ADRAMYTTENE “Zamanla Yarışan Bir Kent, Bir Bölge, Bir Kurtarma”

Описание: Burhaniye’nin Art Alanı’nda, Tahtacı Mahallesi yakınlarındaki Çingentarla mevkisinde yürütülen çalışmalar, Adramytteion’un, çevresini kapsayan Adramyttene coğrafyasıyla birlikte binlerce yıllık bir kültürel peyzajın odağında yer aldığını gösteriyor.


Bugün Reşitköy Barajı’nın su tutma alanı içinde kalan bu saha, Neolitik Dönem’den Osmanlı dönemine uzanan kesintisiz bir yerleşim sürecini barındırıyor. Körfez’in doğu kıyısındaki verimli alüvyal topraklar, insan yerleşiminin sürekliliğini belgeleyen güçlü arkeolojik veriler sunuyor.

Adramytteion Araştırmaları kapsamında 2015 yılından bu yana Burhaniye, Gömeç ve Ayvalık sahalarında sürdürülen yüzey araştırmaları; Prehistorik, Kalkolitik, Tunç Çağı, Klasik, Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıda yerleşimi, üretim alanını ve kültür varlığını kayıt altına aldı. Özellikle Çingentarla’da Geç Roma – Erken ve Orta Bizans Dönemi’ne tarihlenen yerleşim dokusu, Adramytteion’un çevreyle kurduğu ekonomik ve mekânsal ilişkinin somut bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor.

Reşitköy Barajı projesiyle çakışan bu alanlarda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koordinasyonunda; Balıkesir Kuva-yı Milliye Müzesi Müdürlüğü başkanlığında, Adramytteion Araştırmaları heyetinin bilimsel sorumluluğunda ve Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü ile Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin destekleriyle kurtarma kazıları yürütülüyor. Bu çalışmalar sayesinde, baraj rezerv alanında kalacak olan kültür varlıkları belgelenerek korunuyor; çok sayıda taşınabilir eser bulunduğu yerden alınarak güvence altına alınıyor.

Çingentarla’da ortaya çıkarılan mozaik tabanlı kilise yapısı, bu sürecin en dikkat çekici buluntularından biri. İki evreli olarak kullanıldığı anlaşılan yapı, ilk evresinde MS 4–5. yüzyıllara tarihlenirken, 7. yüzyılda daraltılarak aynı taban üzerinde yeniden işlevlendirilmiş. Büyük ölçüde korunmuş olan mozaik taban, uzman restoratörler eşliğinde yerinden alınarak taşındı. Kilisenin çevresinde yer alan 120’yi aşkın mezarda yaklaşık 200 bireye ait antropolojik veriler elde edildi; dönemin beslenme alışkanlıkları, hastalıkları ve salgınlarına dair önemli bilgiler açığa çıktı.

Aynı alanda kiliseyle ilişkili depo mekânları, tarımsal üretim alanları, atölyeler ve şarap işliği gibi yapılar; Geç Roma ve Erken-Orta Bizans Dönemi’nde ruhban sınıfın organizasyonunda yürütülen bir tarımsal üretim düzenini belgeledi. Daha erken tabakalarda ele geçen hasır baskı seramik grupları ise yerleşimin sürekliliğini açıkça ortaya koydu. Böylece Adramytteion çevre sahasında antik dönemden Orta Çağ’a uzanan tarımsal ve endüstriyel faaliyetler bütüncül biçimde tanımlanmış oldu.

Kurtarma kazıları yalnızca antik dönemle sınırlı değil. Baraj rezerv alanı içerisinde, Osmanlı dönemine ait önemli bulgular da belgeleniyor. Osmanlı kayıtlarında Reşid-i Kebir ve Reşid-i Sagir olarak geçen yerleşimlerden Reşid-i Sagir’e ait olduğu anlaşılan alanda, değirmen taşı üretimiyle öne çıkan terk edilmiş bir Osmanlı köyü ortaya çıkarıldı. Köyhaneler, tarımsal üretime dair yapılar ve 1. Abdülhamit dönemine kadar izlenebilen bir değirmen yapısı, su altında kalmadan önce kayıt altına alındı; taşınabilir kültür varlıkları koruma altına alındı.

Bunun yanı sıra, Çingentarla’ya yakın kayalık bir sırt üzerinde yer alan ve MÖ 4–3. yüzyıllara tarihlenen tümülüs mezar yapısı da kazılarla belgelenerek bilim dünyasına kazandırıldı. Ana kayaya oyulmuş dromos koridoru, mezar odası ve üzerini örten tümülüs formu, bölgenin antik gömü geleneklerine ışık tutuyor.

Madra Dağları ile kıyı şeridi arasında kalan bu coğrafya; Neolitik Dönem’den itibaren sürekli yerleşim görmüş, klasik ve Helenistik dönem kale-karakol yerleşimleri, antik taş ocakları, tarım terasları ve yel değirmenleriyle zengin bir kültürel miras oluşturmuştur. Bir kısmı bugün İda Madra Jeoparkı kapsamında değerlendirilen bu alanlar, bölgenin UNESCO ölçeğinde taşıdığı değeri de gözler önüne seriyor.

Adramytteion ve çevresinde yürütülen bu çalışmalar, az araştırılmış bir coğrafyanın kültürel hafızasını gün yüzüne çıkarırken; tespit edilen ve kurtarılan kültür varlıklarının bu eşsiz coğrafyada birer destinasyon değeri kazanması hedefleniyor.

#Burhaniye #Çingentarla #Adramytteion #Adramyttene #BalıkesirArkeoloji #KurtarmaKazısı #ReşitköyBarajı #KültürelPeyzaj #AnadoluArkeolojisi #GeçRoma #BizansArkeolojisi #NeolitikDönem #Mozaik #AntikYerleşim #TarihiMiras #ArkeolojikKazı #KültürVarlıkları #UNESCOAdayı #İdaMadraJeoparkı #AnadoluTarihi #BinlerceYıl #KültürelHafıza #Balıkesirbüyükşehirbelediyesi