The Enlightened Trap (White Cage) (II) ... กรงขังสีขาว

Описание: ในทางธรรม "ยิ่งปฏิบัติยิ่งทุกข์" ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ แต่มักเกิดจาก "กับดัก" บางอย่างทางความคิดหรือปรัชญาที่วางไว้ไม่ตรงจุดครับ

1. วิภวตัณหา (ตัณหาในความอยากไม่เป็น)
หลายคนปฏิบัติธรรมด้วยความรู้สึกว่า "เกลียดความทุกข์" จึงพยายามหนีมัน
• ปรัชญา: เมื่อเราอยาก "พ้น" จากความทุกข์ ความยากนั้นเองคือตัณหา (วิภวตัณหา)
• ทำไมถึงทุกข์: ยิ่งเราปฏิบัติเพื่อ "กำจัด" อะไรบางอย่างใจจะเกิดแรงต้าน (Resistance) เหมือนเราพยายามกดลูกบอลให้จมน้ำ ยิ่งกดแรง แรงต้านยิ่งเยอะ ใจจึงเครียดและเป็นทุกข์มากกว่าเดิม
2. อัตตานุทิฏฐิ (การสร้าง "ตัวตน" นักปฏิบัติ)
นี่คือกับดักที่แนบเนียนที่สุด เรียกว่า "The Spiritual Ego" * ปรัชญา: การปฏิบัติธรรมแท้จริงคือการ "ลด" ตัวตน (อนัตตา) แต่เรามักเผลอสร้างตัวตนใหม่ขึ้นมาคือ "ฉันเป็นนักปฏิบัติที่เคร่งครัด" * ทำไมถึงทุกข์: พอมีตัวตนว่า "ฉันปฏิบัติมานาน" หรือ "ฉันต้องสงบ" เมื่อความฟุ้งซ่านเกิดขึ้น เราจะยอมรับไม่ได้และตำหนิตัวเอง ความคาดหวังว่าต้องบรรลุธรรมกลายเป็นโซ่ตรวนที่รัดตัวเองให้ทุกข์กว่าคนปกติ
3. สภาพ "ธรรมปฏิรูป" (การปฏิบัติที่ผิดเพี้ยน)
ในทางพุทธมีคำกล่าวว่าการปฏิบัติแบบ "อัตตกิลมถานุโยค" คือการทรมานตนเองนั้นไม่ใช่ทางพ้นทุกข์
• แนวคิด: การบังคับจิตให้อยู่ในร่องในรอยตลอดเวลา (Rigidity) โดยขาดความผ่อนคลาย
• ทำไมถึงทุกข์: จิตใจที่ถูกบีบคั้นด้วยกฎระเบียบหรือรูปแบบที่ตึงเกินไปจะขาด "ปราโมทย์" (ความร่าเริง) ซึ่งเป็นบาทฐานของสมาธิ เมื่อจิตไม่ตั้งมั่นและเครียดตลอดเวลา ความทุกข์จึงทวีคูณ
________________________________________
ปรัชญาที่เป็นทางออก: "การยอมรับตามจริง"
หากจะแก้ปมนี้ ต้องเปลี่ยนจาก "การจัดการ (Manage)" มาเป็นการ "เฝ้าดู (Observe)" ครับ
• ทางสายกลาง (Majjhima Patipada): คือการไม่ตึงจนขาด (บีบคั้นตัวเอง) และไม่หย่อนจนหลุด (ประมาท)
• หลักสติปัฏฐาน: ปฏิบัติเพื่อให้ "รู้" ไม่ใช่เพื่อให้ "เป็น" หรือเพื่อให้ "หาย" * ถ้าทุกข์เกิดขึ้น - หน้าที่คือ "รู้ว่ามีทุกข์" ไม่ใช่ "สั่งให้ทุกข์หาย"
ถ้าฟุ้งซ่านเกิดขึ้น - หน้าที่คือ "รู้ว่าฟุ้งซ่าน" ไม่ใช่ "พยายามทำให้สงบ"

ข้อคิด: ความทุกข์ที่เพิ่มขึ้นจากการปฏิบัติ มักเกิดจาก "ความอยากให้มันสงบ" มากกว่าตัวความไม่สงบเองครับ
________________________________________

... Songs for moomoo ...