77- 2026 KPSS Tarih HIZLI KISA TEKRAR - Küreselleşen Dünya - I - | KPSS, AYT, TYT, YKS

Описание: KISA KISA TARİH: Küreselleşen Dünya I

20. yüzyılın son çeyreği, dünya siyasi tarihinin en köklü değişimlerinden birine sahne olmuştur. 1985 yılında Mihail Gorbaçov’un Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği liderliğine seçilmesi, statükonun sarsıldığı bir dönemin kapısını aralamıştır. Gorbaçov, tıkanan sistemi açmak amacıyla "Glasnost" ve "Perestroyka" doktrinlerini hayata geçirmiştir. Devlet yönetiminde şeffaflığı savunan Glasnost ve ekonomik-siyasi yapıyı modernize etmeyi amaçlayan Perestroyka, her ne kadar birliği kurtarmayı hedeflese de merkezi otoriteyi zayıflatarak ulusçuluk akımlarını tetiklemiştir. Özellikle Baltık ülkelerinin bağımsızlık ilanları ve 1991’de Gorbaçov’a karşı düzenlenen başarısız darbe girişimi, Boris Yeltsin’in halk direnişiyle birlikte SSCB’nin resmen dağılmasına ve Bağımsız Devletler Topluluğu’nun (BDT) kurulmasına yol açmıştır.
Sovyet sonrası dönemde, bölgesel güvenlik ve işbirliği ihtiyacı yeni uluslararası organizasyonları doğurmuştur. 1991 Almatı Deklarasyonu ile kurulan BDT, eski Sovyet cumhuriyetlerini bir arada tutmayı hedeflerken, zamanla üye profili değişim göstermiştir. Örneğin Gürcistan, 2008 yılındaki çatışmalar sonrası topluluktan ayrılmıştır. Doğu blokunda ise 1996’da "Şangay Beşlisi" olarak temeli atılan yapı, 2001 yılında Özbekistan’ın katılımıyla Şangay İşbirliği Örgütü’ne dönüşmüştür. Bu örgüt, Hindistan ve İran gibi ülkelerin de katılımıyla günümüzde devasa bir Avrasya gücünü temsil etmektedir.
Türk dünyası açısından 1991 yılı, esaret zincirlerinin kırıldığı tarihi bir dönüm noktasıdır. Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan bağımsızlıklarını ilan etmiş; bu devletleri tanıyan ilk ülke Türkiye olmuştur. Azerbaycan’da Ebulfeyz Elçibey ile başlayan süreç, Haydar Aliyev’in "bir millet, iki devlet" vizyonuyla pekişmiştir. Kazakistan, Nursultan Nazarbayev liderliğinde nükleer silahsızlanmayı savunarak ve Baykonur Uzay Üssü’ne ev sahipliği yaparak stratejik bir konum kazanmıştır. Doğalgaz zengini Türkmenistan ve bölgenin nüfus merkezi Özbekistan da kendi bağımsızlık modellerini inşa etmişlerdir. Bu devletlerin ekonomik olarak güçlenmesinde Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı gibi projeler hayati rol oynamış, günümüzde ise Zengezur Koridoru gibi girişimler Türk dünyasının fiziksel entegrasyonu için en önemli gündem maddesi haline gelmiştir.
Türkiye, bu yeni dönemde soydaş coğrafyalarla ilişkilerini kurumsallaştırmak için öncü adımlar atmıştır. 1992’de kurulan TİKA kalkınma yardımlarına odaklanırken, 1993’te hayata geçen TÜRKSOY kültürel diplomasiyi üstlenmiştir. 2009 Nahçıvan Anlaşması ile temeli atılan ve 2021’de bugünkü ismini alan Türk Devletleri Teşkilatı ise bu işbirliğinin en üst siyasi çemsiyesi konumundadır. Macaristan ve KKTC gibi gözlemci üyelerin de katılımıyla bu yapı, bölgesel barış ve istikrarın teminatı olmayı sürdürmektedir. Tüm bu süreçte Stanislav Petrov gibi nükleer felaketi önleyen gizli kahramanlar veya İsmail Gaspıralı’nın "dilde, fikirde, işte birlik" ülküsünü yaşatan vakıflar, küreselleşen dünyada Türk kimliğinin ve insanlığın geleceğine ışık tutmaya devam etmektedir.

#kpsstarih #kpss #tarih #ösym