ŞOK: Aman Eşref Aslında BİR KIZ! Cesur Urfalı Kızın İntikamı | Afro Deep House Saz Orchestra Edit

Описание: 😳 Bu yılbaşıda bir şey daha öğrendim. 🤯

Bugün öğrendim ki…

“Aman Eşref” türküsündeki Eşref, sandığım gibi yiğit bir delikanlı değilmiş.
Meğer Eşref bir kızmış. Hem de ne kız! Gözü pek, cesur, namusuna toz kondurmayan bir Urfalı kız.

1920-30’larda Şanlıurfa’da geçiyor hikâye.
Sakıpzadeler’in üç güzel kızı var: Fatma, Medine ve en küçükleri Eşref.
Türküde de geçtiği gibi, “Sakıplardan üç güzel / Biri Eşref değil mi” diye anlatılan o üç kızdan biri işte.

Bir delikanlı Eşref’e âşık oluyor. Kız onu hiç istemiyor, her yaklaşmasını kesin bir dille reddediyor.
Ama delikanlı vazgeçmiyor; askıntı oluyor, taciz ediyor, sataşıyor, peşini bırakmıyor.
Eşref bu durumdan çok bunalıyor, bir çıkış yolu arıyor.

Sıcak bir Urfa yaz gecesi…
Herkes avluda, yani “hayat”ta taht kurmuş uyuyor.
Türkünün ilk dizesi tam da bu sahneyi tasvir ediyor: “Hayatları değirmi” – Sakıpzadeler’in avlusu yuvarlağa yakın, oval bir hayatmış.
(Üstelik “değirmi” kelimesi, eski Türkçede yuvarlak anlamına geliyor ve doğrudan değirmen taşının o mükemmel yuvarlaklığıyla aynı kökten geliyor; çünkü her ikisi de dönmek, çevirmek anlamındaki eski *tegir- kökünden türemiş – değirmen taşı gibi kusursuz yuvarlak!)

“Şu gelen yar değil mi” diye başlayan kısım da delikanlının gözünden, uzaktan Eşref’i seyrederken kurduğu hayal.

Eşref o gece erkek kıyafetleri giyiyor, duvardan atlayıp delikanlının tahtta uyuduğu yere gidiyor ve kalbine bıçak saplıyor.
Delikanlı son nefesinde “Beni Eşref vurdu” diyor ama mahkemede hiçbir delil bulunamıyor, Eşref beraat ediyor.

Urfalılar olayın iç yüzünü bildikleri için bu ağıtı yakıyorlar.
Türkü aslında delikanlının ağzından; aşkından verem oluşu (“Seni sevdim seveli / Oldum ciğer veremi”), Eşref’in onu uykudan uyandırıp kana bulayışı (“Uykudan uyarttın beni / Kana boyattın beni”), hatta avluda güvercin vurup Eşref’i ilk görüşü (“Hayatlarında durdum / Bir çift güvercin vurdum”)… Hepsi onun sesiyle anlatılıyor.
Bu yüzden yıllardır herkes Eşref’i erkek sanmış.

Oysa Eşref, tacizcisine karşı onurunu korumak için gözünü karartan cesur bir kızmış.

Şimdi türküyü her dinlediğimde içim burkuluyor.
“Hayatları değirmi” derken o avlunun değirmen taşı gibi yuvarlak şeklini, “Şu gelen yar değil mi” derken delikanlının hayalini, “Aman Eşref canım Eşref” derken de onun son çaresiz yakarışını duyuyorum.

Bu bir aşk türküsü değil, bir ağıt…
Hem delikanlıya, hem de o dönemin çaresizliğinde isyan eden cesur bir kıza yakılmış bir ağıt.

Aman Eşref… canım Eşref…
Artık başka türlü dinleyeceğim seni. 🎶

Bu yaşımda hâlâ şok olabiliyorum, demek ki iyi bir öğrenciyim, öğrenmeye devam! 📚

Yeni yılınız kutlu olsun, sağlıkla, mutlulukla, bol keşifle gelsin! 🥂✨

#AmanEşref #BugünÖğrendimKi #HayatlarıDeğirmi #UrfaTürküsü #GerçekHikaye #EşrefKızmış #TürkçeEtimoloji