Dengbêj Zahiro — Evla Beg & Çerkez Ömer: Acı ama Gerçek Hikâye

Описание: Dengbêj Zahiro — Evla Beg & Çerkez Ömer | Geleneksel Dengbêj Klip
Bu video, Kürt sözlü geleneğinde yer alan ve nesilden nesile aktarılan Evla Beg ile Çerkez Ömer olayını Dengbêj Zahiro’nun yorumuyla sunar. Hikâye; yas, onur, komşuluk gerilimleri ve trajedi temalarını içerir. Klipte kullanılan ağıt ve anlatım biçimi, bölge halk müziği geleneğinin tipik özelliklerini taşır.
Evla Beg (Evla Bey), ünlü Sürmeli Mehmet Paşa’nın büyük oğludur
bnk.institutkurde.org.
Sürmeli Mehmet Paşa, Doğu Anadolu’da önemli bir Kürt derebeyi ve Osmanlı paşasıdır; soyu genellikle Kürt Bêski (Besiyan) aşiretine dayanır
redkani.blogspot.com.
Evla Beg’in unvanı “Mirê Zîrav” (narin bey) olarak geçer ve çevresinde soylu bir Kürt ağası olarak bilinir. Sürmeli Mehmet Paşa’nın İshak Paşa soyundan gelen görkemli hanedanı içinde yetişen Evla Bey, babasının ölümünden sonra bölgedeki güç dengeleri içinde etkin bir konumda bulunduğu anlaşılan bir şahsiyettir
bnk.institutkurde.org.
Ayrıca kaynaklarda Evla Beg’in babası Sürmeli Mehmet Paşa’dan miras kalan tabancalar taşıdığı, Ayşe Eysan Hanım’la birlikte yaşadığı ve ağalık ettiği belirtilir (bk. Evdali Zeynike ağıtları)
bnk.institutkurde.org....
Çerkez Ömer” adı, Osmanlı döneminde bölgeye yerleşmiş bir Çerkes (Kafkas) liderini işaret eder. Jineps Dergisi’nde yayımlanan çalışmaya göre Çerkez Ömer, anılarda “ağa” olarak tanınır; bu, onun güce sahip olduğunu ve civarda yerleşik bir Çerkes topluluğu olduğunu gösterir
jinepsgazetesi.com.
Yani Ömer Bey muhtemelen Eleşkirt dolaylarında iskân edilmiş Çerkes göçmenlerden gelip yerleşen bir kırbeyi (ağa) ya da jandarma ağasıdır. (Gerçek adı bilinmese de, tarihi Çerkes köylerinin varlığına eleştirel kaynaklar ve yerel söylevlerde rastlanır; örneğin Eleşkirt Kayayolu köyünün eski adı “Çerkez”tir.) Çerkez Ömer’in, yaslı bir Kürt beyinin cenazesine karşın düğün yapabilmesi, onun bölgedeki nüfuzunu ve kendi çevresindeki Çerkesleri örgütleyen bir komutan olduğunu düşündürür
jinepsgazetesi.com....
Evla Beg ile Çerkez Ömer’in karşılaşması yerel anlatılarda şöyle aktarılır: Sürmeli Mehmet Paşa öldükten sonra oğlu Evla Beg babasının cenazesinin yasını tutar. Bu sırada Çerkez Ömer, Toprakkale’de yanındaki Çerkeslerle birlikte davul zurna eşliğinde büyük bir düğün düzenler. Yas halindeki Evla Beg bu eğlenceye sinirlenir ve tek başına Ömer’in divanına giderek buna itiraz eder
jinepsgazetesi.com.
İlk başta Ömer Bey, durumu düzeltme sözü verir ancak daha sonra Evla Beg’e hakaretle karşılık verir. Kadınlardan birinin yanlışlıkla “Evla Bey, Çerkez Ömer’e saldırdı” diye bağırması üzerine araya Ömer’in kardeşi Hüseyin Bey ve jandarmalar girer. Kargaşa sırasında Hüseyin Bey, Evla Bey’i öldü sanıp kılıcıyla vurur (Evla Bey Hüseyin’i öldürür), ardından araya giren Ömer de Hançer’le Evla’ya saldırır
bnk.institutkurde.org
jinepsgazetesi.com.
Çatışma büyür; Evla Bey ile kardeşleri (Teyar, Süleyman, Dılo) bazı jandarmaları öldürür. Sonunda Evla Bey ağır yaralanır ve birkaç gün sonra yaşamını yitirir
jinepsgazetesi.com.
Geleneksel anlatıya göre bu çatışmada Çerkez Ömer de yaralanır ve aralarında ölüm dövüşü yaşanır. Neticede Evla Beg öldürülür, babasının tabancaları halen cebinde unutulur
bnk.institutkurde.org
jinepsgazetesi.com.
Bu öykü, kaynaklarda “Evdala Zeynike – Evla Beg” destanı olarak da geçer.
Kayıt / Seslendirme: Dengbêj Zahiro
Aranjman / Prodüksiyon:Şakir Koçu
Görseller: Şakir Koçu
Not: Bu eser halk anlatısına dayanmaktadır; olayın değişik versiyonları sözlü kaynaklarda farklılık gösterebilir. Araştırma ve belge temelli bir anlatı istersen, kaynak notlarını ve kısa açıklamayı videonun açıklama bölümüne ekleyebilirim.
Beğendiyseniz beğen butonuna basın 👍
Yorumlarda düşüncelerinizi paylaşın — bu olayı nasıl öğrendiniz? Hangi versiyonları duydunuz?
Yeni klipler için abone olun ve bildirimleri açın 🔔
Evla Beg, Çerkez Ömer, Dengbêj Zahiro, dengbej, dengbêj, Kürt ağıtı, halk müziği, Kürt müziği, ağıt, folklor, tarihi olay, dengbej klip

#dengbej
#dengbêj
#KürtMüziği
#KürtçeMüzik
#KürtçeStran
#Stran
#MüzikBelgeseli
#KürtKültürü
#KürtTarihi
#SözlüEdebiyat
#OtantikMüzik
#HalkMüziği
#MüzikKültürTarih
#KürtSanatçı
#KürtFolkloru