Rekonstrukcija manastira Ćipur na Cetinju

Описание: Rekonstrukcija manastira Ćipur na Cetinju.

Proizvodnja: TVCG 2005.

Manastir Ivana Crnojevića

Manastir Ivana Crnojevića je podignut 1484. godine, dvije godine nakon podizanja dvora Crnojevića. Manastir se nalazio na mjestu Ćipur, čiji naziv dolazi od grčke riječi „kipurije“- bašta, ispred koga se i danas nalazi Vladičina bašta. U povelji manastiru Ivan Crnojević navodi da ga je za njegovo podizanje inspirisala crkva sv. Bogorodice u Loretu, gdje se čuva čudotvorna ikona Majke božije.

Manastir je srušen 1692. godine, kada je Sulejman-paša Bušatlija napao Cetinje, tako da su danas sačuvani samo njegovi fragmenti kao arheološki ostaci. Određena iskopavanja na Ćipuru koja je organizovao Mitropolit Ilarion Roganović su vršena još prije 1882. godine. Na mjestu ostataka manastira kralj Nikola je 1886. godine za dvorske potrebe podigao crkvu Rođenja Bogorodice. On je tada zahtijevao da crkva ponovi dimenzije manastira Ivana Crnojevića.
O izgledu manastira Ivana Crnojevića podatke dobijamo iz četiri glavna izvora: prvi je svakako sam arheološki lokelitet na kome su rađena istraživanja 1963-65. godine, zatim skica manastirskog kompleksa mletačkog inženjera Frančeska Barbijera iz 1692. godine kao i gravira manastira iz 1494. godine u Oktoihu petoglasniku štamparije Crnojevića dok je četvrti na osnovu projekta “Virtuelna rekonstrukcija manastira Ivana Crnojevića” autora Branislava Borozana mr. istorije umjetnosti od 2005. godine.
Manastir Ivana Crnojevića je bio ograđeni kompleks sa konacima i ostalim objektima na perimetru i crkvom sv. Bogorodice koja se nalazila u centru. Spoljašnji zidovi kompleksa su imali 62 puškarnice, i kao zaštitu na istočnoj, jugoistočnoj i zapadnoj strani vodeni rov sa ogradom od kolja. Sa sjeverozapada i sjeveroistoka uz Manastirski kompleks je tekao potok – krak rijeke Cetinje. Manastirski kompleks su činili konaci na istočnoj i južnoj strani, mitropolitov stan, prostorije za žito i municiju. Na sjevernoj strani nalazila sa manja crkvica posvećena sv. Petru, iza koje se nalazio bunar sa živom vodom. Ispod crkvice je bio magacin za municiju. Tokom istraživanja ostaci crkvice su otkriveni.

Crkva je bila tipičan proizvod vremena u kojem je nastala-kasne gotike i renesanse, čiji se elementi miješaju u konstrukciji i dekoraciji hrama. Na osnovu izvora može se pretpostaviti da je crkva bila trobrodna bazilika sa kupolom i karakterističnom kolonadom, koja je kao trijem uokvirivala građevinu sa tri strane. Crkva je imala bogatu arhitektonsku plastiku, posebno na glavnom portalu i spoljnoj kolonadi.

Dio sačuvanih kapitela sa palmetama i lišćem ima gotičke karakteristike, dok su drugi sa cvjetovima renesansni. U nizu kapitela posebno su značajna dva sa motivom dvoglavog orla, koji predstavlja grb Crnojevića. Jedan dio kamene dekoracija sa manastira Crnojevića ugrađen je u novi Cetinjski manastir, a na samom Ćipuru je napravljena rekonstrukcija kolonade sa ostacima stubova i kapitela. Kamena plastika, iako malo očuvana i sekundarno upotrijebljena, je najbolji dokaz visokih estetskih vrijednosti čitavog kompleksa.
U manastiru je u periodu 1493-1496. godine radila štamparija koju je Ivanov sin Đurđe Crnojević osnovao na Cetinju. Pretpostavlja se da se štamparija nalazila u okviru ogradnog zida, u zasvedenim prostorijama iznad potoka.

Crkva Rođenja Bogorodice na Ćipuru

Dvorsku crkvicu na Ćipuru sagradio je 1886. godine knjaz Nikola na temeljima manastirske crkve iz 1484. godine a služila je za potrebe dvorskih religijskih obreda.

To je lijepo zidana jednobrodna zasvedena građevina sa kupolom, trodjelnim zvonikom i polukružnom apsidom. Ktitorski zapis urezan je okolo prozora. Ukrašena je raskošnim ikonostasom, koji je rad ruskih-petrogradskih majstora sa kraja XIX vijeka. Ispred ikonostasa, u ravni poda, nalazi se grobnica Ivana Crnojevića, osnivača Cetinja. Istorijski kompleks na Ćipuru predstavlja neobičnu cjelinu, gdje su se susrele dvije značajne epohe razvoja Crne Gore, doba sjajnog početka Crnojevića i doba sveobuhvatnog procvata kralja Nikole Petrovića.
U crkvi, na samom ulazu, uz južni sjeverni zid naosa, nalaze se mermerne grobnice kralja Nikole i kraljice Milene.

Njihovi zemni ostaci prenešeni su iz Italije 1989. godine iz ruske crkve u San Remu.
https://cetinjemojgrad.weebly.com/zna...

...