धम्मपरिषदेचे उद्दिष्टे | पिंपरी(कलगा) नेर जि.यवतमाळ | भिक्खू सीलवंसलंकार | 11th January 2026

Описание: बौद्ध धम्माची तत्त्वप्रणाली बहुजन समाजात प्रस्थापित करण्यासाठी धम्म परिषदेचे आयोजन कसे असावे? तसेच “बौद्ध धम्माचा देश” ही संकल्पना कशी साकार होऊ शकते?


१) प्रस्तावना :-
तथागत गौतम बुद्ध यांचा धम्म हा केवळ वैयक्तिक मोक्षमार्ग नाही; तो समता, करुणा, विवेक, सामाजिक न्याय आणि लोककल्याण यांवर आधारित सामाजिक-नैतिक व्यवस्था आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी धम्माला बहुजन समाजाच्या मुक्तीचा मार्ग मानले. त्यामुळे आजच्या अराजकता, विषमता, हिंसा व शोषणाने ग्रस्त समाजात धम्म परिषदेचे आयोजन हे केवळ धार्मिक नव्हे, तर सामाजिक परिवर्तनाचे साधन असले पाहिजे.

२) धम्म परिषदेचे आयोजन : स्वरूप व तत्त्वे

(अ) उद्दिष्टे स्पष्ट असावीत

१)बहुजन समाजात धम्माची सामाजिक-नैतिक तत्त्वे रुजवणे
२)अंधश्रद्धा, जातीयता, विषमता यांवर विवेकाधिष्ठित टीका
३)लोकशाही, संविधानिक मूल्ये व मानवाधिकार यांची सांगड धम्माशी घालणे

(आ) परिषद समावेशक असावी

१)भिक्षु–भिक्षुणींसोबत कामगार, शेतकरी, महिला, युवक, विद्यार्थी.
२)विविध भाषा, प्रांत, जात-धर्मातील लोकांचा सहभाग.
३)मंचावर स्त्री-पुरुष समतेचे प्रतिनिधित्व.

(इ) विषयांची रचना (थीम-आधारित सत्रे)

१)चार आर्यसत्ये : वैयक्तिक मानसशास्त्र की सामाजिक विश्लेषण?
२)अष्टांगिक मार्ग : न्याय्य अर्थव्यवस्था व नैतिक राजकारण
३)त्रिशरण : संविधान + धम्म + विज्ञान
४)आधुनिक भांडवलशाहीत तृष्णा : उपाय म्हणून धम्म

(ई) पद्धत : संवादप्रधान

१)केवळ प्रवचन नव्हे; संवाद, प्रश्नोत्तरे, कार्यशाळा
२)युवकांसाठी वाचन, नाट्य, गीत, पोस्टर, डिजिटल मीडिया
३)स्थानिक प्रश्नांवर धम्माधिष्ठित कृती आराखडा

३) बहुजन समाजासाठी धम्म परिषद का आवश्यक?

१)कारण बहुजन समाज ऐतिहासिक अन्यायाचा बळी ठरला आहे
२)धम्म कर्तव्य, हक्क आणि करुणेची समतोल मांडणी करतो
३)नैतिकता ही वैयक्तिक नसून सामाजिक जबाबदारी आहे, हे धम्म शिकवतो

४) “बौद्ध धम्माचा देश” – अर्थ व दिशा

(अ) संकल्पना
“बौद्ध धम्माचा देश” म्हणजे धर्मराज्य नव्हे; तर
१)जिथे कायदा, राज्यकारभार व समाजजीवन धम्ममूल्यांवर आधारलेले असेल
२)जिथे जात, लिंग, संपत्तीवर आधारित भेदभाव नसेल.

(आ) वैशिष्ट्ये

१)राज्यघटना = करुणा + समता + विवेक
२)शिक्षण = वैज्ञानिक दृष्टी + नैतिकता
३)अर्थव्यवस्था = शोषणमुक्त, मानवी केंद्रित
४)राजकारण = हिंसामुक्त, लोककल्याणकारी

(इ) प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कशी?

१)गाव–वस्ती पातळीवर धम्म अध्ययन केंद्रे
२)शाळा–महाविद्यालयांत धम्म व संविधान साक्षरता
३)सामाजिक चळवळींना धम्माधिष्ठित दिशा
४)राजकीय नेतृत्वाला नैतिक प्रशिक्षण

५) निष्कर्ष

धम्म परिषद म्हणजे केवळ सभा नाही; ती नव्या समाजनिर्मितीची प्रयोगशाळा आहे.
बहुजन समाजात धम्म प्रस्थापित होणे म्हणजे—
“ बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय ”
ही केवळ घोषणा न राहता जीवनपद्धती बनणे.
#trend #motivation #history #love #परिषद #buddha #Dhamma

संकलन:- भिक्खू अमरावती सीलवंसलंकार (लुंबिनी बुद्ध विहार तपोवन परिसर अमरावती 7507894203)