Stalinin almanlara əsir düşən oğlu Yakov kimdir?

Описание: Yakov Cuqaşvili 1907-ci ilin 18 mart tarixində Gürcüstanın Kutaisi şəhəri yaxınlığında yerləşən Borji kəndində anadan olmuşdur. 14 yaşına qədər Tbilisidə xalasını himayəsində qalır. Stalin həyat yoldaşı ilə birlikdə otaqlarında Yakovun nişanlanması məsələsini müzakirə edərkən, Yakovun otağından silah səsi eşidilir. Yakov Cuqaşvili özünə qəsdə cəhd etmişdir. Stalin oğlu barədə Düzzəməli atəş belə aça bilmir ifadəsini işlətdiyi iddia olunur.

Stalin hakimiyyəti dövrünün bu günə qədər də müəmmalı qalan hadisələrindən biri rəhbərin böyük oğlu Yakov Cuqaşvilinin əsir düşməsi, ölümü və ya öldürülməsinin hansı şəraitdə baş verməsidir.

Müharibə dövründə baş leytenant rütbəsində olan Yakov Cuqaşvili batareya komandiri vəzifəsində döyüş bölgələrində xidmət edib. O, 17 iyul 1941-ci ildə Belarusiya cəbhəsində Vermaxtın 39-cu tank korpusunun əsgərləri tərəfindən əsir götürülüb.

Cuqaşvilinin əsir götürülməsi məlumatını SSRİ-yə Göbbels fərqli üsulla çatdırıb. Belə ki, almanların rus dilində çap etdirdikləri və SSRİ-nin işğal olunmuş ərazilərində kütləvi şəkildə payladıqları xüsusi vərəqələrin növbəti buraxılışı Yakov Cuqaşviliyə həsr edilib.

Stalin əvvəlcə bu məlumatın düz olmağına inanmayıb. Çünki vərəqələrin paylanması ilə Cuqaşvilinin həyat yoldaşına yazdığı məktub eyni vaxt təsadüf edib. Sonradan məlum olub ki, Cuqaşvilinin məktubu ünvana gec yetişib.

Daha sonra Stalin oğlundan öz xətti ilə yazılmış məktubu alanda sovet lideri oğlunun almanların əsirliyinə düşməsinə tam əmin olub. Məktub qısa və konkret yazılıb:

“Əziz ata, mən almanlara əsir düşmüşəm. Yaxın günlərdə məni Almaniyaya zabit düşərgəsinə göndərəcəklər. Mənimlə yaxşı rəftar edirlər. Hamınıza sağlam olmağı arzulayıram və salamlarımı çatdırıram. Yaşa”.

Stalin oğlunun, əsir düşməsinə heç cür haqq qazandırmayıb. O, hətta silahdaşlarına bildirib ki, gərək Yakov özünü güllələyəydi, amma almanlara əsir düşməyəydi.
Baş verənləri həzm edə bilməyən Stalin avqustun 16-da "270" saylı məşhur əmrini imzaladı. Əmrdə əsir düşən zabitlər və siyasi işçilər xain hesab edilirdi. Onların ailə üzvləri isə vətən xainləri kimi həbs edilməli idi. Bu əmrin ardınca əsir düşənlərin ailə üzvləri vətən xainləri kimi həbs edildi. Az sonra Yakovun həyat yoldaşı Yuliyanı həbs edərək xüsusi düşərgəyə göndərdilər. Həbsdə onun bir anda saçları ağarmışdı.

Yakov əsir düşdükdən iki gün sonra Cuqaşvili ilə mayor Qolters və kapitan Reuşlenin apardığı sorğunun protokolu üzə çıxıb. Həmin protokolda aşağıdakılar da qeyd olunub:
– Özünüzü təqdim edin.

– Yakov.

– Soyadınız…

– Cuqaşvili.

– Sizin SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin sədri ilə (Stalin nəzərdə tutulub) qohumluq əlaqələriniz var?
– Mən onun böyük oğluyam.

– Siz divizya komandiri olmusunuz?

– Xeyr, mən batareya komandiriyəm.

– Könüllü əsir düşmüsünüz, yoxsa sizi əsir götürüblər?

– Mən könüllü əsir düşməmişəm. Mənə güc tətbiq edərək əsir götürüblər. Əsir düşəcəyimi əvvəlcədən bilsəydim, özümü güllələyərdim.

– Əsir düşməyi özünüzə utanc bir hadisə kimi qəbul edirsiniz?

– Bəli, əlbəttə.

– Siz atanızla sonuncu dəfə nə vaxt danışmısınız?

– 22 iyunda, müharibə başlananda.

– O, sizə nə demişdi həmin gün?

– Demişdi ki, get döyüş.

Nəhayət, Yakov Cuqaşvili Zaksen hauzen əsir düşərgəsinin tərkibindəki "A” adlı xüsusi düşərgəyə göndərilir. Burada almanlar Hitler əleyhinə koalisiya üzvlərinin yüksəkrütbəli vəzifəlilərinin qohumlarını saxlayırdılar.

Almanların Stalinqradda məğlubiyyətindən sonra Yakov Cuqaşvilinin feldmarşal Paul sla dəyişdirilməsi məsələsi və Stalinin “mən əsgəri feldmarşala dəyişmirəm” kimi məşhurlaşan ifadəsi konkret bir fakt kimi heç bir yerdə öz əksini tapmayıb. Bu ifadə İngiltərə qəzetlərindən birinin əməkdaşlarına məxsusdur.

Yakov Cuqaşvili əsirlikdə olarkən ağır depressiya keçirib, intihar etmək qərarına gəlib və 14 aprel 1943-cü ildə düşərgənin ərazisində özünü gərginlik qoşulmuş hasar məftillərinə tullayıb. Bu zaman düşərgə nəzarətçisi Hafrik onu güllələyib.
Yakovla birlikdə olan əsirlərdən biri deyir ki, Berlin Radioverilişində Stalinin sözlərindən sitat gətirmişdilər: "Mənim Yakov adlı oğlum yoxdur”. Bəzi tarixçilər belə bir təklifin olduğuna inanmırlar.
Qalina Cuqaşvili və Stalinin övladlığı Artyom Sergeyevin fikrinə görə, Yakov Cuqaşvili 1941-ci ilin 16 iyul tarixində döyüşdə həlak olub. Əsirlikdə olan isə onun bənzəri olub. Yakovun əsirlikdəki fotosunu qohumları və doğmaları fotomontaj sayırlar. Qohumların bildirdiyinə görə, Yakov qətiyyən xarici dilləri bilmirdi. Amma əsirlikdə olan adam ingilis, fransız və alman dillərində sərbəst danışırdı.
1977-ci ilin 27 oktyabr tarixində SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə alman faşistləri ilə mübarizədə igidliyinə və əsirlikdə olduğu dövrdə mərd davranışına görə Yakov Cuqaşvili ölümündən sonra 1-ci dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni ilə təltif edildi.