Şişe Orkestrası Kurdum! Sadece Şişelerle Müzik Yapıyoruz

Описание: ABONE OL! http://bit.ly/basfi
  / basfiiledeneyselbilim  
  / basfiiledeneyselbilim  
  / basf.basfiiledeneyselbilim  

Şişelerle Müzik Yapıyoruz!

Şişelerle farklı sesler çıkarıp konser vermeye ne dersiniz? Şişeleriniz hazırlayın konser veriyoruz! Üstelik durum tamamen bilimsel :)

BASF Basotect - https://www.basf.com/global/en/media/...

Peki nasıl böyle oluyor?

Bu durumu ilk açıklayan kişi, Alman fizikçi ve fizyolog Hermann von Helmholtz. Kendisi bu durumu Helmholtz rezonansı ilkesiyle açıklar. Helmholtz rezonansı, bir hava boşluğunun veya bir kaplamanın içindeki hava kütlesinin rezonans durumuna girdiği olaydır. Bu durum, içindeki hava kütlesinin belirli bir frekansa karşılık gelen titreşimlere yatkın olduğu zaman gerçekleşir.

Frekansları aynı olan iki maddeden biri titreştirildiğinde, diğer maddenin de titreştiğinin gözlemlenmesi olayıdır. Özellikle köprülerin yapımında rezonansın hesaplanması çok önemli demiştik. 140 km/saat şiddetinde rüzgara dayanması beklenen Tacoma köprüsü, 1940 yılında 67 km/saat şiddetinde esen rüzgarda rezonansa girerek yıkılmıştı. Rezonans ve hesaplamaları önemli.

Deneyimizde şişenin içine hava üflediğimizde basınç değişimi olduğu için sıkışıp genişlemelere uğradı. Buna havanın yaysı durumu denir. Yani şişenin içindeki hava tıpkı bir yay gibi sıkışıp genişler. Yayların birim kütlesi arttıkça yayın frekansı düşer. Burada da havanın kütlesi yani şişenin içindeki hava miktarı arttıkça frekans azalarak ses kalınlaştı.
Şişeye vurulduğunda ise bu sefer titreşen su molekülleri oldu. Havayla aynı örnekte olduğu gibi suyun kütlesi arttıkça ses kalınlaşıyor. Şişeye vurduğumuzda ise bu sefer titreşen su molekülleri. Havayla aynı örnekte olduğu gibi suyun kütlesi arttıkça ses kalınlaşıyor.

Günlük hayatta Helmholtz rezonansını yaygın şekilde kullanılıyoruz. Mesela bazı müzik aletleri, özellikle yaylı çalgılar ve nefesli çalgılar, Helmholtz rezonansını kullanarak seslerini oluştururlar. Örneğin, bir kemanın rezonans kutusu, tellerin titreşimlerini artırarak daha zengin ve daha güçlü bir ses oluşturur.

Araba egzoz sisteminde bulunan tüpler, Helmholtz rezonansı etkisini kullanarak motor sesini belirli frekanslarda yükseltir veya bastırır. Bu, araçların karakteristik sesini oluşturur ve düşük devirlerde daha sessiz, yüksek devirlerde daha güçlü ses çıkarır.

Ya da konser salonlarının akustiği, Helmholtz rezonansı prensiplerini kullanarak tasarlanır. Bu sayede, müziğin daha iyi yayılması ve dinleyicilere daha keyifli bir deneyim sunulması sağlanır.

Rüzgar enstrümanları, Helmholtz rezonansı prensiplerini kullanarak ses üretirler. Örneğin, bir zurna veya flütteki ses delikleri, belirli frekanslarda rezonansa giren hava sütunlarını belirler ve farklı notalar elde edilir.

Yelkenlilerin şekli ve boyutu, rüzgarın hızına ve yönüne göre Helmholtz rezonansını kullanarak daha iyi bir performans elde etmeye yardımcı olur. Bu durum yelkenlilerin daha verimli ve hızlı seyir almasını sağlar.
Bir çeşmeden akan suyu veya bir şelaleyi düşünelim. Su akışı, Helmholtz rezonansı etkisiyle belli bir frekansta titreşir ve su damlalarının ritmik bir şekilde sıçramasına neden olur. O bizi çok etkileyen hoş ve dinlendirici sesler bu sayede çıkar.

Titreşim yapan cismin 1 saniyede yaptığı titreşim sayısına frekans denir. Birimi Hertz’dir.
Neden Hertz? Çünkü adını Alman fizikçi Heinrich Hertz'den almıştır. Heinrich Hertz, 19. yüzyılda elektromanyetik dalgaların varlığını ve doğasını deneylerle gösteren önemli bir bilim insanıdır. Kendisinin çalışmaları, elektromanyetik dalgaların üretilmesi, yayılması ve algılanması ile ilgili temel kavramları ortaya koymuştur.

Frekans, dalgaların veya olayların hızını, periyotlarının süresini ve titreşimlerin sayısını anlamak için önemli bir ölçüttür. Yüksek frekanslı dalga veya titreşimler daha sık tekrarlandığından daha hızlı bir olayı ifade ederken, düşük frekanslı dalgalar daha yavaş bir olayı ifade eder. Örneğin, yüksek frekanslı sesler daha tiz (yüksek sesli) iken, düşük frekanslı sesler daha pes (alçak sesli) olur.

Sesin yüksekliği terimi sesin frekansı anlamına gelir. Ses yüksekliği yani frekans arttıkça ses incelir. İnce ve kalın bir tele vurulduğunda ince olanın çok daha hızlı bir şekilde titreştiği rahatlıkla gözlemlenebilir. Hızlı titreşmesi sebebiyle 1 saniyede yaptığı titreşim sayısı yani frekansı yüksek olur ve daha ince bir ses çıkarır. Aynı frekansta ses çıkaran cisimleri ayırt etmemize yarayan ses özelliğine ise ses tınısı denir.

SORU: Helmholtz rezonansı, aşağıdaki olaylardan hangisinde gözlemlenmez?

A) Bir zurna veya flütün sesinin oluşumunda
B) Bir gitarın tellerinin titreşimiyle ses çıkarması

(Cevap: B) BASF Türk Kimya iş birliği ile hazırlanmıştır.