Dafydd Elis-Thomas: Pensaer Cenedl

Описание: Yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas o Nant Conwy oedd un o gymeriadau gwleidyddol mwyaf Cymru yn ystod yr hanner canrif ddiwethaf. Cychwynnodd ei yrfa wleidyddol ffurfiol pan gafodd ei ethol fel Aelod Seneddol Plaid Cymru dros Feirionnydd ym 1974, hyd at 2021, pryd y bu iddo ymddeol fel Aelod o’r Senedd ar ôl 22 mlynedd o wasanaeth.

Roedd e’n gymeriad dadleuol a deniadol, ac mae ei fywyd llawn yn cael ei bortreadu mewn bywgraffiad newydd gan Dr Aled Eirug. Cafodd ei frandio yn Farcsydd, yn 'acrobat deallusol', ac yn 'cameleon gwleidyddol’- wedi’i labelu’n gefnogwr i'r IRA am ei waith yng Ngogledd Iwerddon, ac yn ‘fradwr’ am wrthwynebu ‘cenedlaetholdeb’.

Fel Llywydd cyntaf y Cynulliad Cenedlaethol, llwyddodd i sefydlogi’r sefydliad newydd a datblygu datganoli yn ystod ei degawd cyntaf. Roedd ei yrfa yn aml yn ddadleuol, a’i fywyd gwleidyddol yn lliwgar.

Dewch i glywed Dr Aled Eirug, yn trafod bywyd Dafydd Elis-Thomas, gyda Dr Elin Royles, Darllenydd yn adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol Prifysgol Aberystwyth.

Mae Dr Aled Eirug yn gyn-newyddiadurwr, a fu’n Bennaeth Newyddion a Materion Cyfoes BBC Cymru rhwng 1992 a 2003. Bu hefyd yn gweithio fel cynghorydd cyfansoddiadol i Lywydd y Cynulliad Cenedlaethol rhwng 2006 a 2011.

Mae Dr Elin Royles wedi bod yn rhan o’r adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol ers dros 20 mlynedd. Mae ei dysgu a’i hymchwil yn gysylltiedig yn bennaf â meysydd gan gynnwys gwleidyddiaeth y DU wedi datganoli, cymdeithas sifil a chynllunio a pholisi iaith.

/

Lord Dafydd Elis-Thomas of Nant Conwy was an outstanding Welsh public figure. His political career spanned from his first election as a Westminster MP for Plaid Cymru in 1974 at the age of twenty-seven, until May 2021 when he retired after 22 years of service as a Senedd member.

Both controversial and magnetic, his life is captured in this new biography by Dr Aled Eirug. He was branded a Marxist, an ‘intellectual acrobat’ and a ‘political chameleon’ – labelled a ‘terrorist’ for his interventions in Northern Ireland, and a ‘traitor’ for opposing nationalism.

As the first Presiding Officer of the National Assembly for Wales, he stabilised the new institution and embedded devolution during its first tentative decade. His career was often marked by controversy, and this is what made his story remarkable – just as his political life proved to be unpredictable.

Join Dr Aled Eirug as he discusses the life of Dafydd Elis-Thomas with Dr Elin Royles, Reader at the Department of International Politics, Aberystwyth University.

Dr Aled Eirug is a former journalist who served as Head of News and Current Affairs for BBC Wales between 1992 and 2003. He has also worked as constitutional adviser to the Presiding Officer in the National Assembly between 2006 and 2011.

Dr Elin Royles has been part of the International Politics department for over 20 years. Her teaching and research is primarily associated with areas including post-devolution UK politics, civil society and language planning and policy.