Ç’është kushtetuta

Описание: Ç’është kushtetuta
Kushtetuta është një nocion i njohur për opinionin e gjërë. Ajo nënkupton aktin më të lartë juridiko-politik me të cilin përcaktohen dhe mbrohen vlerat themelore të një shteti. Për kushtetuen mund të jepen definicione nga me të ndryshmet, duke filluar nga ato juridike-normative, politike, juridiko-politike, sociologjike, filozofike dhe këndvështrimet tjera. Për nevojat praktike të këtij doracaku do të përkufizohemi vetëm në disa qasje për kushtetutën.
Përkufizimi kushtetues-juridik, kushtetutën e koncipon si akt suprem ju- ridik, ligj themelor të shtetit, me të cilin duhet të jenë në pajtim të gjitha aktet tjera me fuqi më të ultë se kushtetuta. Ky përkufizim nënkupton hierarkinë juridike dhe epërsinë e kushtetutës ndaj ligjeve dhe akteve tjera nënligjore. Piramida juridike e një shteti sipas hierarikisë juridike është Kushtetuta, Aktet Kushtetuese, Ligji Kushtetues,Amandamentet Kushtetuese, Ligjet, Aktet nënligjore-urdhëresat, Dekretet, Udhëzimet, Aktet e përgjithshme juri- dike-statutet dhe Rregulloret. Në shtetet ku funksionon shteti ligjor dhe ku respektohet parimi
kushtetutshmërisë, të gjitha aktet në fuqi nën kushtetutën duhet të jenë në pajtueshmëri me kushtetutën, përkatësishtë me ligjin
(parimi i ligjshmërisë).
Përkufizimi politik i kushtetutës, merr për bazë faktin se, kushtetuta paraqet akt të kufizimit të pushtetit, vendosjen e tij në kornizat e sjelljes kushtetuese dhe
institucionalizimin e gjitha formave të manifestimit të pushtetit shtetëror. Kushtetuta ndërtohet mbi shtyllën e parimit të ndarjes së pushteteve, pavarësisë së tyre dhe funksionimit të parimit të kontrollit reciprok midis pushteteve. Duke kufizuar pushtetin, kushtetuta e shëndrron shtetin në një organizatë juridike që funksionon në bazë të rregullave kushtetuese.
Përkufizimi juridiko-politik është qasje e plotë e dimensionit të kushte- tutës dhe nënkupton kushtetutën si akt me të lartë juridik, i cili miratohet nga organi më i lartë, ose populli për të mbrojtur vlerat themelore të shtetit dhe për të kufizuar vetë shtetin sjelljen e tij në pajtim me kushtetuten. Qasja juridiko-politike është e plotë dhe shpreh në plotëni misionin e kushtetutës në një shoqëri demokratike, si një instrument i promovimit dhe garantimit të vlerave kryesore të një shteti demokratik.
Kushtetuta si kontratë publike, për shumë teoricientë, sidomos sociologë, krijon një llojë partneriteti midis qytetarëve dhe shtetit, të cilët duke arritur pëlqim për kushtetutën përcaktojnë të drejta dhe detyrat reciproke në funksionimin e shtetit dhe politikave publike. Qytetarët, përkatësishtë populli si palë kontraktuese legjitimon kushtetutën përmes referendumit dhe i bartë sovranitetin shtetit, duke i krijuar atij legjitimitetin demokratik për ndërtimin dhe ushtrimin e politikave publike. Shteti si palë tjetër kontraktuese, me kushtetutë pajiset me tërë autoritetin e nevojshëm, që të ndërtojë legjislacionin dhe insitucionet e tij legjislative, ekzekutive e gjyqësore dhe të qeverisjes së mirë në interes të përgjithshëm publik. Kjo teori e koncipon kushtetutën si kontratë
sociale dhe është e pranishme në shtete që zbatojnë demokracinë e drejtpërdrejtë (referendare), ku kushtetuta miratohet nga qytetarët, dhe ku njëmend krijohet një marrëveshje kushtetuese midis qeverisë dhe qytetarit me të drejta dhe detyra reciproke.