Əshabi-Kəhf kimlər idi və harada yaşadılar?

Описание: Müqəddəs kitabımız Qurani-Kərimdə bildirilən keçmiş qövmlərə dair hekayələr insanlara bir çox mövzuda yol göstəricidir. Peyğəmbərlərin həyatları, qövmlərinə etdikləri təbliğlər və gördükləri işlər iman edənlər üçün bir nümunədir. Bununla yanaşı, Quranda gələcəyə dair işarələr və möminlərin üzərində düşünməli olduğu bəzi sirlər da var. Kəhf Surəsi bunlardan biridir.

Quranın “Kəhf” (yəni mağara) adlı 18-ci surəsində Allahı tanımayan, inananlara qarşı təzyiq göstərən və zülm edən bir rejimdən qorunmaq üçün bir mağaraya sığınan gənclərdən bəhs edilir. Müxtəlif mənbələrdə fərqli ərazilər Əshab-i Kəhfin yaşadığı şəhər və sığındığı mağara kimi göstərilir. Həm müsəlman, həm də xristian mənbələrinə görə, bu mağaranın harada olduğu barədə ən ağlabatan bir neçə yer var. Bu yerlərdən ən diqqət çəkənləri Türkiyənin Efes, Tarsus və Afşin ərazilərində yerləşən mağaralardır.
Xristianlar tərəfindən ümumi qəbul edilən fikirə görə, Kəhf Əhlinin sığındığı mağara Efesdəki “Yeddi yatmış” mağarasıdır. Xristianlar Əshabi-Kəhfin böyük ehtimalla müqəddəs qəbul etdikləri Efesdə yaşadığına inanırlar. Bəzi müsəlman təfsirçilər də Quranda bəhs edilən mağaranın Efesdəki “Yeddi yatmış” mağarası olduğunu düşünürlər.

Əshabi-Kəhfin yaşadığı yer olaraq göstərilən ikinci yer isə Tarsusdur. Həqiqətən də Tarsusun şimal-qərbində yerləşən Encilus və ya Bencilus adı ilə tanınan dağda Qurandakı təsvirlərə uyğun bir mağara var. Tarsus bir çox İslam alimi tərəfindən qəbul edilən ortaq fikirdir.

Demək olar ki, bütün Xristian qaynaqlarda Quranda Kəhf surəsində xəbər verilən Kəhf Əhlinin sığındığı mağara olaraq Türkiyə ərazisindəki 3 yerdən bəhs edilir. Bunların biri Efesdə, digəri Kahramanmaraşın Afşin ilçəsində və daha diqqət çəkən yer isə Mersinin Tarsus ilçəsində yerləşən “Yeddi yatmış” mağarasıdır. Müsəlman təfsirçilərə görə, Quranda bildirilən Kəhf Əhlinin böyük ehtimalla sığındığı mağara və hadisələrin baş verdiyi yer Tarsusdur.

Qurani-Kərimin Kəhf surəsində bildirilən Kəhf Əhli gənclərinin buradakı “Yeddi yatmış” mağarasına sığındığı güman edilir.
Kəhf surəsində gənclərin bir mağaraya “sığındıqları”ndan bəhs edilir. Kəhf Əhlinin mağaraya sığınmasının səbəbi dövrün hakim qüvvələrinin təzyiqlərinə məruz qalmalarıdır. Öz fikirlərini azad şəkildə ifadə edə bilməyən, doğruları deyə bilməyən, Allahın dinini lazımınca təbliğ etmələrinə imkan verilməyən Kəhf Əhli çıxış yolunu bu cəmiyyətdən uzaqlaşmaqda görmüşdür.
İslam mənbələrində Əshabi-Kəhf (yəni Mağara yoldaşları) olaraq bilinən 7 gəncin hekayəsi bu şəkildədir:

Əshabi-Kəhf Xristianlığı seçir və bütpərəstliyi inkar edir. Buna görə də yaşadıqları dövrün din düşməni hökmdarının təzyiq və zülmü ilə qarşılaşırlar. Yaşadıqları cəmiyyətə bütpərəstliyi tərk edib, Allahın dininə üz tutmaları barədə bir çox xəbərdarlıqlar edirlər. Cəmiyyətin bu çağırışa biganə qalması, hökmdarın təzyiqi artırması və ölüm təhdidi səbəbi ilə gənclər yaşadıqları yerdən uzaqlaşmağa qərar verirlər. Ayələrdə Allahı qoyub imperatora və din əleyhdarı bir sistemə boyun əyməyi qəbul etməyən bu gənclərin belə dedikləri xəbər verilir:


Onlar kafir hökmdarın qarşısında durub: “Rəbbimiz göylərin və yerin Rəbbidir. Biz heç vaxt Ondan başqa məbuda ibadət etməyəcəyik. Əks halda olduqca böyük bir küfr danışmış olarıq!” – deyərkən onların qəlbinə qüvvət verdik. Cavanlardan biri o birilərinə dedi: “Bizim bu xalqımız Allahdan başqa məbudlar qəbul etdi. Bəs nə üçün onlar buna aid (bütlərə dair) bir dəlil gətirmədilər? Allaha qarşı yalan uydurandan daha zalım kim ola bilər?! (Kəhf surəsi, 14-15)