Turkmenistan Etrek deryasyny Eyrana satdy. Balkanda chesotkadan kosenyarler. Gurbanguli Amerika-da.

Описание: Makalanyň ady:
Halk duşmany "Arkadag" Etrek deryasyny Eyrana satdy.
Sitata:
"Welayatlar öwrülyârler weyrana,
Diňe Babaraba dünyâ hayrana,
Etrek deryasynam satdym Eyrana,
Şeydip halky suwsuz gyryan, Gülnara!"
You sent
2015-nji yyllardy. "Bayramgeldi giyewiňiz yogaldy, yöne onuň nâmeden yogalandygy barada hiç bir yerde dil yaraymaň!" diyen şum habar etrekli maşgalany gam-gussa deryasyna gark etdi. İndi "Bayramgeldi kimdir we nirelidir?" diyen soraga jogap bereliň. Bayramgeldi Garrygala etrabynyň Çendir çayynyň sakasynda yerleşyân obalaryň birindendi. Ol obanyň adyny anyk bilmeyâris. Takmynan 25 yyldan gowrak mundan ozal Bayramgeldi biziň Etrek etrabymyzdan bir maşgala öylendi we olaryň birnâçe perzendi dünyâ indi. Bayramgeldi özüniň doğduk obasynda melleginde der döküp, bakja we miwe önümlerini yetiştirip, maşgalasyny ekleyârdi. Onuň yeke-tâk gazanç çeşmesi mellegidi. Ol yylda bir gezek maşgala agzalaryny alyp, etrekli gayynlaryna görme-görüşe gelerdi. Biz bu şum habary uly gynanç bilen kabul etdik. İndi "Bayramgeldiniň maşgalasyny kim eklâr?" diyen sorag her kimi uly alada goydy. Dura-bara Bayramgeldiniň ölüminiň sebâbini onuň yakyn doğan garyndaşlaryndan sorag-ideg edip başladyk. Şonda bize "Bayramgeldi gurap baryan mellegini suwarmak üçin eli pilli uzakly gije suwa garaşyp, yabyň boyunda yüreği durup aradan çykypdyr" diyen maglumaty almak başartdy. Soňra men Etrek etrabynyň Suw hojalygy edarasynda işleyân tanyşlarymyň biri bilen habarlaşyp, onuň bilen iki-çâk oturyp gepleşdim we biziň etraplarymyzda suwuň yagdayy barada maglumat almağa synanyşdym. Ol hünârmen maňa şeyle jogap berdi: "Etrek deryasynyň suwy gurady we şonuň üçin biziň Etrek etrabymyzy agyz suwy bilen üpjün etmek üçin Garrygala etrabynyň Çendir çayynyň suwuny bu yere getirmeli bolyarys. Şu sebâpden Çendir jülgesiniň öz halky suwsuz galyar".
Suw hojalygy edarasynyň hünârmeninden bu sözleri eşidenimden soňra, men Bayramgeldi pahyryň suwsuz şehit bolandygyna göz yetirdim we onuň ölüminiň çyn sebâbini gayynlaryna yetirdim. Doğrusy, men şol wagtlar Etrek deryasynyň suwunyň hakykatdanam gurandygyny ya-da guramandygyny anyk bilmeyârdim. Yazyň bir güni men Eyrana gidip bu mowzuk bilen baglanyşykly barlag geçirmegi yüreğime düwdüm. Şeylelikde men Etrek-İnçeburun gümrük nokadyndan geçip, taksili Eyranyň Gülüstan welayatynyň takmynan âhli yerine aylanyp gördüm. Hemme yerde yaşyl öwsüp duran buğdaylar at göwsüne yetipdi, kâbir yerlerde bolsa adam boyundan hem geçipdi. Etrek deryasy şeyle bir joşup akyardy welin, daş-töweregi gül-gülzarlyga öwüryârdi. Men yerli ilat bilen söhbetdeş boldum we olardan şeyle soradym: "Türkmenistanda Etrek deryasy gurady diyyârler welin, onda bu suwlar nireden gelyârkâ?!" Akgalanyň yerli yaşayjylary maňa şeyle jogap berdiler: "Etrek deryasy guramady, yöne birnâçe yyl mundan ozal Türkmenistanyň döwleti Etrek deryasynyň suwundan türkmen tarapyna düşyân payy şertnama esasynda eyran tarapyna satdy. Eyran tarapy bolsa hem Etrek deryasynyň öz akymynyň uğrunda hem-de onuň yakynlarynda birnâçe ululy-kiçili suw howdanlaryny gurdy. Şol sebâpden indi Etrek deryasy türkmen tarapynda gurayar. Belkem birnâçe yyl soňra suw gurakçylygy bolar, şuny göz öňünde tutup, bârde eyyâmden âtiyaçlyk suw howdanlary-da gurulyar. Hatda geljekki nesiller-de suwsuz kösenmez yaly"...
Men bu sözleri eşidip, hayran galdym we öz-özüme: "Biziň yurdumyzda-ha şu günki gün adamlar suwsuz şehit bolyarlar, geljekki nesillere nâme bolarka?!"
Soňra men Türkmenistana dolanyp geldim we yene-de suw meselesi bilen gyzyklanyp başladym. Nirâ baryp, Etrek deryasynyň suwy bilen gyzyklanyp sorag bersem, şol bir jogaby alyardym. Hamana Etrek deryasy guranmyş. Çünki Türkmen döwletiniň emeldar yolbaşçylary adamlary hem aldayardy hem-de gorky astynda saklayardy. Halk dymmaga mejbur bolyardy. Menem halkyň bir agzasy bolanym üçin, dymmaga mejbur bolyardym. Sebâbi yurtda söz azatlygy düybünden yokdy. Ol döwürlerde Türkmenistanda internet we sosial mediya mümkinçilikleri-de gaty çâklidi. İndi internet bütin dünyâni bir oba öwürdi. dewami commentaryada