Konya Akşehir Seyyid Mahmud Hayrani Türbesi - Dr. Murat

Описание: Konya'nın Akşehir ilçesinde bulunan Seyyid Mahmud Hayrani Türbesi, daha öncesinde orada bulunan Roma dönemi kalıntıları ile Akşehir Kalesi'nden devşirilen malzemeler kullanılarak yapılmıştır. Türbe yapım teknikleri ile tam bir Selçuklu eseridir.

Bu türbede gömülü olan Seyyid Mahmud Hayrani, Hacı Bektaş'ın öğrencilerinden olup, Konya'da Mevlana'dan da ders almıştır. Nasreddin Hoca ve Sarı Saltuk da, Seyyid Mahmud Hayrani'nin öğrencilerindendir.

Mahmud Hayrani'nin babası Selçuklu devlet adamlarından Mesut Paşa olduğu, dedesinin isminin ise Mahmud olduğu ve dede ismini taşıdığı kabul edilmektedir. Kayıtlarda Necmeddin Ahmed (ö.1251) isimli bir kardeşinin olduğu da belirtilir.

Seyyid Mahmud Hayrani, Hz. Mevlana ve Hacı Bektaş-ı Veli ile aynı dönemde yaşamıştır.. Bu kişiler ile ilgili çeşitli menkıbeleri vardır. Fuad Köprülü’ye göre ise, Seyyid Mahmud Hayrani, Hacı Bektaş Veli’den önce Anadolu’ya gelmiş, bu diyarda ondan önce şöhret kazanmış mutasavvıflardandır.

Kendisinin Bektaşi yada Mevlevi olduğu söylense de bunlarla ilgili tarihi bir kayıt olmadığı gibi ne Mevlana'nın ne de Hacı Bektaş-ı Veli'nin müridi olmamıştır. bir dönem ders aldığı yada yazıştığı söylenebilir. Seyyid Mahmud Hayrani'nin farklı bir tarikati yol üzerinde olduğu ancak sağlığında pek büyüyemeyen bu yolu, onun ölümünden sonra takipçilerinin de kısa bir sürede terk ettikleri sanılmaktadır.

Seyyid Mahmud Hayrani devrinin önemli mutasavvıflarıyla da yakın münasebet içindedir. Bunların en tanınmış olanlarından ikisi, Nasreddin Hoca ve daha çok efsanevi kişiliğiyle tanınmış olan Sarı Saltuk’tur. Kaynaklarda Nasreddin Hoca’nın Seyyid Hahmud Hayrani’ye intisap etmek için Sivrihisar’ın Hortu köyündeki imamlığı bırakarak Akşehir’e göç ettiği belirtilmektedir.

Mahmud Hayrani, Sarı Saltuk’la da manevi bir münasebet içindedir. Sarı Saltuk’un mürşidi olduğu ve onu kerametle tasavvuf yoluna sevkettiği belirtilmektedir. Sarı Saltuk üzerinde derin tesiri olduğu söylenir.

Akşehir'de inzivaya çekilen, Sultan Dağları'nda çile dolduran Seyyid Mahmud Hayrani, 1268 tarihinde vefat etmiş, Akşehir'deki bu türbeye defnedilmiştir. Sanduka kitabesinin Türkçesi şöyledir. “Velilerin kutbu mesut şehit, merhum ve mağfur senedim ve efendim Seydi Mahmud İbni Mesut H. 667 yılında ölmüştür. Allah’ın geniş rahmeti üzerine olsun.”

Mahmûd-ı Hayrânî’nin etrafında teşekkül eden menkıbeleri içeren Menâkıb-ı Seyyid Mahmûd-ı Hayrânî adlı eserin günümüze ulaşmadığı kaydedilmektedir. M. Fuad Köprülü, Seyyid Mahmûd-ı Hayrânî adına hayatında bir vakıf kurulduğunu, vakfiyesinin 1257 tarihli olduğunu söyler.

Aile bireylerinin önemli bir kısmının günümüz Elazığ ve Tunceli bölgesine göç ettikleri, şuan da özellikle Tunceli'de yerleşik olup, bölgenin en önde gelen aşiretlerinden olan Kureyşan Aşireti'nin Seyyid Mahmud Hayrani'ye dayanan bir soyağaçına sahip oldukları söylenmektedir. Aşiret ve aşirete bağlı Alevi türkmen Ocağı'nın elinde Osmanlı padişahları tarafından onaylanmış bir soyağacı mevcuttur. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaoğlu da bu aşirete bağlıdır.

Türbesi ve yakınındaki Mahmud Hayrani Mescidi, Selçuklu taş ve ahşap işlemeciliğinin şaheserlerindendir. Türbe içerisinde bulunan 4 adet sanduka, 19. yüzyıl sonunda Konya'da oturan bir Alman konsolosun teşvikiyle yerli işbirlikçiler tarafından çalınmış ancak ülke dışına çıkarılırken bulunan sandukalardan ikisi İstanbul'da bulunan Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ne kaldırılmıştır. Bir sanduka ise kayıptır.

1402 yılındaki Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilen Yıldırım Beyazid, esir düşmüş ve Timur tarafından Seyyid Mahmud Hayrani Mescidi'nin bodrumunda bulunan zindana hapsedilmiştir. Yıldırım Beyazid bu zindanda bir süre sonra vefat etmiştir. Tahnit edilen cenazesi de bir süre bu türbede tutulmuştur.

Seyyid Mahmud Hayrani , Hz. Muhammed'in soyundan gelen ve seyyid unvanı taşıyan bir sufidir. Babasının Selçuklu devlet adamlarından Mesud Paşa olduğu sanılmaktadır. O zamanki Karaman iline bağlı Akşehir'de bir zaviyede yaşayan Seyyid Mahmud Hayrani Sarı Saltuk ile Nasreddin Hoca'nın da şeyhi olup Seyyid Mahmud Hayrani'nin Mevlevîlik ya da Yesevîlik yoluna mensup olduğu düşünülmekle beraber daha zayıf ihtimalle Bektaşî olduğu üzerinde de durulmaktadır.

· Abone Ol: https://is.gd/TasKaya

Tüm Oynatma Listeleri: https://is.gd/TasKayaVideolar
Tr UNESCO Dünya Mirası Listesi: https://is.gd/UNESCOTasKaya
Tr UNESCO Dünya Mirası Adayları Listesi: https://is.gd/UNESCOAdayTasKaya
Tr Antik Kentler Listesi: https://is.gd/AntikKentTasKaya
Tr Müzeler Listesi: https://is.gd/MuzeTasKaya
Ankara Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/AnkaraTasKaya
Antalya Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/AntalyaTasKaya
Erzincan Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/ErzincanTasKaya
İstanbul Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/IstanbulTasKaya
İzmir Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/IzmirTasKaya
Muğla Gezi Videoları Listesi: https://is.gd/MuglaTasKaya
Tunceli Gezi Videoları Oynatma Listesi: https://is.gd/TunceliTasKaya