
Rivayetin benzerleriyle çelişmemesi (şaz olmaması)
Gizli bir kusur (illet) taşımaması
Sahih hadisler arasında derecelendirme yapılır:
Buhârî ve Müslim’in ittifak ettiği hadisler en sahih olandır.
Ardından her birinin tek başına rivayet ettiği hadisler gelir.

7. İmam Buhârî ve Müslim’in Metodu
İmam Buhârî, sahih hadisleri en titiz şartlarla derleyen ilk muhaddistir
Onu Müslim takip etmiştir.
Buhârî’nin rivayetlerinde gizli bırakılan (hazfedilmiş) raviler çoktur; Müslim bu konuda daha açıktır.
“Ameller niyetlere göredir” hadisi, her iki sahihin de ilk hadisi olup, ihlasın dinin esası olduğunu sembolize eder.

8. Günümüze Mesaj
Mehmet Emin Akın, günümüzde hadis inkârının “modern zındıklık” biçiminde yeniden dirildiğini söyler.
Müslümanların, hadis usûlü ilmini öğrenmeden dinî hüküm vermemesi gerektiğini vurgular.
“Usûlsüzlük, delilsiz konuşmanın kapısını açar; bu da bid’at ve fitne doğurur.”
Sünnet, Kur’an’ın koruyucu kalesidir; sünnet yıkılırsa Kur’an da tahrife açık hale gelir.

Sonuç
Bu ders, hadis usûlünün İslam ilimleri içindeki yerini temellendirir.
Sünnet, vahyin açıklayıcısı ve uygulayıcısıdır.
Hadis ilmi, ümmetin Kur’an’dan sonraki en büyük ilmî emaneti ve savunma hattıdır.
İsnad sistemi, hem rivayet zincirinin hem ümmetin güvenlik duvarıdır.
Âhâd hadislerle amel farzdır; ilim ve amel birbirinden ayrılmaz.
Müslümanlar, bu mirası koruyarak hem dinî ilimlerin hem ümmetin kimliğini ihya etmelidir.
“Hadis ilmi, sünnetin kalesidir; kale yıkılırsa içerideki her şey yıkılır.” – Mehmet Emin Akın


Zındıklara ve Cehmiyye'ye Reddiye | Ahmed b. Hanbel:    • Zındıklara ve Cehmiyye'ye Reddiye | Ahmed ...  
İslami Hükümlerin Esas Hikmetleri | İzz b. Abdüsselâm:    • el-Kavâidus-Suğrâ | İzz b. Abdüsselâm [Tam...  
Kendi Dilinden Mehmet EminAkın:    • KENDİ DİLİNDEN MEHMET EMİN AKIN